« »

# දීඝ නිකාය

# මහා වග්ගෝ

## 4. මහා සුදස්සන සුත්තං

### 4. මහා සුදස්සන සක්විති රජු ගැන වදාළ දෙසුම

#### 1. ඒවං මේ සුතං ඒකං සමයං භගවා කුසිනාරායං විහරති උපවත්තනේ මල්ලානං සාලවනේ අන්තරේන යමකසාලානං පරිනිබ්බානසමයේ.

මා විසින් මෙසේ අසන ලදී.

එක් සමයෙක්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කුසිනාරාවෙහි මල්ල රජදරුවන්ගේ උපවර්තන නම් සල් වනයෙහි සාල වෘක්ෂ දෙක අතරෙහි මහා පරිනිර්වාණය අවස්ථාවෙහි වැඩවසන සේක.

#### අථ ඛෝ ආයස්මා ආනන්දෝ යේන භගවා තේනුපසංකමි, උපසංකමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා ඒකමන්තං නිසීදි. ඒකමන්තං නිසින්නෝ ඛෝ ආයස්මා ආනන්දෝ භගවන්තං ඒතදවෝච, “මා භන්තේ භගවා ඉමස්මිං කුඩ්ඩනගරකේ උජ්ජංගලනගරකේ සාඛානගරකේ පරිනිබ්බායි. සන්ති භන්තේ අඤ්ඤානි මහානගරානි, සෙය්‍යථීදං, චම්පා රාජගහං සාවත්ථි සාකේතං කෝසම්බී බාරාණසී, එත්ථ භගවා පරිනිබ්බායතු. එත්ථ බහූ ඛත්තියමහාසාලා බ්‍රාහ්මණමහාසාලා ගහපතිමහාසාලා තථාගතේ අභිප්පසන්නා, තේ තථාගතස්ස සරීරපූජං කරිස්සන්තී”ති.

එකල්හී ආයුෂ්මත් ආනන්දයන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ යම් තැනක සැතැපී සිටි සේක් ද, එතැනට එළඹියහ. එළඹ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට සකසා වන්දනා කොට එකත්පස් ව හිඳගත්හ. එකත්පත් ව හුන් ආයුෂ්මත් ආනන්දයන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙය පැවසූහ.

“ස්වාමීනී, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කුඩා නගරයෙහි, පිටිසර නගරයෙහි, ශාඛා නගරයෙහි පිරිනිවන් නොපානා සේක්වා! ස්වාමීනී, අන්‍ය වූ මහා නගරයෝ ඇත්තාහ. එනම්; චම්පා, රාජගෘහ, ශ්‍රාවස්ථි, සාකේත, කෝසම්බි, බාරාණසී ය. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ එවැනි නගරයක පිරිනිවන් පානා සේක්වා! එහි බොහෝ මහාසාර ක්ෂත්‍රියවරු, මහාසාර බ්‍රාහ්මණවරු, මහාසාර ගෘහපතිවරු තථාගතයන් වහන්සේ කෙරෙහි මහත් පැහැදීමකින් සිටිත්. ඔවුහු තථාගතයන් වහන්සේගේ ශ්‍රී ශරීරයට පූජාවන් කරන්නාහු ය.”

#### 2. “මා හේවං ආනන්ද අවච මා හේවං ආනන්ද අවච කුඩ්ඩනගරකං උජ්ජංගලනගරකං සාඛානගරක”න්ති.

“ආනන්දයෙනි, මෙසේ කියන්නට එපා! ආනන්දයෙනි, ‘මෙය කුඩා නගරයක් ය, පිටිසර නගරයක් ය, ශාඛා නගරයක් ය’ යි මෙසේ කියන්නට එපා!

#### [ කුසාවති රාජධානි ]

#### භූතපුබ්බං ආනන්ද රාජා මහාසුදස්සනෝ නාම අහෝසි ඛත්තියෝ මුද්ධාවසිත්තෝ චාතුරන්තෝ විජිතාවී ජනපදත්ථාවරියප්පත්තෝ. රඤ්ඤෝ ආනන්ද මහාසුදස්සනස්ස අයං කුසිනාරා කුසාවතී නාම රාජධානී අහෝසි. සා ඛෝ ආනන්ද කුසාවතී පුරත්ථිමේන ච පච්ඡිමේන ච ද්වාදසයෝජනානි අහෝසි ආයාමේන, උත්තරේන ච දක්ඛිණේන ච සත්තයෝජනානි විත්ථාරේන. කුසාවතී ආනන්ද රාජධානී ඉද්ධා චේව අහෝසි ඵීතා ච බහුජනා ච ආකිණ්ණමනුස්සා ච සුභික්ඛා ච. සෙය්‍යථාපි ආනන්ද දේවානං ආළකමන්දා නාම රාජධානී ඉද්ධා චේව ඵීතා ච බහුජනා ච ආකිණ්ණයක්ඛා ච සුභික්ඛා ච, ඒවමේව ඛෝ ආනන්ද කුසාවතී රාජධානී ඉද්ධා චේව අහෝසි ඵීතා ච බහුජනා ච ආකිණ්ණමනුස්සා ච සුභික්ඛා ච. කුසාවතී ආනන්ද රාජධානී දසහි සද්දේහි අවිවිත්තා අහෝසි දිවා චේව රත්තිං ච. සෙය්‍යථීදං, හත්ථිසද්දේන අස්සසද්දේන රථසද්දේන භේරිසද්දේන මුදිංගසද්දේන වීණාසද්දේන ගීතසද්දේන සම්මසද්දේන තාලසද්දේන (සංඛසද්දේන) ‘අස්නාථ පිවථ ඛාදථා’ති දසමේන සද්දේන.

ආනන්දයෙනි, මෙය පෙර සිදුවූවකි. සතර මහා සාගරය සීමා කොට ගත්, සතර දිවයිනට අධිපති ව, සතුරන් ජයගෙන, ජනපදයන්හි ස්ථිර බවට පත් ව, සප්ත රත්නයන්ගෙන් සමන්විත ව, මහා සුදස්සන නමින් ඔටුණු පළන් ක්ෂත්‍රීය රජෙක් සිටියේ ය. ආනන්දයෙනි, මේ කුසිනාරාව මහා සුදස්සන රජුගේ කුසාවතී නම් රාජධානිය වූයේ ය. ආනන්දයෙනි, ඒ කුසාවතී රාජධානිය පෙරදිගින් ද, බටහිරින් ද දොළොස් යොදුනක් දිග ය. උතුරින් ද, දකුණින් ද සත් යොදුනක් පළල ය. ආනන්දයෙනි, කුසාවතී රාජධානිය සමෘද්ධිමත් ව, පිරී ගිය සැප සම්පත් ඇති ව, බොහෝ මිනිස්සුන්ගෙන් ජනාකීර්ණ ව, සුලභ ආහාරපාන ඇති ව තිබුණේ ය.

ආනන්දයෙනි, දෙවියන්ගේ ආලකමන්දා නම් රාජධානිය සමෘද්ධිමත් ව, පිරී ගිය සැප සම්පත් ඇති ව, බොහෝ යක්ෂයින්ගෙන් ජනාකීර්ණ ව, සුලභ ආහාරපාන ඇති ව තිබෙන්නේ යම් සේ ද, එසෙයින් ම ආනන්දයෙනි, කුසාවතී රාජධානිය සමෘද්ධිමත් ව, පිරී ගිය සැප සම්පත් ඇති ව, බොහෝ මිනිස්සුන්ගෙන් ජනාකීර්ණ ව, සුලභ ආහාරපාන ඇති ව තිබුණේ ය. ආනන්දයෙනි, කුසාවතී රාජධානිය දහවලට මෙන් ම රාත්‍රියට ත් දස ශබ්දයකින් නොවෙනස් ව තිබුණේ ය. එනම්; හස්ති ශබ්දයෙන් ය, අශ්ව ශබ්දයෙන් ය, රථ ශබ්දයෙන් ය, බෙර ශබ්දයෙන් ය, මිහිඟු බෙර ශබ්දයෙන් ය, වීණා ශබ්දයෙන් ය, ගීත ශබ්දයෙන් ය, යහළු මිතුරන්ගේ ශබ්දයෙන් ය, අත්තල ශබ්දයෙන් ය, ‘අනුභව කරව්, පානය කරව්, බුදිව්’ යන දසවෙනි ශබ්දයෙන් ය.

#### 3. කුසාවතී ආනන්ද රාජධානී සත්තහි පාකාරේහි පරික්ඛිත්තා අහෝසි. ඒකෝ පාකාරෝ සෝවණ්ණමයෝ, ඒකෝ රූපියමයෝ, ඒකෝ වේළුරියමයෝ, ඒකෝ ඵළිකමයෝ, ඒකෝ ලෝහිතංකමයෝ, ඒකෝ මසාරගල්ලමයෝ, ඒකෝ සබ්බරතනමයෝ. කුසාවතියා ආනන්ද රාජධානියා චතුන්නං වණ්ණානං ද්වාරානි අහේසුං. ඒකං ද්වාරං සෝවණ්ණමයං, ඒකං රූපියමයං, ඒකං වේළුරියමයං, ඒකං ඵළිකමයං. ඒකේකස්මිං ද්වාරේ සත්ත සත්ත ඒසිකා නිඛාතා අහේසුං. තිපෝරිසංගා තිපෝරිසනිඛාතා ද්වාදසපෝරිසා උබ්බේධේන. ඒකා ඒසිකා සෝවණ්ණමයා, ඒකා රූපියමයා, ඒකා වේළුරියමයා, ඒකා ඵළිකමයා, ඒකා ලෝහිතංකමයා, ඒකා මසාරගල්ලමයා, ඒකා සබ්බරතනමයා.

ආනන්දයෙනි, කුසාවතී රාජධානිය ප්‍රාකාර සතකින් වට ව තිබුණේ ය. එක් ප්‍රාකාරයක් රනින් සාදා තිබුණේ ය. එකක් රිදියෙන් සාදා තිබුණේ ය. එකක් වෛරෝඩියෙන් සාදා තිබුණේ ය. එකක් පළිඟුවෙන් සාදා තිබුණේ ය. එකක් රතු මැණික් ගලින් සාදා තිබුණේ ය. එකක් මැසිරි ගලින් සාදා තිබුණේ ය. අනෙක සියළු රත්නයන්ගෙන් සාදා තිබුණේ ය.

ආනන්දයෙනි, කුසාවතී රාජධානියෙහි දොරටු සතර වර්ණ සතරකින් තිබුණේ ය. එක් දොරටුවක් රනින් සාදා තිබුණේ ය. තව එකක් රිදියෙන් සාදා තිබුණේ ය. තව එකක් වෛරෝඩියෙන් සාදා තිබුණේ ය. අනෙක පළිඟුවෙන් සාදා තිබුණේ ය. එක් එක් දොරටුවෙහි තුන් පුරුෂයෙකුගේ ප්‍රමාණයට ගැඹුරට පොළොවෙහි යට කොට, තුන් පුරුෂයෙකුගේ වට ප්‍රමාණය ඇති ව, දොළොස් පුරුෂයෙකුගේ ප්‍රමාණයට උසින් යුතු ව සිටුවන ලද ඉන්ද්‍රඛීලයෝ සතක් බැගින් තිබුණාහ. එක් ඉන්ද්‍රඛීලයක් රනින් සාදා තිබුණේ ය. එකක් රිදියෙන් සාදා තිබුණේ ය. එකක් වෛරෝඩියෙන් සාදා තිබුණේ ය. එකක් පළිඟුවෙන් සාදා තිබුණේ ය. එකක් රතු මැණික් ගලින් සාදා තිබුණේ ය. එකක් මැසිරි ගලින් සාදා තිබුණේ ය. අනික සියළු රත්නයන්ගෙන් සාදා තිබුණේ ය.

#### කුසාවතී ආනන්ද රාජධානී සත්තහි තාලපන්තීහි පරික්ඛිත්තා අහෝසි. ඒකා තාලපන්ති සෝවණ්ණමයා, ඒකා රූපියමයා, ඒකා වේළුරියමයා, ඒකා ඵළිකමයා, ඒකා ලෝහිතංකමයා, ඒකා මසාරගල්ලමයා, ඒකා සබ්බරතනමයා. සෝවණ්ණමයස්ස තාලස්ස සෝවණ්ණමයෝ ඛන්ධෝ අහෝසි, රූපියමයානි පත්තානි ච ඵලානි ච. රූපියමයස්ස තාලස්ස රූපියමයෝ ඛන්ධෝ අහෝසි සෝවණ්ණමයානි පත්තානි ච ඵලානි ච. වේළුරියමයස්ස තාලස්ස වේළුරියමයෝ ඛන්ධෝ අහෝසි ඵළිකමයානි පත්තානි ච ඵලානි ච. ඵළිකමයස්ස තාලස්ස ඵළිකමයෝ ඛන්ධෝ අහෝසි වේළුරියමයානි පත්තානි ච ඵලානි ච. ලෝහිතංකමයස්ස තාලස්ස ලෝහිතංකමයෝ ඛන්ධෝ අහෝසි මසාරගල්ලමයානි පත්තානි ච ඵලානි ච. මසාරගල්ලමයස්ස තාලස්ස මසාරගල්ලමයෝ ඛන්ධෝ අහෝසි ලෝහිතංකමයානි පත්තානි ච ඵලානි ච. සබ්බරතනමයස්ස තාලස්ස සබ්බරතනමයෝ ඛන්ධෝ අහෝසි සබ්බරතනමයානි පත්තානි ච ඵලානි ච. තාසං ඛෝ පනානන්ද තාලපන්තීනං වාතේරිතානං සද්දෝ අහෝසි වග්ගු ච රජනීයෝ ච කමනීයෝ ච මදනීයෝ ච. සෙය්‍යථාපි ආනන්ද පඤ්චංගිකස්ස තුරියස්ස සුවිනීතස්ස සුප්පටිතාළිතස්ස කුසලේහි සමන්නාහතස්ස සද්දෝ හෝති වග්ගු ච රජනීයෝ ච කමනීයෝ ච මදනීයෝ ච. ඒවමේව ඛෝ ආනන්ද තාසං තාලපන්තීනං වාතේරිතානං සද්දෝ අහෝසි වග්ගු ච රජනීයෝ ච ඛමනීයෝ ච මදනීයෝ ච. යේ ඛෝ පනානන්ද තේන සමයේන කුසාවතියා රාජධානියා ධුත්තා අහේසුං සොණ්ඩා පිපාසා, තේ තාසං තාලපන්තීනං වාතේරිතානං සද්දේන පරිචාරේසුං.

ආනන්දයෙනි, කුසාවතී රාජධානිය තල් ගස් පේලි සතකින් වටවී තිබුණේ ය. එක් තල් ගස් පේලියක් රනින් සාදා තිබුණේ ය. තව පේලියක් රිදියෙන් සාදා තිබුණේ ය. තව පේලියක් වෛරෝඩියෙන් සාදා තිබුණේ ය. තව පේලියක් පළිඟුවෙන් සාදා තිබුණේ ය. තව පේලියක් රතු මැණික් ගලින් සාදා තිබුණේ ය. තව පේලියක් මැසිරි ගලෙන් සාදා තිබුණේ ය. තව පේලියක් සියළු රත්නයෙන් සාදා තිබුණේ ය.

රනින් සැදූ තල්ගසෙහි කඳ රනින් ම සාදා තිබුණේ ය. කොළ ත්, ගෙඩි ත් රිදියෙන් සාදා තිබුණේ ය. රිදියෙන් තැනූ තල් ගසෙහි කඳ රිදියෙන් ම සාදා තිබුණේ ය. කොළ ත්, ගෙඩි ත් රනින් සාදා තිබුණේ ය. වෛරෝඩියෙන් සැදූ තල් ගසෙහි කඳ වෛරෝඩියෙන් ම සාදා තිබුණේ ය. කොළ ත්, ගෙඩි ත් පළිඟුවෙන් සාදා තිබුණේ ය. පළිඟුවෙන් තැනූ තල් ගසෙහි කඳ පළිඟුවෙන් ම සාදා තිබුණේ ය. කොළ ත්, ගෙඩි ත් වෛරෝඩියෙන් සාදා තිබුණේ ය. රතු මැණික් ගලින් තැනූ තල්ගසෙහි කඳ රතු මැණික් ගලින් ම සාදා තිබුණේ ය. කොළ ත්, ගෙඩි ත් මැසිරි ගලින් සාදා තිබුණේ ය. මැසිරි ගලින් තැනූ තල් ගසෙහි කඳ මැසිරි ගලින්ම සාදා තිබුණේ ය. කොළ ත්, ගෙඩි ත් රතු මැණිකෙන් සාදා තිබුණේ ය. සියළු රත්නයෙන් තැනූ තල්ගසෙහි කඳ සියළු රත්නයෙන් ම සාදා තිබුණේ ය. කොළ ත්, ගෙඩි ත් සියළු රත්නයෙන් ම සාදා තිබුණේ ය.

ආනන්දයෙනි, ඒ තල්ගස් පේලි සුළඟින් සෙළවෙද්දී මිහිරි වූ ත්, සිත් අලවන්නා වූ ත්, කමනීය වූ ත්, මුසපත් කරවන්නා වූ ත් හඬක් නිකුත් වූයේ ය. ආනන්දයෙනි, මැනැවින් හික්මුණු, වාද්‍ය භාණ්ඩයන්හී බැලුම් මැනැවින් තලා, ස්වර සමකොට, තූර්යවාදනයෙහි දක්ෂයන් විසින් වයන ලද පංචාංගික තූර්ය නාදයෙහි මිහිරි වූ ත්, සිත් අලවන්නා වූ ත්, කමනීය වූ ත්, මුසපත් කරවන්නා වූ ත් ශබ්දය යම් සේ ද, එසෙයින් ම ආනන්දයෙනි, සුළඟින් ඒ තල්ගස් වැටවල් සෙළවෙද්දී මිහිරි වූ ත්, සිත් අලවන්නා වූ ත්, කමනීය වූ ත්, මුසපත් කරවන්නා වූ ත් හඬක් නිකුත් වූයේ ය. ආනන්දයෙනි, එසමයෙහි කුසාවතී රාජධානියෙහි සුරාසොඬ වූ, සුරා පිපාසිත වූ යම් ධූර්තයෝ වූවාහු ද, ඔවුහු ඒ සුළඟින් සෙළවෙන තල් ගස් පේලිවලින් නැගෙන නාදය වටා එක් වී ප්‍රීති වූහ.

#### [ චක්කරතනං ]

#### 4. රාජා ආනන්ද මහාසුදස්සනෝ සත්තහි රතනේහි සමන්නාගතෝ අහෝසි චතූහි ච ඉද්ධීහි. කතමේහි සත්තහි? ඉධානන්ද රඤ්ඤෝ මහාසුදස්සනස්ස තදහුපෝසථේ පණ්ණරසේ සීසං නහාතස්ස උපෝසථිකස්ස උපරිපාසාදවරගතස්ස දිබ්බං චක්කරතනං පාතුරහෝසි සහස්සාරං සනේමිකං සනාභිකං සබ්බාකාරපරිපූරං, දිස්වා රඤ්ඤෝ මහාසුදස්සනස්ස ඒතදහෝසි: “සුතං ඛෝ පනේතං: යස්ස රඤ්ඤෝ ඛත්තියස්ස මුද්ධාභිසිත්තස්ස තදහුපෝසථේ පණ්ණරසේ සීසං නහාතස්ස උපෝසථිකස්ස උපරිපාසාදවරගතස්ස දිබ්බං චක්කරතනං පාතුභවති සහස්සාරං සනේමිකං සනාභිකං සබ්බාකාරපරිපූරං, සෝ හෝති රාජා චක්කවත්තීති. අස්සං නු ඛෝ අහං රාජා චක්කවත්තී”ති.

ආනන්දයෙනි, මහා සුදස්සන රජ තෙමේ සප්ත රත්නයකින් හා සතර ඉර්ධියකින් යුක්ත වූයේ ය. ඒ කවර සප්ත රත්නයක් ද යත්; ආනන්දයෙනි, මෙහිලා ඒ පුන්පොහෝ දිනයෙහි හිස සෝදා, ස්නානය කොට, උපෝසථ සිල් සමාදන් ව, උතුම් ප්‍රාසාදයෙහි උඩුමහලට ගොස් සිටි මහා සුදස්සන රජු හට දහසක් අර ඇති, නිම් වළලු ඇති, නැබ ඇති, සියළු අයුරින් පිරිපුන් දිව්‍ය වූ චක්‍රරත්නය පහළ වූයේ ය. ඒ චක්‍ර රත්නය දුටු මහා සුදස්සන රජුට මේ අදහස ඇති වූයේ ය. ‘මෙකරුණ අසන ලද්දේ ම ය. ඒ පුන් පොහෝ දිනයෙහි හිස සෝදා ස්නානය කොට, උපෝසථ සිල් සමාදන් ව, උතුම් මාලිගයෙහි උඩුමහලට ගොස් සිටින, ඔටුණු පළන් ක්ෂත්‍රීය රජෙකු හට දහසක් අර සහිත, නිම් වළලු හෙවත් පට්ටම සහිත, නාභිය හෙවත් මැද කුඩා රවුම සහිත සියළු අයුරින් පිරිපුන් දිව්‍ය වූ චක්‍රරත්නයක් පහළ වෙයි ද, ඔහු සක්විති රජෙක් වෙයි යනුවෙනි. මම සක්විති රජෙක් විය හැක්කෙම් ද?’

#### 5. අථ ඛෝ ආනන්ද රාජා මහාසුදස්සනෝ උට්ඨායාසනා, ඒකංසං උත්තරාසංගං කරිත්වා, වාමේන හත්ථේන සුවණ්ණභිංකාරං ගහෙත්වා දක්ඛිණේන හත්ථේන චක්කරතනං අබ්භුක්කිරි: ‘පවත්තතු භවං චක්කරතනං, අභිවිජිනාතු භවං චක්කරතන’න්ති. අථ ඛෝ තං ආනන්ද චක්කරතනං පුරත්ථිමං දිසං පවත්ති. අන්වදේව රාජා මහාසුදස්සනෝ සද්ධිං චතුරංගිනියා සේනාය. යස්මිං ඛෝ පනානන්ද පදේසේ චක්කරතනං පතිට්ඨාසි තත්ථ රාජා මහාසුදස්සනෝ වාසං උපගඤ්ඡි සද්ධිං චතුරංගිනියා සේනාය. යේ ඛෝ පනානන්ද පුරත්ථිමාය දිසාය පටිරාජානෝ තේ රාජානං මහාසුදස්සනං උපසංකමිත්වා ඒවමාහංසු: ඒහි ඛෝ මහාරාජ, ස්වාගතං තේ මහාරාජ, සකන්තේ මහාරාජ, අනුසාස මහාරාජාති. රාජා මහාසුදස්සනෝ ඒවමාහ: පාණෝ න හන්තබ්බෝ අදින්නං නාදාතබ්බං කාමේසු මිච්ඡා න චරිතබ්බා. මුසා න භාසිතබ්බා. මජ්ජං න පාතබ්බං. යථා භුත්තඤ්ච භුඤ්ජථාති. යේ ඛෝ පනානන්ද පුරත්ථිමාය දිසාය පටිරාජානෝ තේ රඤ්ඤෝ මහාසුදස්සනස්ස අනුයන්තා අහේසුං. අථ ඛෝ තං ආනන්ද චක්කරතනං පුරත්ථිමං සමුද්දං අජ්ඣෝගාහෙත්වා පච්චුත්තරිත්වා දක්ඛිණං දිසං පවත්ති, ….(පෙ)…. දක්ඛිණං සමුද්දං අජ්ඣෝගාහෙත්වා පච්චුත්තරිත්වා පච්ඡිමං දිසං පවත්ති, ….(පෙ)…. පච්ඡිමං සමුද්දං අජ්ඣෝගාහෙත්වා පච්චුත්තරිත්වා උත්තරං දිසං පවත්ති අන්වදේව රාජා මහාසුදස්සනෝ සද්ධිං චතුරංගිනියා සේනාය. යස්මිං ඛෝ පනානන්ද පදේසේ චක්කරතනං පතිට්ඨාසි, තත්ථ රාජා මහාසුදස්සනෝ වාසං උපගඤ්ඡි සද්ධිං චතුරංගිනියා සේනාය. යේ ඛෝ පනානන්ද උත්තරාය දිසාය පටිරාජානෝ, තේ රාජානං මහාසුදස්සනං උපසංකමිත්වා ඒවමාහංසු: ඒහි ඛෝ මහාරාජ, ස්වාගතං තේ මහාරාජ, සකං තේ මහාරාජ, අනුසාස මහාරාජාති. රාජා මහාසුදස්සනෝ ඒවමාහ: පාණෝ න හන්තබ්බෝ, අදින්නං නාදාතබ්බං, කාමේසු මිච්ඡා න චරිතබ්බා, මුසා න භාසිතබ්බා, මජ්ජං න පාතබ්බං, යථා භුත්තඤ්ච භුඤ්ජථාති. යේ ඛෝ පනානන්ද උත්තරාය දිසාය පටිරාජානෝ තේ රඤ්ඤෝ මහාසුදස්සනස්ස අනුයන්තා අහේසුං.

එකල්හී ආනන්දයෙනි, මහා සුදස්සන රජ තෙමේ හුනස්නෙන් නැගිට, උතුරු සළුව ඒකාංශ කොට පොරොවා, වම් අතින් රන් කෙණ්ඩිය ගෙන, දකුණු අතින් චක්‍රරත්නයට පැන් ඉස්සේ ය. ‘භවත් චක්‍රරත්නය කරකැවේවා! භවත් චක්‍රරත්නය විශේෂයෙන් ජය ලබා දේවා!’ යි.

ඉක්බිති ආනන්දයෙනි, චක්‍රරත්නය නැගෙනහිර දිශාවට කරකැවුණේ ය. මහා සුදස්සන රජු චතුරංගිනී සේනාව සමඟ ඒ චක්‍රරත්නය අනුව නික්මුණේ ය. ආනන්දයෙනි, යම් ප්‍රදේශයක චක්‍රරත්නය පිහිටියේ ද, මහා සුදස්සන රජු චතුරංගිනී සේනාව සමඟ එහි නැවතුණේ ය. ආනන්දයෙනි, නැගෙනහිර දිශාවෙහි යම් විරුද්ධ රජවරු සිටියාහු ද, ඔවුහු මහා සුදස්සන රජු වෙත එළඹ මෙසේ කීවාහු ය.

“මහරජාණෙනි, එනු මැනැව. මහරජාණෙනි, ඔබට සුභ ආගමනයකි! මහරජාණෙනි, මෙය ඔබගේ විජිතය යි. මහරජාණෙනි, අපට අනුශාසනා කළ මැනැව.”

මහා සුදස්සන රජු මෙසේ පැවසුවේ ය.

“සතුන් නොමැරිය යුත්තේ ය. සොරකම් නොකළ යුත්තේ ය. වැරදි කාම සේවනයෙහි නොයෙදිය යුත්තේ ය. බොරු නොකිව යුත්තේ ය. මත්පැන් මත්ද්‍රව්‍ය භාවිත නොකළ යුත්තේ ය. යම් සේ රජසැප අනුභව කළේ ද, එසේ ම රජ සැප විඳිව්.”

ආනන්දයෙනි, නැගෙනහිර දිශාවෙහි යම් විරුද්ධ රජවරු සිටියාහු ද, ඔවුහු මහා සුදස්සන රජු අනුව යන්නෝ වූහ. ඉක්බිති ආනන්දයෙනි, ඒ චක්‍රරත්නය පෙරදිග මුහුදට බැස එයින් ගොඩ නැගී දකුණු දිශාවට කරකැවුණේ ය. ….(පෙ)…. දකුණු මුහුදට බැස එයින් ගොඩ නැගී බටහිර දිශාවට කරකැවුණේ ය. ….(පෙ)…. බටහිර මුහුදට බැස එයින් ගොඩ නැගී උතුරු දිශාවට කරකැවුණේ ය. මහා සුදස්සන රජු චතුරංගිනී සේනාව සමඟ ඒ චක්‍රරත්නය අනුව නික්මුණේ ය. ආනන්දයෙනි, යම් ප්‍රදේශයක චක්‍රරත්නය පිහිටියේ ද, මහා සුදස්සන රජු චතුරංගිනී සේනාව සමඟ එහි නැවතුණේ ය. ආනන්දයෙනි, උතුරු දිශාවෙහි යම් විරුද්ධ රජවරු සිටියාහු ද, ඔවුහු මහා සුදස්සන රජු වෙත එළඹ මෙසේ කීවාහු ය.

“මහරජාණෙනි, එනු මැනැව. මහරජාණෙනි, ඔබට සුභ ආගමනයකි! මහරජාණෙනි, මෙය ඔබගේ විජිතය යි. මහරජාණෙනි, අපට අනුශාසනා කළ මැනැව.”

මහා සුදස්සන රජු මෙසේ පැවසුවේ ය.

“සතුන් නොමැරිය යුත්තේ ය. සොරකම් නොකළ යුත්තේ ය. වැරදි කාම සේවනයෙහි නොයෙදිය යුත්තේ ය. බොරු නොකිව යුත්තේ ය. මත්පැන් මත්ද්‍රව්‍ය භාවිත නොකළ යුත්තේ ය. යම් සේ රජසැප අනුභව කළේ ද, එසේ ම රජ සැප විඳිව්.”

ආනන්දයෙනි, උතුරු දිශාවෙහි යම් විරුද්ධ රජවරු සිටියාහු ද, ඔවුහු මහා සුදස්සන රජු අනුව යන්නෝ වූහ.

#### 6. අථ ඛෝ තං ආනන්ද චක්කරතනං සමුද්දපරියන්තං පඨවිං අභිවිජිනිත්වා කුසාවතිං රාජධානිං පච්චාගන්ත්වා රඤ්ඤෝ මහාසුදස්සනස්ස අන්තේපුරද්වාරේ අත්ථකරණප්පමුඛේ අක්ඛාහතං මඤ්ඤේ අට්ඨාසි. රඤ්ඤෝ මහාසුදස්සනස්ස අන්තේපුරං උපසෝභයමානං. රඤ්ඤෝ ආනන්ද මහාසුදස්සනස්ස ඒවරූපං චක්කරතනං පාතුරහෝසි.

ඉක්බිති ආනන්දයෙනි, මහා සමුද්‍රය සීමා කොට පොළොව ජයගෙන කුසාවතී රාජධානියට ආපසු හැරී අවුත් මහා සුදස්සන රජුගේ ඇතුළු නුවර දොරටුවෙහි විනිසුරු සභාව ඉදිරියෙහි ඒ චක්‍රරත්නය කඩඇණයක් ගැසූ කලෙක මෙන් මහා සුදස්සන රජුගේ අන්තඃපුරය සෝභමාන කරමින් නැවතුණේ ය. ආනන්දයෙනි, මහා සුදස්සන රජු හට පහළ වූයේ මෙබඳු වූ චක්‍රරත්නයකි.

#### [ හත්ථිරතනං ]

#### 7. පුන ච පරං ආනන්ද රඤ්ඤෝ මහාසුදස්සනස්ස හත්ථිරතනං පාතුරහෝසි, සබ්බසේතෝ සත්තප්පතිට්ඨෝ ඉද්ධිමා වේහාසංගමෝ උපෝසථෝ නාම නාගරාජා. තං දිස්වා රඤ්ඤෝ මහාසුදස්සනස්ස චිත්තං පසීදි: භද්දකං වත භෝ හත්ථියානං සචේ දමථං උපෙය්‍යාති අථ ඛෝ තං ආනන්ද හත්ථිරතනං සෙය්‍යථාපි නාම භද්දෝ හත්ථාජානීයෝ දීඝරත්තං සුපරිදන්තෝ, ඒවමේව දමථං උපගඤ්ඡි. භූතපුබ්බං ආනන්ද රාජා මහාසුදස්සනෝ තමේව හත්ථිරතනං වීමංසමානෝ පුබ්බණ්හසමයං අභිරූහිත්වා සමුද්දපරියන්තං පඨවිං අනුයායිත්වා කුසාවතිං රාජධානිං පච්චාගන්ත්වා පාතරාසමකාසි. රඤ්ඤෝ ආනන්ද මහාසුදස්සනස්ස ඒවරූපං හත්ථිරතනං පාතුරහෝසි.

තව ද ආනන්දයෙනි, මුළුමනින් ම සුදු වූ, සත් තැනකින් පොළොව ස්පර්ශ කරන, ඉර්ධිමත්, අහස් ගමන් ඇති, ‘උපෝසථ’ නම් හස්තිරාජයෙකු මහා සුදස්සන රජුට හස්තිරත්නය ලෙස පහළ වූයේ ය. ඔහු දුටු මහා සුදස්සන රජුගේ සිත පැහැදුණේ ය. ‘භවත්නි, ඉදින් දමනයට පත් වූයේ නම් ඒකාන්තයෙන් මේ ඉතා සොඳුරු හස්තියානයකි.’

ඉක්බිති ආනන්දයෙනි, ඒ හස්තිරත්නය සොඳුරු වූ ආජානේය හස්තිරාජයෙක් දීර්ඝ කාලයක් ඉතා හොඳින් හීලෑ වූයේ යම් සේ ද, එසෙයින් ම හීලෑ බවට පත්වූයේ ය. ආනන්දයෙනි, මෙය පෙර සිදුවූවකි. මහා සුදස්සන රජු ඒ හස්ති රත්නය ම විමසනු පිණිස උදේ වරුවෙහි ඔහු පිට නැගී මුහුද සීමා කොට ඇති, පොළොව වටා ඇවිද කුසාවතී රාජධානියට ආපසු අවුත් උදේ ආහාරය ගත්තේ ය. ආනන්දයෙනි, මහා සුදස්සන රජු හට පහළ වූයේ මෙබඳු වූ හස්ති රත්නයකි.

#### [ අස්සරතනං ]

#### 8. පුන ච පරං ආනන්ද රඤ්ඤෝ මහාසුදස්සනස්ස අස්සරතනං පාතුරහෝසි, සබ්බසේතෝ කාළසීසෝ මුඤ්ජකේසෝ ඉද්ධිමා වේහාසංගමෝ වලාහකෝ නාම අස්සරාජා. තං දිස්වා රඤ්ඤෝ මහාසුදස්සනස්ස චිත්තං පසීදි: භද්දකං වත භෝ අස්සයානං සචේ දමථං උපෙය්‍යාති. අථ ඛෝ තං ආනන්ද අස්සරතනං සෙය්‍යථාපි නාම භද්දෝ අස්සාජානීයෝ දීඝරත්තං සුපරිදන්තෝ ඒවමේව දමථං උපගඤ්ඡි. භූතපුබ්බං ආනන්ද රාජා මහාසුදස්සනෝ තමේව අස්සරතනං වීමංසමානෝ පුබ්බණ්හසමයං අභිරුහිත්වා සමුද්දපරියන්තං පඨවිං අනුයායිත්වා කුසාවතිං රාජධානිං පච්චාගන්ත්වා පාතරාසමකාසි. රඤ්ඤෝ ආනන්ද මහාසුදස්සනස්ස ඒවරූපං අස්සරතනං පාතුරහෝසි.

තව ද ආනන්දයෙනි, මුළුමනින් ම සුදු වූ, කළු හිසින් යුතු, මුඤ්ජතණ බඳු කෙස් ඇති, ඉර්ධිමත්, අහස් ගමන් ඇති, ‘වළාහක’ නම් අශ්වරාජයෙකු මහා සුදස්සන රජුට අශ්වරත්නය ලෙස පහළ වූයේ ය. ඔහු දුටු මහා සුදස්සන රජුගේ සිත පැහැදුණේ ය. ‘භවත්නි, ඉදින් දමනයට පත් වූයේ නම් ඒකාන්තයෙන් මේ ඉතා සොඳුරු අශ්වයානයකි.’

ඉක්බිති ආනන්දයෙනි, ඒ අශ්වරත්නය සොඳුරු වූ ආජානේය අශ්වරාජයෙක් දීර්ඝ කාලයක් ඉතා හොඳින් හීලෑ වූයේ යම් සේ ද, එසෙයින් ම හීලෑ බවට පත්වූයේ ය. ආනන්දයෙනි, මෙය පෙර සිදුවූවකි. මහා සුදස්සන රජු ඒ අශ්වරත්නය ම විමසනු පිණිස උදේ වරුවෙහි ඔහු පිට නැගී මුහුද සීමා කොට ඇති, පොළොව වටා ඇවිද කුසාවතී රාජධානියට ආපසු අවුත් උදේ ආහාරය ගත්තේ ය. ආනන්දයෙනි, මහා සුදස්සන රජු හට පහළ වූයේ මෙබඳු වූ අශ්වරත්නයකි.

#### [ මණිරතනං ]

#### 9. පුන ච පරං ආනන්ද රඤ්ඤෝ මහාසුදස්සනස්ස මණිරතනං පාතුරහෝසි. සෝ අහෝසි මණි වේළුරියෝ සුභෝ ජාතිමා අට්ඨංසෝ සුපරිකම්මකතෝ අච්ඡෝ විප්පසන්නෝ සබ්බාකාරසම්පන්නෝ. තස්ස ඛෝ පනානන්ද මණිරතනස්ස ආභා සමන්තා යෝජනං ඵුටා අහෝසි. භූතපුබ්බං ආනන්ද රාජා මහාසුදස්සනෝ තමේව මණිරතනං වීමංසමානෝ චතුරංගිනිං සේනං සන්නය්හිත්වා මණිං ධජග්ගං ආරෝපෙත්වා රත්තන්ධකාරතිමිසායං පායාසි. යේ ඛෝ පනානන්ද සමන්තා ගාමා අහේසුං, තේ තේනෝභාසේන කම්මන්තේ පයෝජේසුං දිවාති මඤ්ඤමානා. රඤ්ඤෝ ආනන්ද මහාසුදස්සනස්ස ඒවරූපං මණිරතනං පාතුරහෝසි.

තව ද ආනන්දයෙනි, මහා සුදස්සන රජුට මාණික්‍යරත්නයක් පහළ වූයේ ය. එය සොඳුරු වූ, ජාතිමත්, අටපට්ටම්, හොඳින් ඔප දැමූ, පැහැදිලි, ඉතාමත් පහන්, සියළු අයුරින් සම්පූර්ණ වූ වෛරෝඩි මාණික්‍යයකි. ආනන්දයෙනි, ඒ මාණික්‍යරත්නයෙහි ආලෝකය හාත්පස යොදුනක් පුරා පැතිරුණේ ය. ආනන්දයෙනි, මෙය පෙර සිදුවූවකි. මහා සුදස්සන රජු ඒ මාණික්‍යරත්නය ම විමසනු පිණිස චතුරංගිනී සේනාව සන්නද්ධ කොට මාණික්‍යරත්නය ධජයක් මත නංවා රාත්‍රී ඝනාන්ධකාරයෙහි පිටත් වූයේ ය. ආනන්දයෙනි, හාත්පස යම් ගම් තිබුණේ ද, ඒ ගම්වැසියෝ දහවල යැයි සිතා ඒ ආලෝකයෙන් වැඩකටයුතු පටන් ගත්හ. ආනන්දයෙනි, මහා සුදස්සන රජු හට පහළ වූයේ මෙබඳු වූ මාණික්‍ය රත්නයකි.

#### [ ඉත්ථිරතනං ]

#### 10. පුන ච පරං ආනන්ද රඤ්ඤෝ මහාසුදස්සනස්ස ඉත්ථිරතනං පාතුරහෝසි, අභිරූපා දස්සනීයා පාසාදිකා පරමාය වණ්ණපොක්ඛරතාය සමන්නාගතා, නාතිදීඝා නාතිරස්සා නාතිකිසා නාතිථූලා නාතිකාළි නාච්චෝදාතා අතික්කන්තා මානුසං වණ්ණං අප්පත්තා දිබ්බං වණ්ණං. තස්ස ඛෝ පනානන්ද ඉත්ථිරතනස්ස ඒවරූපෝ කායසම්ඵස්සෝ හෝති, සෙය්‍යථාපි නාම තූලපිචුනෝ වා කප්පාසපිචුනෝ වා. තස්ස ඛෝ පනානන්ද ඉත්ථිරතනස්ස සීතේ උණ්හානි ගත්තානි හොන්ති, උණ්හේ සීතානි. තස්ස ඛෝ පනානන්ද ඉත්ථිරතනස්ස කායතෝ චන්දනගන්ධෝ වායති. මුඛතෝ උප්පලගන්ධෝ. තං ඛෝ පනානන්ද ඉත්ථිරතනං රඤ්ඤෝ මහාසුදස්සනස්ස පුබ්බුට්ඨායිනී අහෝසි පච්ඡානිපාතිනී කිංකාරපටිසාවිනී මනාපචාරිනී පියවාදිනී. තං ඛෝ පනානන්ද ඉත්ථිරතනං රාජානං මහාසුදස්සනං මනසාපි නෝ අතිචාරී. කුතෝ පන කායේන. රඤ්ඤෝ ආනන්ද මහාසුදස්සනස්ස ඒවරූපං ඉත්ථිරතනං පාතුරහෝසි.

තව ද ආනන්දයෙනි, අභිරූපී වූ, දර්ශනීය වූ, සිත් පහදවන්නා වූ, උතුම් රූප සෞන්දර්යයෙන් හෙබි, ඉතා උස් නොවූ, ඉතා මිටි නොවූ, ඉතා කෘෂ නොවූ, ඉතා ස්ථුල නොවූ, ඉතා කළු නොවූ, ඉතා සුදු නොවූ, මිනිස් පැහැය ඉක්මවා ගිය, දිව්‍ය පැහැයට නොපැමිණි ස්ත්‍රීරත්නයක් මහා සුදස්සන රජුට පහළ වූයේ ය.

ආනන්දයෙනි, කපු පුළුන්වල හෝ ඉඹුල් පුළුන්වල පහස යම් සේ ද, ඒ ස්ත්‍රීරත්නයගේ කයෙහි ස්පර්ශය එබඳු වූයේ ය. ආනන්දයෙනි, ඒ ස්ත්‍රී රත්නයගේ සිරුර සීත කාලයෙහි උණුසුම් ය. ග්‍රීස්ම කාලයෙහි සිසිල් ය. ආනන්දයෙනි, ඒ ස්ත්‍රීරත්නයගේ කයෙන් සඳුන් සුවඳ හමයි. මුවින් මහනෙල් මල් සුවඳ හමයි. ආනන්දයෙනි, ඒ උත්තම ස්ත්‍රී තොමෝ මහා සුදස්සන රජුට කලින් අවදිවන්නී, හැමට පසුව සැතැපෙන්නී, ‘කුමක් කරන්නෙම් දැ’යි සොයා බලන්නී, රජුට සතුටු අයුරින් හැසිරෙන්නී, ප්‍රිය තෙපුල් ඇත්තී වූවාය. ආනන්දයෙනි, ඒ උත්තම ස්ත්‍රී තොමෝ මහා සුදස්සන රජු ඉක්මවා සිතින් වත් නොහැසිරුණා ය. කයෙන් හැසිරීමක් කොයින් ලබන්න ද? ආනන්දයෙනි, මහා සුදස්සන රජුට පහළ වූයේ මෙබඳු ස්ත්‍රීරත්නයකි.

#### [ ගහපතිරතනං ]

#### 11. පුන ච පරං ආනන්ද රඤ්ඤෝ මහාසුදස්සනස්ස ගහපතිරතනං පාතුරහෝසි. තස්ස කම්මවිපාකජං දිබ්බචක්ඛු පාතුරහෝසි, යේන නිධිං පස්සති සස්සාමිකම්පි අස්සාමිකම්පි. සෝ රාජානං මහාසුදස්සනං උපසංකමිත්වා ඒවමාහ: අප්පොස්සුක්කෝ ත්වං දේව හෝහි, අහං තේ ධනේන ධනකරණීයං කරිස්සාමීති. භූතපුබ්බං ආනන්ද රාජා මහාසුදස්සනෝ තමේව ගහපතිරතනං වීමංසමානෝ නාවං අභිරුහිත්වා මජ්ඣේ ගංගාය නදියා සෝතං ඕගාහිත්වා ගහපතිරතනං ඒතදවෝච: අත්ථෝ මේ ගහපති හිරඤ්ඤසුවණ්ණේනා’ති. තේන හි මහාරාජ ඒකං තීරං නාවා උපේතූති ඉධේව මේ ගහපති අත්ථෝ හිරඤ්ඤසුවණ්ණේනාති. අථ ඛෝ තං ආනන්ද ගහපතිරතනං උභෝහි හත්ථේහි උදකං ඕමසිත්වා පූරං හිරඤ්ඤසුවණ්ණස්ස කුම්භිං උද්ධරිත්වා රාජානං මහාසුදස්සනං ඒතදවෝච: අලමෙත්තාවතා මහාරාජ, කතමෙත්තාවතා මහාරාජ, පූජිතමෙත්තාවතා මහාරාජාති. රාජා මහාසුදස්සනෝ ඒවමාහ: අලමෙත්තාවතා ගහපති, කතමෙත්තාවතා ගහපති පූජිතමෙත්තාවතා ගහපතීති. රඤ්ඤෝ ආනන්ද මහාසුදස්සනස්ස ඒවරූපං ගහපතිරතනං පාතුරහෝසි.

තව ද ආනන්දයෙනි, මහා සුදස්සන රජුට ගෘහපති රත්නයක් පහළ වූයේ ය. යම් දිවැසකින් අයිතිකරුවන් සිටින, අයිතිකරුවන් නොසිටින නිධානයන් දකියි ද, එබඳු වූ කර්මවිපාකයෙන් උපන් දිවැසක් ඔහුට පහළ වූයේ ය. ඔහු මහා සුදස්සන රජු වෙත එළැඹ මෙසේ කීය. ‘දේවයන් වහන්ස, ඔබ මන්දෝත්සාහයෙන් යුතුව වසනු මැනැව. ඔබට ධනයෙන් කළ යුතු දේ මම ධනයෙන් කරදෙන්නෙමි’ යි.

ආනන්දයෙනි. මෙය පෙර සිදුවූ දෙයකි. මහා සුදස්සන රජු ඒ ගෘහපති රත්නය විමසනු පිණිස නැවක නැගී ගංගා නදියෙහි මැද දිය පහරෙහි සිට ගෘහපති රත්නයට මෙය පැවසුවේ ය. “ගෘහපතිය, මට ශුද්ධ නොකළ අමු රන්වලින් ද, රන් වලින් ද ප්‍රයෝජන ඇත්තේ ය.” “එසේ වී නම් මහරජාණෙනි, නැව එක් ඉවුරකට පමුණාවාවා!” “ගෘහපතිය, මට මෙතැනදී ම අමු රන් ද, ශුද්ධ කළ රන් ද ප්‍රයෝජන වෙයි.” ඉක්බිති ආනන්දයෙනි, ඒ ගෘහපතිරත්නය දෙඅතින් ජලය පිරිමැද අමුරන් හා ශුද්ධ කළ රන් පිරී ගිය සැළියක් උඩට ගෙන මහා සුදස්සන රජුට මෙය පැවසුවේ ය. “මහරජාණෙනි, මෙපමණකින් සෑහේ ද? මහරජාණෙනි, මෙපමණකින් කරන ලද්දේ ද? මහරජාණෙනි, මෙපමණකින් ඔබගේ වචනය පුදන ලද්දේ ද?” යි. මහාසුදස්සන රජු මෙසේ පැවසුවේ ය. “ගෘහපතිය, මෙපමණකින් සෑහේ. ගෘහපතිය, මෙපමණකින් කරන ලද්දේ ය. ගෘහපතිය, මෙපමණකින් මාගේ වචනය පුදන ලද්දේ ය.” ආනන්දයෙනි, මහා සුදස්සන රජුට පහළ වූයේ මෙබඳු වූ ගෘහපති රත්නයකි.

#### [ පරිනායකරතනං ]

#### 12. පුන ච පරං ආනන්ද රඤ්ඤෝ මහාසුදස්සනස්ස පරිනායකරතනං පාතුරහෝසි පණ්ඩිතෝ වියත්තෝ මේධාවී පටිබලෝ රාජානං මහාසුදස්සනං උපයාපේතබ්බං උපයාපේතුං අපයාපේතබ්බං අපයාපේතුං. සෝ රාජානං මහාසුදස්සනං උපසංකමිත්වා ඒවමාහ: අප්පොස්සුක්කෝ ත්වං දේව හෝහි, අහමනුසාසිස්සාමීති, රඤ්ඤෝ ආනන්ද මහාසුදස්සනස්ස ඒවරූපං පරිනායකරතනං පාතුරහෝසි. රාජා ආනන්ද මහාසුදස්සනෝ ඉමේහි සත්තහි රතනේහි සමන්නාගතෝ අහෝසි.

තව ද ආනන්දයෙනි, නුවණැති, ව්‍යක්ත, සොඳුරු ප්‍රඥා ඇති, මහා සුදස්සන රජු වෙත පැමිණිය යුත්තන් එවන්නට ත්, බැහැර කළ යුත්තන් යවන්නට ත්, ප්‍රතිබල සම්පන්න වූ පුත්‍රරත්නයක් මහා සුදස්සන රජු හට පහළ වූයේ ය. ඔහු මහා සුදස්සන රජු වෙත එළැඹ මෙසේ කීය. “දේවයන් වහන්ස, ඔබ මන්දෝත්සාහයෙන් යුතුව වසනු මැනැව. මම අනුශාසනා කරන්නෙමි” යි. ආනන්දයෙනි, මහා සුදස්සන රජුට පහළ වූයේ මෙබඳු වූ පුත්‍රරත්නයකි.

ආනන්දයෙනි, මහා සුදස්සන රජු මේ සප්ත රත්නයෙන් යුක්ත වූයේය.

#### [ ඉද්ධිසමන්නාගමෝ ]

#### 13. පුන ච පරං ආනන්ද රාජා මහාසුදස්සනෝ චතූහි ඉද්ධීහි සමන්නාගතෝ අහෝසි. කතමාහි චතූහි ඉද්ධීහි? ඉධ ආනන්ද රාජා මහාසුදස්සනෝ අභිරූපෝ අහෝසි දස්සනීයෝ පාසාදිකෝ පරමාය වණ්ණපොක්ඛරතාය සමන්නාගතෝ අතිවිය අඤ්ඤේහි මනුස්සේහි. රාජා ආනන්ද මහාසුදස්සනෝ ඉමාය පඨමාය ඉද්ධියා සමන්නාගතෝ අහෝසි.

තව ද ආනන්දයෙනි, මහා සුදස්සන රජු සතර ඉර්ධියකින් යුක්ත වූයේ ය. ඒ කවර සතර ඉර්ධියකින් ද යත්;

(1). ආනන්දයෙනි, මෙහිලා මහා සුදස්සන රජු අන්‍ය මනුෂ්‍යයින්ට වඩා අතිශයින් ම රූපවත් ව, දර්ශනීය ව, දුටුවන් පහදවන උතුම් රූප සෝභාවකින් යුක්ත වූයේ ය. ආනන්දයෙනි, මහා සුදස්සන රජු මේ පළමු ඉර්ධියෙන් යුක්ත වූයේ ය.

#### පුන ච පරං ආනන්ද රාජා මහාසුදස්සනෝ දීඝායුකෝ අහෝසි චිරට්ඨිතිකෝ අතිවිය අඤ්ඤේහි මනුස්සේහි. රාජා ආනන්ද මහාසුදස්සනෝ ඉමාය දුතියාය ඉද්ධියා සමන්නාගතෝ අහෝසි.

(2). තව ද ආනන්දයෙනි, මහා සුදස්සන රජු අන්‍ය මනුෂ්‍යයින්ට වඩා දීර්ඝ ආයුෂ ඇති ව, චිරාත් කාලයක් සිටියේ ය. ආනන්දයෙනි, මහා සුදස්සන රජු මේ දෙවන ඉර්ධියෙන් යුක්ත වූයේ ය.

#### පුන ච පරං ආනන්ද රාජා මහාසුදස්සනෝ අප්පාබාධෝ අහෝසි අප්පාතංකෝ සමවේපාකිනියා ගහණියා සමන්නාගතෝ නාතිසීතාය නාච්චුණ්හාය අතිවිය අඤ්ඤේහි මනුස්සේහි. රාජා ආනන්ද මහාසුදස්සනෝ ඉමාය තතියාය ඉද්ධියා සමන්නාගතෝ අහෝසි.

(3). තව ද ආනන්දයෙනි, මහා සුදස්සන රජු අන්‍ය මනුෂ්‍යයින්ට වඩා අල්පාබාධ ඇති ව, අල්ප රෝග ඇති ව, ඉතා සීත ත් නොවූ, ඉතා ඌෂ්ණ ත් නොවූ, සම සේ ආහාර පැසවන ග්‍රහණියකින් යුක්ත ව සිටියේ ය. ආනන්දයෙනි, මහා සුදස්සන රජු මේ තෙවෙනි ඉර්ධියෙන් යුක්ත ව සිටියේ ය.

#### පුන ච පරං ආනන්ද රාජා මහාසුදස්සනෝ බ්‍රාහ්මණගහපතිකානං පියෝ අහෝසි මනාපෝ. සෙය්‍යථාපි ආනන්ද පිතා පුත්තානං පියෝ හෝති මනාපෝ, ඒවමේව ඛෝ ආනන්ද රාජා මහාසුදස්සනෝ බ්‍රාහ්මණගහපතිකානං පියෝ අහෝසි මනාපෝ. රඤ්ඤෝ පි ආනන්ද මහාසුදස්සනස්ස බ්‍රාහ්මණගහපතිකා පියා අහේසුං මනාපා. සෙය්‍යථාපි ආනන්ද පිතු පුත්තා පියා හොන්ති මනාපා ඒවමේව ඛෝ ආනන්ද රඤ්ඤෝ මහාසුදස්සනස්ස බ්‍රාහ්මණගහපතිකා පියා අහේසුං මනාපා. භූතපුබ්බං ආනන්ද රාජා මහාසුදස්සනෝ චතුරංගිනියා සේනාය උය්‍යානභූමිං නිය්‍යාසි. අථ ඛෝ ආනන්ද බ්‍රාහ්මණගහපතිකා රාජානං මහාසුදස්සනං උපසංකමිත්වා ඒවමාහංසු: ‘අතරමානෝ දේව යාහි යථා තං මයං චිරතරං පස්සෙය්‍යාමා’ති. රාජා පි ආනන්ද මහාසුදස්සනෝ සාරථිං ආමන්තේසි: අතරමානෝ සාරථි රථං පේසේහි යථාහං බ්‍රාහ්මණගහපතිකේහි චිරතරං පස්සෙය්‍යන්ති. රාජා ආනන්ද මහාසුදස්සනෝ ඉමාය චතුත්ථියා ඉද්ධියා සමන්නාගතෝ අහෝසි.

(4). තව ද ආනන්දයෙනි, මහා සුදස්සන රජු බ්‍රාහ්මණ ගෘහපතියන් හට ප්‍රියමනාප වූයේ ය. ආනන්දයෙනි, පියා පුත්‍රයන් හට ප්‍රියමනාප වන්නේ යම් සේ ද, එසෙයින් ම ආනන්දයෙනි, මහා සුදස්සන රජු බ්‍රාහ්මණ ගෘහපතියන් හට ප්‍රියමනාප වූයේ ය. ආනන්දයෙනි, මහා සුදස්සන රජුට ද බ්‍රාහ්මණ ගෘහපතීහු ප්‍රියමනාප වූහ. ආනන්දයෙනි, පුත්‍රයෝ පියාට ප්‍රියමනාප වන්නේ යම් සේ ද, එසෙයින් ම ආනන්දයෙනි, මහා සුදස්සන රජුට ද බ්‍රාහ්මණ ගෘහපතීහු ප්‍රියමනාප වූහ.

ආනන්දයෙනි, මෙය පෙර සිදුවූවකි. මහා සුදස්සන රජු චතුරංගිනී සේනාව සමඟ උයන් බිම බලා නික්ම ගියේ ය. ඉක්බිති ආනන්දයෙනි, බ්‍රාහ්මණ ගෘහපතිවරු මහා සුදස්සන රජු කරා එළැඹ මෙය පැවසූහ.

“දේවයන් වහන්ස, යම් සේ අපි බොහෝ වේලාවක් ඔබවහන්සේ ව දකින්නෙමු ද, එසේ වනු පිණිස හෙමින් වඩිනු මැනැව.”

ආනන්දයෙනි, මහා සුදස්සන රජු ද රියැදුරු ඇමතුවේ ය.

“රියැදුර, යම් සේ මම බ්‍රාහ්මණ ගෘහපතිවරුන් විසින් බොහෝ වේලාවක් දකිනු ලබන්නෙම් ද, ඒ අයුරින් සෙමෙන් රථය පදවව” යි.

#### රාජා ආනන්ද මහාසුදස්සනෝ ඉමාහි චතූහි ඉද්ධීහි සමන්නාගතෝ අහෝසි.

ආනන්දයෙනි, මහා සුදස්සන රජු මේ සිව්වෙනි ඉර්ධියෙන් යුක්ත වූයේ ය. ආනන්දයෙනි, මහා සුදස්සන රජු මේ සතර ඉර්ධියෙන් සමන්විත වූයේ ය.

#### [ පොක්ඛරණිමාපනං ]

#### 14. අථ ඛෝ ආනන්ද රඤ්ඤෝ මහාසුදස්සනස්ස ඒතදහෝසි: යන්නූනාහං ඉමාසු තාලන්තරිකාසු ධනුසතේ ධනුසතේ පොක්ඛරණියෝ මාපෙය්‍යන්ති. මාපේසි ඛෝ ආනන්ද රාජා මහාසුදස්සනෝ තාසු තාලන්තරිකාසු ධනුසතේ ධනුසතේ පොක්ඛරණියෝ. තා ඛෝ පනානන්ද පොක්ඛරණියෝ චතුන්නං වණ්ණානං ඉට්ඨකාහි චිතා අහේසුං, ඒකා ඉට්ඨකා සෝවණ්ණමයා, ඒකා රූපියමයා, ඒකා වේළුරියමයා, ඒකා ඵළිකමයා. තාසු ඛෝ පනානන්ද පොක්ඛරණීසු චත්තාරි චත්තාරි ච සෝපාණානි අහේසුං චතුන්නං වණ්ණානං. ඒකං සෝපාණං සෝවණ්ණමයං ඒකං රූපියමයං ඒකං වේළුරියමයං ඒකං ඵළිකමයං. සෝවණ්ණමයස්ස සෝපාණස්ස සෝවණ්ණමයා ථම්භා අහේසුං රූපියමයා සූචියෝ ච උණ්හීසඤ්ච. රූපියමයස්ස සෝපාණස්ස රූපියමයා ථම්භා අහේසුං, සෝවණ්ණමයා සූචියෝ ච උණ්හීසඤ්ච. වේළුරියමයස්ස සෝපාණස්ස වේළුරියමයා ථම්භා අහේසුං, ඵළිකමයා සූචියෝ ච උණ්හීසඤ්ච. ඵළිකමයස්ස සෝපාණස්ස ඵළිකමයා ථම්භා අහේසුං, වේළුරියමයා සූචියෝ ච උණ්හීසඤ්ච. තා ඛෝ පනානන්ද පොක්ඛරණියෝ ද්වීහි වේදිකාහි පරික්ඛිත්තා අහේසුං ඒකා වේදිකා සෝවණ්ණමයා ඒකා රූපියමයා. සෝවණ්ණමයාය වේදිකාය සෝවණ්ණමයා ථම්භා අහේසුං රූපියමයා සූචියෝ ච උණ්හීසඤ්ච. රූපියමයාය වේදිකාය රූපියමයා ථම්භා අහේසුං සෝවණ්ණමයා සූචියෝ ච උණ්හීසඤ්ච.

එකල්හී ආනන්දයෙනි, මහා සුදස්සන රජුට මේ අදහස ඇතිවූයේ ය. ‘මම මේ තල්ගස් අතරෙහි දුනු සියයක් දුනු සියයක් දුරින් පොකුණු ඉදිකරන්නෙම් නම් යහපති’ යි. ආනන්දයෙනි. මහා සුදස්සන රජු ඒ තල්ගස් අතරෙහි දුනු සියයක් දුනු සියයක් දුරින් පොකුණු ඉදි කෙරෙව්වේ ය.

ආනන්දයෙනි, ඒ පොකුණු සතර වර්ණයෙන් යුතු ගඩොලින් බඳිනු ලද්දාහු ය. එක් ගඩොලක් රනින් සාදා ඇත්තේ ය. තව එකක් රිදියෙන් සාදා ඇත්තේ ය. තව එකක් වෛරෝඩියෙන් සාදා ඇත්තේ ය. තව එකක් පළිඟුවෙන් සාදා ඇත්තේ ය. ආනන්දයෙනි, ඒ පොකුණුවල සතර වර්ණයෙන් යුතු පඩිපෙළවල් සතර බැගින් ඇත්තේ ය. එක් පඩිපෙළක් රනින් තනා තිබෙයි. අනෙක රිදියෙන් තනා තිබෙයි. අනික වෛරෝඩියෙන් තනා තිබෙයි. අනෙක පළිඟුවෙන් තනා තිබෙයි. රනින් තැනූ පඩිපෙළෙහි දෙපස කණු රනින් තනා තිබුණේ ය. එහි ගරාදි රිදියෙන් තනා තිබුණේ ය. රන් කණු මුදුන රිදියෙන් තනා තිබුණේ ය. රිදියෙන් තැනූ පඩිපෙළෙහි කණු රිදියෙන් තනා තිබුණේ ය. එහි ගරාදි රනින් තනා තිබුණේ ය. රිදී කණු මුදුන රනින් තනා තිබුණේ ය. වෛරෝඩියෙන් තැනූ පඩිපෙළෙහි දෙපස කණු වෛරෝඩියෙන් තනා තිබුණේ ය. එහි ගරාදි පළිඟුවෙන් තනා තිබුණේ ය. වෛරෝඩි කණු මුදුන පළිඟුවෙන් තනා තිබුණේ ය. පළිඟුවෙන් තැනූ පඩිපෙළෙහි දෙපස කණු පළිඟුවෙන් තනා තිබුණේ ය. එහි ගරාදි වෛරෝඩියෙන් තනා තිබුණේ ය. ඒ පළිඟු කණු මුදුන වෛරෝඩියෙන් තනා තිබුණේ ය.

ආනන්දයෙනි, ඒ පොකුණු වනාහී වේදිකා දෙකකින් වටකරන ලද්දාහු ය. එක් වේදිකාවක් රනින් සාදා තිබුණේ ය. එක් වේදිකාවක් රිදියෙන් සාදා තිබුණේ ය. රනින් තැනූ වේදිකාවෙහි රනින් තැනූ ස්ථම්භයෝ වූවාහු ය. රිදියෙන් තැනූ වැට ද, රිදියෙන් තැනූ ස්ථම්භ මුදුන ද වූවාහු ය. රිදියෙන් කළ වේදිකාවෙහි රිදියෙන් කළ ස්ථම්භයෝ වූවාහු ය. රනින් තැනූ වැට ද, රනින් තැනූ ස්ථම්භ මුදුන් ද වූවාහු ය.

#### අථ ඛෝ ආනන්ද රඤ්ඤෝ මහාසුදස්සනස්ස ඒතදහෝසි: “යන්නූනාහං ඉමාසු පොක්ඛරණීසු ඒවරූපං මාලං රෝපාපෙය්‍යං: උප්පලං පදුමං කුමුදං පුණ්ඩරීකං සබ්බෝතුකං සබ්බජනස්ස අනාවට”න්ති. රෝපාපේසි ඛෝ ආනන්ද රාජා මහාසුදස්සනෝ තාසු පොක්ඛරණීසු ඒවරූපං මාලං උප්පලං පදුමං කුමුදං පුණ්ඩරීකං සබ්බෝතුකං සබ්බජනස්ස අනාවටං.

එකල්හී ආනන්දයෙනි, මහා සුදස්සන රජුට මේ අදහස ඇති වූයේ ය. ‘මම මේ පොකුණුවල මහනෙල්, නෙළුම්, කුමුදු, සුදු නෙළුම් ආදී ජලජ පුෂ්පයන් රෝපණය කරවන්නෙම් නම් යහපති’ යි. ආනන්දයෙනි, මහා සුදස්සන රජු ඒ පොකුණුවල සෑම ඍතුවක ම පිපෙන සේ සියළු ජනයා හට වළක්වා නැති සේ මහනෙල්, නෙළුම්, කුමුදු, සුදු නෙළුම් ආදී ජලජ පුෂ්පයන් රෝපණය කරවූයේය.

#### 15. අථ ඛෝ ආනන්ද රඤ්ඤෝ මහාසුදස්සනස්ස ඒතදහෝසි: “යන්නූනාහං ඉමාසං පොක්ඛරණීනං තීරේ නහාපකේ පුරිසේ ඨපෙය්‍යං යේ ආගතාගතං ජනං නහාපෙස්සන්තී”ති. ඨපේසි ඛෝ ආනන්ද රාජා මහාසුදස්සනෝ තාසං පොක්ඛරණීනං තීරේ නහාපකේ පුරිසේ යේ ආගතාගතං ජනං නහාපේසුං.

15. එකල්හී ආනන්දයෙනි, මහා සුදස්සන රජුට මේ අදහස ඇතිවූයේ ය. ‘යම් කෙනෙක් මේ පොකුණුවලට පැමිණි පැමිණි ජනයා ස්නානය කරවන්නාහු නම්, මම මේ පොකුණු තෙර ස්නානය කරවන පුරුෂයන් තබන්නෙම් නම් යහපති’ යි. ආනන්දයෙනි, යම් කෙනෙක් මේ පොකුණුවලට පැමිණි පැමිණි ජනයා ස්නානය කෙරෙව්වාහු ද, මහා සුදස්සන රජු ඒ පොකුණු තෙර නහවන පුරුෂයන් තැබ්බවූයේ ය.

#### අථ ඛෝ ආනන්ද රඤ්ඤෝ මහාසුදස්සනස්ස ඒතදහෝසි: යන්නූනාහං ඉමාසං පොක්ඛරණීනං තීරේ ඒවරූපං දානං පට්ඨපෙය්‍යං අන්නං අන්නත්ථිකස්ස පානං පානත්ථිකස්ස වත්ථං වත්ථත්ථිකස්ස යානං යානත්ථිකස්ස සයනං සයනත්ථිකස්ස ඉත්ථිං ඉත්ථත්ථිකස්ස හිරඤ්ඤං හිරඤ්ඤත්ථිකස්ස සුවණ්ණං සුවණ්ණත්ථිකස්සාති. පට්ඨපේසි ඛෝ ආනන්ද රාජා මහාසුදස්සනෝ තාසං පොක්ඛරණීනං තීරේ ඒවරූපං දානං: අන්නං අන්නත්ථිකස්ස පානං පානත්ථිකස්ස වත්ථං වත්ථත්ථිකස්ස යානං යානත්ථිකස්ස සයනං සයනත්ථිකස්ස ඉත්ථිං ඉත්ථත්ථිකස්ස හිරඤ්ඤං හිරඤ්ඤත්ථිකස්ස සුවණ්ණං සුවණ්ණත්ථිකස්සාති.

එකල්හී ආනන්දයෙනි, මහා සුදස්සන රජු හට මේ අදහස ඇතිවූයේ ය. ‘මම මේ පොකුණු තෙර මෙබඳු වූ දානයක් පිහිටුවන්නෙම් නම් යහපති. ආහාර කැමත්තවුන් හට ආහාර ය. පැන් කැමැත්තවුන් හට පැන් ය. වස්ත්‍ර කැමැත්තවුන් හට වස්ත්‍ර ය. යානා කැමැත්තවුන්ට යානාවන් ය. යහන් කැමැත්තවුන් හට යහන් ය. ස්ත්‍රීන් කැමැත්ත වුන් හට ස්ත්‍රීන් ය. ශුද්ධ නොකළ අමුරන් කැමැත්තවුන් හට අමුරන් ය. රන් කැමැත්තවුන් හට රන් ය’ වශයෙනි. ආනන්දයෙනි, මහා සුදස්සන රජු ඒ පොකුණු තෙර ආහාර කැමත්තවුන් හට ආහාර ය. පැන් කැමැත්තවුන් හට පැන් ය. වස්ත්‍ර කැමැත්තවුන් හට වස්ත්‍ර ය. යානා කැමැත්තවුන්ට යානාවන් ය. යහන් කැමැත්තවුන් හට යහන් ය. ස්ත්‍රීන් කැමැත්ත වුන් හට ස්ත්‍රීන් ය. ශුද්ධ නොකළ අමුරන් කැමැත්තවුන් හට අමුරන් ය. රන් කැමැත්තවුන් හට රන් ය වශයෙන් මෙබඳු වූ දානයක් පිහිටෙව්වේ ය.

#### 16. අථ ඛෝ ආනන්ද බ්‍රාහ්මණගහපතිකා පහූතං සාපතෙය්‍යං ආදාය රාජානං මහාසුදස්සනං උපසංකමිත්වා ඒවමාහංසු; ඉදං දේව පහූතං සාපතෙය්‍යං දේවඤ්ඤේව උද්දිස්ස ආභතං, තං දේවෝ පටිගණ්හාතූති. “අලං භෝ, මමපිදං පහූතං සාපතෙය්‍යං ධම්මිකේන බලිනා අභිසංඛතං තං වෝ හෝතු, ඉතෝ ච භිය්‍යෝ හරථා”ති. තේ රඤ්ඤා පටික්ඛිත්තා ඒකමන්තං අපක්කම්ම ඒවං සමචින්තේසුං: ‘න ඛෝ ඒතං අම්හාකං පතිරූපං, යං මයං ඉමානි සාපතෙය්‍යානි පුනදේව සකානි ඝරානි පටිහරෙය්‍යාමාති, යන්නූන මයං රඤ්ඤෝ මහාසුදස්සනස්ස නිවේසනං මාපෙය්‍යාමා’ති. තේ රාජානං මහාසුදස්සනං උපසංකමිත්වා ඒවමාහංසු: ‘නිවේසනන්තේ දේව මාපෙස්සාමා’ති. අධිවාසේසි ඛෝ ආනන්ද රාජා මහාසුදස්සනෝ තුණ්හීභාවේන. අථ ඛෝ ආනන්ද සක්කෝ දේවානමින්දෝ රඤ්ඤෝ මහාසුදස්සනස්ස චේතසා චේතෝ පරිවිතක්කමඤ්ඤාය විස්සකම්මං දේවපුත්තං ආමන්තේසි, ඒහි ත්වං සම්ම විස්සකම්ම රඤ්ඤෝ මහාසුදස්සනස්ස නිවේසනං මාපේහි ධම්මං නාම පාසාදන්ති.

16. එකල්හී ආනන්දයෙනි, බ්‍රාහ්මණ ගෘහපතිවරු බොහෝ වස්තුව රැගෙන මහා සුදස්සන රජු වෙත අවුත් මෙය පැවසූහ.

“දේවයිනි, මේ බොහෝ වස්තුව දේවයන් උදෙසා ම ගෙන එන ලද්දේ ය. එය දේවයෝ පිළිගන්නා සේක්වා!”

“ඇති භවත්නි. මාගේ ත් මේ බොහෝ වස්තුව ධාර්මික අය බද්දෙන් ලැබුණේ ය. මෙය ඔබට ම වේවා! මාගේ වස්තුවෙනුත් වැඩිපුර රැගෙන යව්”

රජු විසින් පිළිනොගත් වස්තුව ඇති ඔවුහු එකත්පස් ව බැහැර ව මෙසේ සිතූහ. ‘යම් හෙයකින් අපි මේ වස්තු යළිත් සිය ගෙවල්වලට ම ආපසු රැගෙන යන්නෙමු නම් එය අපට නොගැලපෙයි. මෙයින් අපි මහා සුදස්සන රජුට නිවසක් ඉදිකරන්නෙමු නම් යහපති’ යි. ඔවුහු මහා සුදස්සන රජු වෙත එළැඹ මෙය පැවසුවාහු ය.

“දේවයිනි, ඔබට නිවසක් ඉදිකරන්නෙමු” යි. ආනන්දයෙනි, මහා සුදස්සන රජු නිහඬ ව සිටීමෙන් එම අදහස පිළිගත්තේ ය. ඉක්බිති ආනන්දයෙනි, ශක්‍ර දේවේන්ද්‍ර තෙමේ මහා සුදස්සන රජුගේ සිත සිය සිතින් පිරිසිඳ දැන විස්කම් දෙව්පුතු ඇමතුවේ ය.

“එන්න, ඔබ මිත්‍ර විශ්වකර්මයෙනි. මහා සුදස්සන රජු හට ‘දහම්පහය’ නම් නිවසක් මවව.”

#### ‘ඒවං භදන්තේ’ති ඛෝ ආනන්ද විස්සකම්මා දේවපුත්තෝ සක්කස්ස දේවානමින්දස්ස පටිස්සුත්වා, සෙය්‍යථාපි නාම බලවා පුරිසෝ සමිඤ්ජිතං වා බාහං පසාරෙය්‍ය පසාරිතං වා බාහං සමිඤ්ජෙය්‍ය, ඒවමේවං දේවේසු තාවතිංසේසු අන්තරහිතෝ, රඤ්ඤෝ මහාසුදස්සනස්ස පුරතෝ පාතුරහෝසි. අථ ඛෝ ආනන්ද විස්සකම්මා දේවපුත්තෝ රාජානං මහාසුදස්සනං ඒතදවෝච, නිවේසනන්තේ දේව මාපෙස්සාමි ධම්මං නාම පාසාදන්ති. අධිවාසේසි ඛෝ ආනන්ද රාජා මහාසුදස්සනෝ තුණ්හීභාවේන. මාපේසි ඛෝ ආනන්ද විස්සකම්මා දේවපුත්තෝ රඤ්ඤෝ මහාසුදස්සනස්ස නිවේසනං ධම්මං නාම පාසාදං.

“එසේ ය, ස්වාමීනී” යි ආනන්දයෙනි, විස්කම් දෙව්පුතු සක්දෙවිඳුන්ට පිළිවදන් දී බලවත් පුරුෂයෙක් හැකිලූ අතක් දිගු කරන්නේ, දික් කළ අතක් හකුලන්නේ යම් සේ ද, එසෙයින් ම තව්තිසා දෙව්ලොවින් නොපෙනී ගොස් මහා සුදස්සන රජු ඉදිරියෙහි පෙනී සිටියේ ය.

ඉක්බිති ආන්නදයෙනි, විස්කම් දෙව්පුතු මහා සුදස්සන රජුට මෙය පැවසුවේ ය.

“දේවයිනි, ඔබට ‘ධර්ම ප්‍රාසාදය’ නමින් නිවසක් ඉදිකරන්නෙමි” යි. ආනන්දයෙනි, මහා සුදස්සන රජු නිහඬ ව සිටීමෙන් එම අදහස පිළිගත්තේ ය.

#### 17. ධම්මෝ ආනන්ද පාසාදෝ පුරත්ථිමේන ච පච්ඡිමේන ච යෝජනං ආයාමේන අහෝසි, උත්තරේන ච දක්ඛිණේන ච අද්ධයෝජනං විත්ථාරේන, ධම්මස්ස ආනන්ද පාසාදස්ස තිපෝරිසං උච්චත්තේන වත්ථු චිතං අහෝසි චතුන්නං වණ්ණානං ඉට්ඨකාහි, ඒකා ඉට්ඨකා සෝවණ්ණමයා ඒකා රූපියමයා ඒකා වේළුරියමයා ඒකා ඵළිකමයා.

17. ආනන්දයෙනි, විස්කම් දෙව්පුතු මහා සුදස්සන රජු සඳහා ධර්ම ප්‍රාසාදය නම් නිවසක් ඉදි කළේ ය. ආනන්දයෙනි, ඒ දහම්පහය පෙරදිගිනුත්, බටහිරිනුත් යොදුනක් දිග ය. උතුරිනුත්, දකුණිනුත් අඩ යොදුනක් පළල ය. ආනන්දයෙනි, ධර්ම ප්‍රාසාදයෙහි පුරුෂයන් තුන් දෙනෙකුගේ (බඹ තුනක්) උසට සතර වර්ණයකින් යුක්ත වූ ගඩොලින් ම විමානය වූයේ ය. එක් ගඩොලක් රනින් තනා තිබුණේ ය. අනෙක රිදියෙන් තනා තිබුණේ ය. තව එකක් වෛරෝඩියෙන් තනා තිබුණේ ය. තව එකක් පළිඟුවෙන් තනා තිබුණේ ය.

#### ධම්මස්ස ආනන්ද පාසාදස්ස චතුරාසීති ථම්භසහස්සානි අහේසුං චතුන්නං වණ්ණානං, ඒකෝ ථම්භෝ සෝවණ්ණමයෝ, ඒකෝ රූපියමයෝ, ඒකෝ වේළුරියමයෝ, ඒකෝ ඵළිකමයෝ. ධම්මෝ ආනන්ද පාසාදෝ චතුන්නං වණ්ණානං ඵලකේහි සන්ථතෝ අහෝසි, ඒකං ඵලකං සෝවණ්ණමයං, ඒකං රූපියමයං, ඒකං වේළුරියමයං, ඒකං ඵළිකමයං. ධම්මස්ස ආනන්ද පාසාදස්ස චතුවීසති සෝපාණානි අහේසුං චතුන්නං වණ්ණානං, ඒකං සෝපාණං සෝවණ්ණමයං, ඒකං රූපියමයං, ඒකං වේළුරියමයං, ඒකං ඵළිකමයං ….(පෙ)…. ඵළිකමයස්ස සෝපාණස්ස ඵළිකමයා ථම්භා අහේසුං වේළුරියමයා සූචියෝ ච උණ්හීසඤ්ච.

ආනන්දයෙනි, ධර්ම ප්‍රාසාදයෙහි සතර වර්ණයෙන් යුතු වූ කුළුණු අසූ හාර දහසක් තිබුණේ ය. එක් කුළුණක් රනින් තනා තිබුණේ ය. අනෙක රිදියෙන් තනා තිබුණේ ය. තව එකක් වෛරෝඩියෙන් තනා තිබුණේ ය. තව එකක් පළිඟුවෙන් තනා තිබුණේ ය.

ආනන්දයෙනි, ධර්ම ප්‍රාසාදයෙහි සතර වර්ණයෙන් යුතු පුවරු අතුරන ලද්දාහු ය. එක් පුවරුවක් රනින් තනා තිබුණේ ය. අනෙක රිදියෙන් තනා තිබුණේ ය. තව එකක් වෛරෝඩියෙන් තනා තිබුණේ ය. තව එකක් පළිඟුවෙන් තනා තිබුණේ ය.

ආනන්දයෙනි, ධර්ම ප්‍රාසාදයෙහි සතර වර්ණයෙන් යුතු පියගැටපෙළ විසිහතරක් තනා තිබුණාහු ය. එක් පියගැටපෙළක් රනින් තනා තිබුණේ ය. අනෙක රිදියෙන් තනා තිබුණේ ය. තව එකක් වෛරෝඩියෙන් තනා තිබුණේ ය. තව එකක් පළිඟුවෙන් තනා තිබුණේ ය. ….(පෙ)…. පළිඟුවෙන් තනා තිබූ පියගැටපෙළෙහි දෙපස පළිඟුවෙන් කළ කණු තිබුණේ ය. වෛරෝඩියෙන් කළ අත්වැට ත්, කණු මුදුන ත් තිබුණේ ය.

#### ධම්මේ ආනන්ද පාසාදේ චතුරාසීතිකූටාගාරසහස්සානි අහේසුං චතුන්නං වණ්ණානං: ඒකං කූටාගාරං සෝවණ්ණමයං, ඒකං රූපියමයං, ඒකං වේළුරියමයං, ඒකං ඵළිකමයං, සෝවණ්ණමයේ කූටාගාරේ රූපියමයෝ පල්ලංකෝ පඤ්ඤත්තෝ අහෝසි රූපියමයේ කූටාගාරේ සෝවණ්ණමයෝ පල්ලංකෝ පඤ්ඤත්තෝ අහෝසි, වේළුරියමයේ කූටාගාරේ දන්තමයෝ පල්ලංකෝ පඤ්ඤත්තෝ අහෝසි, ඵළිකමයේ කූටාගාරේ මසාරගල්ලමයෝ පල්ලංකෝ පඤ්ඤත්තෝ අහෝසි, සෝවණ්ණමයස්ස කූටාගාරස්ස ද්වාරේ රූපියමයෝ තාලෝ ඨිතෝ අහෝසි තස්ස රූපියමයෝ ඛන්ධෝ. සෝවණ්ණමයානි පත්තානි ච ඵලානි ච. රූපියමයස්ස කූටාගාරස්ස ද්වාරේ සෝවණ්ණමයෝ තාලෝ ඨිතෝ අහෝසි, තස්ස සෝවණ්ණමයෝ ඛන්ධෝ, රූපියමයානි පත්තානි ච ඵලානි ච. වේළුරියමයස්ස කූටාගාරස්ස ද්වාරේ ඵළිකමයෝ තාලෝ ඨිතෝ අහෝසි, තස්ස ඵළිකමයෝ ඛන්ධෝ, වේළුරියමයානි පත්තානි ච ඵලානි ච. ඵළිකමයස්ස කූටාගාරස්ස ද්වාරේ වේළුරියමයෝ තාලෝ ඨිතෝ අහෝසි, තස්ස වේළුරියමයෝ ඛන්ධෝ, ඵළිකමයානි පත්තානි ච ඵලානි ච.

ආනන්දයෙනි, ධර්ම ප්‍රාසාදයෙහි සතර වර්ණයෙන් යුතු (සතරැස් ව ගොස් මුදුන් වූ වහළ ඇති) කූටාගාර අසූ හාර දහසක් තිබුණේ ය. එක් කුළු ගෙයක් රනින් තනා තිබුණේ ය. අනෙක රිදියෙන් තනා තිබුණේ ය. තව එකක් වෛරෝඩියෙන් තනා තිබුණේ ය. තව එකක් පළිඟුවෙන් තනා තිබුණේ ය. රනින් තැනූ කූටාගාරයෙහි රිදියෙන් කළ කවිච්චියක් පණවා තිබුණේ ය. රිදී කූටාගාරයෙහි රන් කවිච්චියක් පණවා තිබුණේ ය. වෛරෝඩියෙන් තැනූ කූටාගාරයෙහි ඇත් දළින් කවිච්චියක් පණවා තිබුණේ ය. පළිඟුවෙන් තැනූ කූටාගාරයෙහි මැසිරිගලින් කවිච්චියක් පණවා තිබුණේ ය.

රනින් තැනූ කූටාගාර දොරටුවෙහි රිදියෙන් තැනූ තල් ගසක් සිටුවා තිබුණේ ය. එහි කඳ රිදියෙන් තනා කොළ ත්, ගෙඩි ත් රනින් තනා තිබුණේ ය. රිදියෙන් තැනූ කූටාගාර දොරටුවෙහි රනින් තැනූ තල් ගසක් සිටුවා තිබුණේ ය. එහි කඳ රනින් තනා කොළ ත්, ගෙඩි ත්, රිදියෙන් තනා තිබුණේ ය. වෛරෝඩියෙන් තැනූ කූටාගාර දොරටුවෙහි පළිඟුවෙන් තැනූ තල් ගසක් සිටුවා තිබුණේ ය. එහි කඳ පළිඟුවෙන් තනා කොළ ත්, ගෙඩිත් වෛරෝඩියෙන් තනා තිබුණේ ය. පළිඟුවෙන් තැනූ කූටාගාර දොරටුවෙහි වෛරෝඩියෙන් තැනූ තල් ගසක් සිටුවා තිබුණේ ය. එහි කඳ වෛරෝඩියෙන් තනා කොළ ත්, ගෙඩි ත් පළිඟුවෙන් තනා තිබුණේ ය.

#### 18. අථ ඛෝ ආනන්ද රඤ්ඤෝ මහාසුදස්සනස්ස ඒතදහෝසි: යන්නූනාහං මහාවියූහස්ස කූටාගාරස්ස ද්වාරේ සබ්බසෝවණ්ණමයං තාලවනං මාපෙය්‍යං යත්ථ දිවාවිහාරං නිසීදිස්සාමීති. මාපේසි ඛෝ ආනන්ද රාජා මහාසුදස්සනෝ මහාවියූහස්ස කූටාගාරස්ස ද්වාරේ සබ්බසෝවණ්ණමයං තාලවනං යත්ථ දිවාවිහාරං නිසීදි. ධම්මෝ ආනන්ද පාසාදෝ ද්වීහි වේදිකාහි පරික්ඛිත්තෝ අහෝසි. ඒකා වේදිකා සෝවණ්ණමයා ඒකා රූපියමයා. සෝවණ්ණමයාය වේදිකාය සෝවණ්ණමයා ථම්භා අහේසුං, රූපියමයා සූචියෝ ච උණ්හීසඤ්ච. රූපියමයාය වේදිකාය රූපියමයා ථම්භා අහේසුං, සෝවණ්ණමයා සූචියෝ ච උණ්හීසඤ්ච.

18. එකල්හී ආනන්දයෙනි, මහා සුදස්සන රජු හට මේ අදහස ඇතිවූයේ ය. ‘යම් තැනක මම දිවා කාලයෙහි විවේකය පිණිස හිඳින්නෙම් ද, මහා ව්‍යුහ නම් කූටාගාර දොරටුව අසල රනින් සියල්ල තැනූ තල් වනයක් ඉදිකරන්නෙම් නම් මැනැව’ යි. ආනන්දයෙනි, මහා සුදස්සන රජු යම් තැනක දිවා කාලයෙහි විවේකය පිණිස හුන්නේ ද, මහා ව්‍යුහ නම් කූටාගාර දොරටුව අසල රනින් සියල්ල තැනූ තල් වනයක් ඉදිකරවීය. ආනන්දයෙනි, ධර්ම ප්‍රාසාදය වේදිකා දෙකකින් වට වී තිබුණේ ය. රනින් කළ එක් වේදිකාවක් තිබුණේ ය. අනෙක රිදියෙන් තනා තිබුණේ ය. රනින් තැනූ වේදිකාවෙහි රනින් තැනූ කුළුණු තිබුණේ ය. රිදියෙන් කළ ගරාදි ත්, රිදියෙන් කළ කුළුණු හිස ත් තිබුණේ ය. රිදියෙන් තැනූ වේදිකාවෙහි රිදියෙන් කළ කුළුණු තිබුණේ ය. රනින් කළ ගරාදි ත්, රනින් කළ කුළුණු හිස ත් තිබුණේ ය.

#### 19. ධම්මෝ ආනන්ද පාසාදෝ ද්වීහි කිංකිණිකජාලේහි පරික්ඛිත්තෝ අහෝසි, ඒකං ජාලං සෝවණ්ණමයං ඒකං රූපියමයං සෝවණ්ණමයස්ස ජාලස්ස රූපියමයා කිංකිණියෝ අහේසුං, රූපියමයස්ස ජාලස්ස සෝවණ්ණමයා කිංකිණියෝ අහේසුං.

19. ආනන්දයෙනි, ධර්ම ප්‍රාසාදය කිකිණිදැල් දෙකකින් වටකොට තිබුණේ ය. රනින් තැනූ එක් දැලක් තිබුණේ ය. එකක් රිදියෙන් තනා තිබුණේ ය. රනින් තැනූ දැලෙහි රිදී ගෙජ්ජි තිබුණේ ය. රිදියෙන් තැනූ දැලෙහි රන් ගෙජ්ජි තිබුණේ ය.

#### තේසං ඛෝ පනානන්ද කිංකිණිකජාලානං වාතේරිතානං සද්දෝ අහෝසි වග්ගු ච රජනීයෝ ච කමනීයෝ ච මදනීයෝ ච සෙය්‍යථාපි ආනන්ද පඤ්චංගිකස්ස තුරියස්ස සුවිනීතස්ස සුප්පටිතාළිතස්ස සුකුසලේහි සමන්නාහතස්ස සද්දෝ හෝති වග්ගු ච රජනීයෝ ච කමනීයෝ ච මදනීයෝ ච ඒවමේව ඛෝ ආනන්ද තේසං කිංකිණිකජාලානං වාතේරිතානං සද්දෝ අහෝසි වග්ගු ච රජනීයෝ ච කමනීයෝ ච මදනීයෝ ච. යේ ඛෝ පනානන්ද තේන සමයේන කුසාවතියා රාජධානියා ධුත්තා අහේසුං සොණ්ඩා පිපාසා. තේ තේසං කිංකිණිකජාලානං වාතේරිතානං සද්දේන පරිචාරේසුං.

ආනන්දයෙනි, ඒ කිකිණි දැල් සුළඟින් සෙලවෙද්දී මිහිරි වූ ත්, සිත් අලවන්නා වූ ත්, කමනීය වූ ත්, මුසපත් කරවන්නා වූ ත් හඬක් නිකුත් වූයේ ය. ආනන්දයෙනි, මැනැවින් හික්මුණු, වාද්‍ය භාණ්ඩයන්හී බැලුම් මැනැවින් තලා, ස්වර සමකොට, තූර්යවාදනයෙහි දක්ෂයන් විසින් වයන ලද පංචාංගික තූර්ය නාදයෙහි මිහිරි වූ ත්, සිත් අලවන්නා වූ ත්, කමනීය වූ ත්, මුසපත් කරවන්නා වූ ත් ශබ්දය යම් සේ ද, එසෙයින් ම ආනන්දයෙනි, සුළඟින් ඒ කිකිණි දැල් සෙළවෙද්දී මිහිරි වූ ත්, සිත් අලවන්නා වූ ත්, කමනීය වූ ත්, මුසපත් කරවන්නා වූ ත් හඬක් නිකුත් වූයේ ය. ආනන්දයෙනි, එසමයෙහි කුසාවතී රාජධානියෙහි සුරාසොඬ වූ, සුරා පිපාසිත වූ යම් ධූර්තයෝ වූවාහු ද, ඔවුහු ඒ සුළඟින් සෙළවෙන කිකිණි දැල් වලින් නැගෙන නාදය වටා එක් වී ප්‍රීති වූහ.

#### නිට්ඨිතෝ ඛෝ පනානන්ද ධම්මෝ පාසාදෝ දුද්දික්ඛෝ අහෝසි මුසති චක්ඛූනි. සෙය්‍යථාපි ආනන්ද වස්සානං පච්ඡිමේ මාසේ සරදසමයේ විද්ධේ විගතවලාහකේ දේවේ ආදිච්චෝ නහං අබ්භුග්ගමමානෝ දුද්දික්ඛෝ හෝති, මුසති චක්ඛූනි, ඒවමේව ඛෝ ආනන්ද ධම්මෝ පාසාදෝ දුද්දික්ඛෝ අහෝසි මුසති චක්ඛූනි.

ආනන්දයෙනි, නිමාවට පත් කරන ලද ධර්ම ප්‍රාසාදය දෙස බැලීම ද අසීරු ය. එහි දීප්තියෙන් ඇස් නිලංකාර වෙයි. ආනන්දයෙනි, වැසි සමය අවසන් මාසයෙහි සරත් කාලයෙහි වළාකුළු පහව ගිය අහසෙහි හිරු මුදුන් වන කල්හී හිරු දෙස බැලීමට අසීරු වන්නේ යම් සේ ද, එහි දීප්තියෙන් ඇස් නිලංකාර වන්නේ යම් සේ ද, ආනන්දයෙනි, එසෙයින් ම නිමාවට පත් කරන ලද ධර්ම ප්‍රාසාදය දෙස බැලීම ද අසීරු ය. එහි දීප්තියෙන් ඇස් නිලංකාර වෙයි.

#### 20. අථ ඛෝ ආනන්ද රඤ්ඤෝ මහාසුදස්සනස්ස ඒතදහෝසි: යන්නූනාහං ධම්මස්ස පාසාදස්ස පුරතෝ ධම්මං නාම පොක්ඛරණිං මාපෙය්‍යන්ති. මාපේසි ඛෝ ආනන්ද රාජා මහාසුදස්සනෝ ධම්මස්ස පාසාදස්ස පුරතෝ ධම්මං නාම පොක්ඛරණිං. ධම්මා ආනන්ද පොක්ඛරණී පුරත්ථිමේන ච පච්ඡිමේන ච යෝජනං ආයාමේන අහෝසි, උත්තරේන ච දක්ඛිණේන ච අද්ධයෝජනං විත්ථාරේන. ධම්මා ආනන්ද පොක්ඛරණී චතුන්නං වණ්ණානං ඉට්ඨකාහි චිතා අහෝසි, ඒකා ඉට්ඨකා සෝවණ්ණමයා, ඒකා රූපියමයා, ඒකා වේළුරියමයා, ඒකා ඵළිකමයා.

20. එකල්හී ආනන්දයෙනි, මහා සුදස්සන රජුට මේ අදහස ඇතිවූයේ ය. ‘මම ධර්ම ප්‍රාසාදයට ඉදිරියෙන් ‘ධර්ම’ නමින් පොකුණක් ඉදිකරන්නෙම් නම් යහපති’ යි. ආනන්දයෙනි, මහා සුදස්සන රජු ධර්ම ප්‍රාසාදයට ඉදිරියෙන් ‘ධර්ම’ නමින් පොකුණක් ඉදිකරවීය. ආනන්දයෙනි, ධර්ම පොකුණ පෙරදිගින් ද, බටහිරින් ද යොදුනක් දිග ය. උතුරින් ද දකුණින් ද අඩ යොදුනක් පළල ය. ආනන්දයෙනි, ධර්ම පොකුණ සතර වර්ණයෙන් යුතු වූ ගඩොලින් කරවන ලද්දේ ය. එක් ගඩොලක් රනින් තනා තිබුණේ ය. අනෙක රිදියෙන් තනා තිබුණේ ය. අනෙක වෛරෝඩියෙන් තනා තිබුණේ ය. අනෙක පළිඟුවෙන් තනා තිබුණේ ය.

#### ධම්මාය ආනන්ද පොක්ඛරණියා චතුවීසතිසෝපාණානි අහේසුං චතුන්නං වණ්ණානං, ඒකං සෝපාණං සෝවණ්ණමයං, ඒකං රූපියමයං, ඒකං වේළුරියමයං, ඒකං ඵළිකමයං. සෝවණ්ණමයස්ස සෝපාණස්ස සෝවණ්ණමයා ථම්භා අහේසුං රූපියමයා සූචියෝ ච උණ්හීසඤ්ච, රූපියමයස්ස සෝපාණස්ස රූපියමයා ථම්භා අහේසුං සෝවණ්ණමයා සූචියෝ ච උණ්හීසඤ්ච, වේළුරියමයස්ස සෝපාණස්ස වේළුරියමයා ථම්භා අහේසුං ඵළිකමයා සූචියෝ ච උණ්හීසඤ්ච, ඵළිකමයස්ස සෝපාණස්ස ඵළිකමයා ථම්භා අහේසුං වේළුරියමයා සූචියෝ ච උණ්හීසඤ්ච.

ආනන්දයෙනි, ධර්ම පොකුණෙහි සතර වර්ණයෙන් යුතු පියගැටපෙළ විසි හතරක් තිබුණේ ය. එක් පියගැටපෙළක් රනින් තනා තිබුණේ ය. එකක් රිදියෙන් තනා තිබුණේ ය. එකක් වෛරෝඩියෙන් තනා තිබුණේ ය. අනෙක පළිඟුවෙන් තනා තිබුණේ ය. රනින් තැනූ පියගැටපෙළහි රනින් තැනූ කණු තිබුණේ ය. රිදියෙන් තැනූ ගරාදි වැට ත්, කුළුණු හිස ත් තිබුණේ ය. රිදියෙන් තැනූ පියගැටපෙළෙහි රිදියෙන් තැනූ කණු තිබුණේ ය. රනින් තැනූ ගරාදි වැට ත්, කුළුණු හිස ත් තිබුණේ ය. වෛරෝඩියෙන් තැනූ පියගැටපෙළහි වෛරෝඩියෙන් තැනූ කණු තිබුණේ ය. පළිඟුවෙන් තැනූ ගරාදි වැට ත්, කුළුණු හිස ත් තිබුණේ ය. පළිඟුවෙන් තැනූ පියගැටපෙළෙහි පළිඟුවෙන් තැනූ කණු තිබුණේ ය. වෛරෝඩියෙන් තැනූ ගරාදි වැට ත්, කුළුණු හිස ත් තිබුණේ ය.

#### ධම්මා ආනන්ද පොක්ඛරණී ද්වීහි වේදිකාහි පරික්ඛිත්තා අහෝසි, ඒකා වේදිකා සෝවණ්ණමයා, ඒකා රූපියමයා. සෝවණ්ණමයාය වේදිකාය සෝවණ්ණමයා ථම්භා අහේසුං රූපියමයා සූචියෝ ච උණ්හීසඤ්ච, රූපියමයාය වේදිකාය රූපියමයා ථම්භා අහේසුං සෝවණ්ණමයා සූචියෝ ච උණ්හීසඤ්ච.

ආනන්දයෙනි, ධර්ම පොකුණ වේදිකා දෙකකින් වටවූයේ ය. එක් වේදිකාවක් රනින් තනා තිබුණේ ය. අනෙක රිදියෙන් ය. රනින් තැනූ වේදිකාවෙහි රනින් තැනූ කුළුණු තිබුණේ ය. රිදියෙන් තැනූ ගරාදි වැට ත්, කුළුණු හිස ත් තිබුණේ ය. රිදියෙන් තැනූ වේදිකාවෙහි රිදියෙන් තැනූ කුළුණු ත්, රනින් තැනූ ගරාදි වැට ත්, කුළුණු හිස ත් තිබුණේ ය.

#### ධම්මා ආනන්ද පොක්ඛරණී සත්තහි තාලපන්තීහි පරික්ඛිත්තා අහෝසි, ඒකා තාලපන්ති සෝවණ්ණමයා, ඒකා රූපියමයා, ඒකා වේළුරියමයා, ඒකා ඵළිකමයා, ඒකා ලෝහිතංකමයා, ඒකා මසාරගල්ලමයා, ඒකා සබ්බරතනමයා. සෝවණ්ණමයස්ස තාලස්ස සෝවණ්ණමයෝ ඛන්ධෝ අහෝසි රූපියමයානි පත්තානි ච ඵලානි ච. රූපියමයස්ස තාලස්ස රූපියමයෝ ඛන්ධෝ අහෝසි සෝවණ්ණමයානි පත්තානි ච ඵලානි ච. වේළුරියමයස්ස තාලස්ස වේළුරියමයෝ ඛන්ධෝ අහෝසි ඵළිකමයානි පත්තානි ච ඵලානි ච. ඵළිකමයස්ස තාලස්ස ඵළිකමයෝ ඛන්ධෝ අහෝසි වේළුරියමයානි පත්තානි ච ඵලානි ච. ලෝහිතංකමයස්ස තාලස්ස ලෝහිතංකමයෝ ඛන්ධෝ අහෝසි මසාරගල්ලමයානි පත්තානි ච ඵලානි ච. මසාරගල්ලමයස්ස තාලස්ස මසාරගල්ලමයෝ ඛන්ධෝ අහෝසි ලෝහිතංකමයානි පත්තානි ච ඵලානි ච. සබ්බරතනමයස්ස තාලස්ස සබ්බරතනමයෝ ඛන්ධෝ අහෝසි සබ්බරතනමයානි පත්තානි ච ඵලානි ච. තාසං ඛෝ පන ආනන්ද තාලපන්තීනං වාතේරිතානං සද්දෝ අහෝසි වග්ගු ච රජනීයෝ ච කමනීයෝ ච මදනීයෝ ච. සෙය්‍යථාපි ආනන්ද පඤ්චංගිකස්ස තුරියස්ස සුවිනීතස්ස සුප්පටිතාළිතස්ස කුසලේහි සමන්නාහතස්ස සද්දෝ හෝති වග්ගු ච රජනීයෝ ච කමනීයෝ ච මදනීයෝ ච, ඒවමේව ඛෝ ආනන්ද තාසං තාලපන්තීනං වාතේරිතානං සද්දෝ අහෝසි වග්ගු ච රජනීයෝ ච කමනීයෝ ච මදනීයෝ ච. යේ ඛෝ පනානන්ද තේන සමයේන කුසාවතියා රාජධානියා ධුත්තා අහේසුං සොණ්ඩා පිපාසා, තේ තාසං තාලපන්තීනං වාතේරිතානං සද්දේසු පරිචාරේසුං.

ආනන්දයෙනි, ධර්ම පොකුණ තල් ගස් පේලි සතකින් වටවී තිබුණේ ය. එක් තල් ගස් පේලියක් රනින් සාදා තිබුණේ ය. තව පේලියක් රිදියෙන් සාදා තිබුණේ ය. තව පේලියක් වෛරෝඩියෙන් සාදා තිබුණේ ය. තව පේලියක් පළිඟුවෙන් සාදා තිබුණේ ය. තව පේලියක් රතු මැණික් ගලින් සාදා තිබුණේ ය. තව පේලියක් මැසිරි ගලෙන් සාදා තිබුණේ ය. තව පේලියක් සියළු රත්නයෙන් සාදා තිබුණේ ය.

රනින් සැදූ තල්ගසෙහි කඳ රනින් ම සාදා තිබුණේ ය. කොළ ත්, ගෙඩි ත් රිදියෙන් සාදා තිබුණේ ය. රිදියෙන් තැනූ තල් ගසෙහි කඳ රිදියෙන් ම සාදා තිබුණේ ය. කොළ ත්, ගෙඩි ත් රනින් සාදා තිබුණේ ය. වෛරෝඩියෙන් සැදූ තල් ගසෙහි කඳ වෛරෝඩියෙන් ම සාදා තිබුණේ ය. කොළ ත්, ගෙඩි ත් පළිඟුවෙන් සාදා තිබුණේ ය. පළිඟුවෙන් තැනූ තල් ගසෙහි කඳ පළිඟුවෙන් ම සාදා තිබුණේ ය. කොළ ත්, ගෙඩි ත් වෛරෝඩියෙන් සාදා තිබුණේ ය. රතු ගලින් තැනූ තල්ගසෙහි කඳ රතු මැණික් ගලින් ම සාදා තිබුණේ ය. කොළ ත්, ගෙඩි ත් මැසිරි ගලින් සාදා තිබුණේ ය. මැසිරි ගලින් තැනූ තල් ගසෙහි කඳ මැසිරි ගලින්ම සාදා තිබුණේ ය. කොළ ත්, ගෙඩි ත් රතු මැණිකෙන් සාදා තිබුණේ ය. සියළු රත්නයෙන් තැනූ තල්ගසෙහි කඳ සියළු රත්නයෙන් ම සාදා තිබුණේ ය. කොළ ත්, ගෙඩි ත් සියළු රත්නයෙන් ම සාදා තිබුණේ ය.

ආනන්දයෙනි, ඒ තල්ගස් පේළි සුළඟින් සෙළවෙද්දී මිහිරි වූ ත්, සිත් අලවන්නා වූ ත්, කමනීය වූ ත්, මුසපත් කරවන්නා වූ ත් හඬක් නිකුත් වූයේ ය. ආනන්දයෙනි, මැනැවින් හික්මුණු, වාද්‍ය භාණ්ඩයන්හී බැලුම් මැනැවින් තලා, ස්වර සමකොට, තූර්යවාදනයෙහි දක්ෂයන් විසින් වයන ලද පංචාංගික තූර්ය නාදයෙහි මිහිරි වූ ත්, සිත් අලවන්නා වූ ත්, කමනීය වූ ත්, මුසපත් කරවන්නා වූ ත් ශබ්දය යම් සේ ද, එසෙයින් ම ආනන්දයෙනි, සුළඟින් ඒ තල්ගස් වැටවල් සෙළවෙද්දී මිහිරි වූ ත්, සිත් අලවන්නා වූ ත්, කමනීය වූ ත්, මුසපත් කරවන්නා වූ ත් හඬක් නිකුත් වූයේ ය. ආනන්දයෙනි, එසමයෙහි කුසාවතී රාජධානියෙහි සුරාසොඬ වූ, සුරා පිපාසිත වූ යම් ධූර්තයෝ වූවාහු ද, ඔවුහු ඒ සුළඟින් සෙළවෙන තල්වැටෙන් නැගෙන නාදය වටා එක් වී ප්‍රීති වූහ.

#### නිට්ඨිතේ ඛෝ පනානන්ද ධම්මේ ච පාසාදේ ධම්මාය ච පොක්ඛරණියා රාජා මහාසුදස්සනෝ. යේ තේන සමයේන සමණේසු වා සමණසම්මතා බ්‍රාහ්මණේසු වා බ්‍රාහ්මණසම්මතා තේ සබ්බකාමේහි සන්තප්පෙත්වා ධම්මං පාසාදං අභිරුහි.

ආනන්දයෙනි, ධර්ම ප්‍රාසාදය ත්, ධර්ම පොකුණ ත් නිම කරනු ලැබූ කල්හී එසමයෙහි ශ්‍රමණයන් අතර, ශ්‍රමණ සම්මත වූ ත්, බ්‍රාහ්මණයන් අතර බ්‍රාහ්මණ සම්මත වූ ත් යම් කෙනෙක් වූවාහු ද, මහා සුදස්සන රජු ඔවුන් කැමති සියළු දෙයින් පිනවීමට පත් කොට ධර්ම ප්‍රාසාදයට නැංගේ ය.

#### පඨමභාණවාරෝ.

#### [ ඣානසමාපත්තිපටිලාභෝ ]

#### 21. අථ ඛෝ ආනන්ද රඤ්ඤෝ මහාසුදස්සනස්ස ඒතදහෝසි: කිස්ස නු ඛෝ මේ ඉදං කම්මස්ස ඵලං, කිස්ස කම්මස්ස විපාකෝ, යේනාහං ඒතරහි ඒවං මහිද්ධිකෝ ඒවං මහානුභාවෝ’ති? අථ ඛෝ ආනන්ද රඤ්ඤෝ මහාසුදස්සනස්ස ඒතදහෝසි: තිණ්ණං ඛෝ මේ ඉදං කම්මානං ඵලං තිණ්ණං කම්මානං විපාකෝ, යේනාහං ඒතරහි ඒවං මහිද්ධිකෝ ඒවං මහානුභාවෝ, සෙය්‍යථීදං: දානස්ස දමස්ස සංයමස්සාති. අථ ඛෝ ආනන්ද රාජා මහාසුදස්සනෝ යේන මහාවියූහං කූටාගාරං තේනුපසංකමි. උපසංකමිත්වා මහාවියූහස්ස කූටාගාරස්ස ද්වාරේ ඨිතෝ උදානං උදානේසි: ‘තිට්ඨ කාමවිතක්ක, තිට්ඨ බ්‍යාපාදවිතක්ක, තිට්ඨ විහිංසාවිතක්ක, එත්තාවතා කාමවිතක්ක, එත්තාවතා බ්‍යාපාදවිතක්ක, එත්තාවතා විහිංසාවිතක්කා’ති.

21. එකල්හී ආනන්දයෙනි, මහා සුදස්සන රජු හට මේ අදහස ඇති වූයේ ය. ‘යම් කරුණකින් මෙකල්හී මම මෙබඳු වූ මහා ඉර්ධි ඇති ව, මෙබඳු වූ මහානුභාව ඇතිවෙම් ද, මෙය මාගේ කවර කර්මයක ඵලයක් ද? කවර කර්මයක විපාකයක් ද?’

ඉක්බිති ආනන්දයෙනි, මහා සුදස්සන රජුට මේ අදහස ඇති වූයේ ය. ‘යම් කරුණකින් මෙකල්හී මම මෙබඳු වූ මහත් ඉර්ධි ඇති ව, මෙබඳු වූ මහානුභාව ඇතිවෙම් ද, මෙය මාගේ පුණ්‍යකර්ම තුනක ඵලයන් ය. පුණ්‍ය කර්ම තුනක විපාකයන් ය. එනම්; දානයේ ත්, සීලයේ ත්, ඉන්ද්‍රිය සංවරයේ ත් ය.’

ඉක්බිති ආනන්දයෙනි, මහා සුදස්සන රජු මහා ව්‍යුහ කූටාගාරය යම් තැනක ද, එතැනට පැමිණියේ ය. පැමිණ මහා ව්‍යුහ කූටාගාර දොරටුවේ සිට උදානයක් පහළ කළේ ය. ‘සිටුව, එම්බා කාමවිතර්කය! සිටුව, ව්‍යාපාද විතර්කය! සිටුව, විහිංසා විතර්කය! කාම විතර්කය, ඔපමණකින් නවතිනු! ව්‍යාපාද විතර්කය, ඔපමණකින් නවතිනු! විහිංසා විතර්කය, ඔපමණකින් නවතිනු!’

#### 22. අථ ඛෝ ආනන්ද රාජා මහාසුදස්සනෝ මහාවියූහං කූටාගාරං පවිසිත්වා සෝවණ්ණමයේ පල්ලංකේ නිසින්නෝ විවිච්චේව කාමේහි විවිච්ච අකුසලේහි ධම්මේහි සවිතක්කං සවිචාරං විවේකජං පීතිසුඛං පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහාසි. විතක්කවිචාරානං වූපසමා අජ්ඣත්තං සම්පසාදනං චේතසෝ ඒකෝදිභාවං අවිතක්කං අවිචාරං සමාධිජං පීතිසුඛං දුතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහාසි. පීතියා ච විරාගා උපෙක්ඛකෝ ච විහාසි. සතෝ ච සම්පජානෝ සුඛඤ්ච කායේන පටිසංවේදේසි. යන්තං අරියා ආචික්ඛන්ති උපෙක්ඛකෝ සතිමා සුඛවිහාරීති තතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහාසි, සුඛස්ස ච පහානා දුක්ඛස්ස ච පහානා පුබ්බේව සෝමනස්සදෝමනස්සානං අත්ථංගමා අදුක්ඛමසුඛං උපෙක්ඛා සතිපාරිසුද්ධිං චතුත්ථං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහාසි.

22. එකල්හී ආනන්දයෙනි, මහා සුදස්සන රජු මහා ව්‍යුහ කූටාගාරයට පිවිස රනින් තැනූ කවිච්චියෙහි හිඳගෙන කාමයන්ගෙන් වෙන් ව, අකුසල් දහමෙන් වෙන් ව, විතර්ක සහිත, විචාර සහිත, විවේකයෙන් හටගත් ප්‍රීති සැප ඇති ප්‍රථම ධ්‍යානය උපදවාගෙන වාසය කළේ ය.

විතර්ක විචාරයන්ගේ සංසිඳීමෙන්, තමා තුළ හටගත් පහන් බවින් යුතුව, එකඟ සිතින් යුතුව, විතර්ක විචාර රහිත වූ, සමාධියෙන් හටගත් ප්‍රීති සැපය ඇති දෙවෙනි ධ්‍යානය උපදවාගෙන වාසය කළේය.

ප්‍රීතියට ද නොඇල්මෙන් උපේක්ෂාවෙන් ද වාසය කළේ ය. සිහියෙන් හා නුවණින් යුක්ත ව කයෙන් සැපකුත් වින්දේ ය. ‘උපේක්ෂාවෙන් යුක්ත ව, සිහියෙන් යුක්ත ව සැපසේ වාසය කිරීම යැ’ යි ආර්යයෝ යමකට පවසත් ද, ඒ තුන්වෙනි ධ්‍යානය ත් උපදවා ගෙන වාසය කළේ ය.

සැපය ද ප්‍රහාණය වීමෙන්, දුක ද ප්‍රහාණය වීමෙන්, කලින් ම මානසික සතුට ත්, මානසික දුක ත් නැතිවීමෙන්, දුක් නැති සැප නැති පිරිසිදු උපේක්ෂා සහගත සිහිය ඇති සතර වෙනි ධ්‍යානය ත් උපදවා ගෙන වාසය කළේ ය.

#### 23. අථ ඛෝ ආනන්ද රාජා මහාසුදස්සනෝ මහාවියූහා කූටාගාරා නික්ඛමිත්වා සෝවණ්ණමයං කූටාගාරං පවිසිත්වා රූපියමයේ පල්ලංකේ නිසින්නෝ මෙත්තාසහගතේන චේතසා ඒකං දිසං ඵරිත්වා විහාසි. තථා දුතියං, තථා තතියං, තථා චතුත්ථං, ඉති උද්ධමධෝ තිරියං සබ්බධි සබ්බත්තතාය සබ්බාවන්තං ලෝකං මෙත්තාසහගතේන චේතසා විපුලේන මහග්ගතේන අප්පමාණේන අවේරේන අබ්‍යාපජ්ජේන ඵරිත්වා විහාසි, කරුණාසහගතේන චේතසා, ….(පෙ)…. මුදිතාසහගතේන චේතසා ….(පෙ)…. උපෙක්ඛාසහගතේන චේතසා ඒකං දිසං ඵරිත්වා විහාසි. තථා දුතියං, තථා තතියං, තථා චතුත්ථං, ඉති උද්ධමධෝ තිරියං සබ්බධි සබ්බත්තතාය සබ්බාවන්තං ලෝකං උපෙක්ඛාසහගතේන චේතසා විපුලේන මහග්ගතේන අප්පමාණේන අවේරේන අබ්‍යාපජ්ජේන ඵරිත්වා විහාසි.

23. ඉක්බිති ආනන්දයෙනි, මහා සුදස්සන රජු මහා ව්‍යුහ කූටාගාරයෙන් නික්ම රනින් තැනූ කූටාගාරයට පිවිස, රිදියෙන් තැනූ කවිච්චියෙහි හිඳ මෛත්‍රියෙන් යුක්ත වූ සිතින් එක් දිශාවක් පතුරුවා වාසය කළේ ය. එසේ දෙවෙනි දිශාවට ත්, එසේ තුන්වෙනි දිශාවට ත්, එසේ සිව්වෙනි දිශාවට ත් පතුරුවා වාසය කළේ ය. මෙසේ උඩ, යට, සරස හැම තැනම, සැමට, සියළු ලොවට, තමා හා සමකොට, විපුල වූ, මහත්ගත ලෙසින්, අප්‍රමාණ ලෙසින්, අවෛරී සිතින්, අව්‍යාපාද සිතින්, මෛත්‍රියෙන් යුක්ත වූ සිතින් පතුරුවා වාසය කළේ ය. කරුණා සහගත සිතින් ….(පෙ)…. මුදිතා සහගත සිතින් ….(පෙ)…. උපේක්ෂා සහගත සිතින් එක් දිශාවක් පතුරුවා වාසය කළේ ය. එසේ දෙවෙනි දිශාවට ත්, එසේ තුන්වෙනි දිශාවට ත්, එසේ සිව්වෙනි දිශාවට ත් පතුරුවා වාසය කළේ ය. මෙසේ උඩ, යට, සරස හැම තැනම, සැමට, සියළු ලොවට, තමා හා සමකොට, විපුල වූ, මහත්ගත ලෙසින්, අප්‍රමාණ ලෙසින්, අවෛරී සිතින්, අව්‍යාපාද සිතින්, උපේක්ෂාවෙන් යුක්ත වූ සිතින් පතුරුවා වාසය කළේ ය.

#### [ නගරාදීනි ]

#### 24. රඤ්ඤෝ ආනන්ද මහාසුදස්සනස්ස චතුරාසීතිනගරසහස්සානි අහේසුං කුසාවතීරාජධානිපමුඛානි, චතුරාසීතිපාසාදසහස්සානි අහේසුං ධම්මපාසාදපමුඛානි, චතුරාසීතිකූටාගාරසහස්සානි අහේසුං මහාවියූහකූටාගාරපමුඛානි.

24. ආනන්දයෙනි, මහා සුදස්සන රජු හට කුසාවතී රාජධානිය ප්‍රමුඛ කොට අසූ හාර දහසක් නගරයෝ තිබුණාහු ය. ධර්ම ප්‍රාසාදය ප්‍රමුඛ කොට අසූ හාර දහසක් ප්‍රාසාදයෝ තිබුණාහු ය. මහා ව්‍යුහ කූටාගාරය ප්‍රමුඛ කොට අසූ හාර දහසක් කූටාගාරයෝ තිබුණාහු ය.

#### චතුරාසීතිපල්ලංකසහස්සානි අහේසුං සෝවණ්ණමයානි රූපියමයානි දන්තමයානි සාරමයානි ගෝණකත්ථතානි පටිකත්ථතානි පටලිකත්ථතානි කාදලිමිගපවරපච්චත්ථරණානි සඋත්තරච්ඡදානි උභතෝලෝහිතකූපධානානි. චතුරාසීතිනාගසහස්සානි අහේසුං සෝවණ්ණාලංකාරානි සෝවණ්ණධජානි හේමජාලපටිච්ඡන්නානි උපෝසථනාගරාජපමුඛානි, චතුරාසීතිඅස්සසහස්සානි අහේසුං සෝවණ්ණාලංකාරානි සෝවණ්ණධජානි හේමජාලපටිච්ඡන්නානි වලාහකඅස්සරාජපමුඛානි, චතුරාසීතිරථසහස්සානි අහේසුං සීහචම්මපරිවාරානි බ්‍යග්ඝචම්මපරිවාරානි දීපිචම්මපරිවාරානි පණ්ඩුකම්බලපරිවාරානි සෝවණ්ණාලංකාරානි සෝවණ්ණධජානි හේමජාලපටිච්ඡන්නානි වේජයන්තරථපමුඛානි, චතුරාසීතිමණිසහස්සානි අහේසුං මණිරතනපමුඛානි, චතුරාසීතිඉත්ථිසහස්සානි අහේසුං සුභද්දාදේවිපමුඛානි, චතුරාසීතිගහපතිසහස්සානි අහේසුං ගහපතිරතනපමුඛානි, චතුරාසීතිඛත්තියසහස්සානි අහේසුං අනුයන්තානි පරිනායකරතනපමුඛානි, චතුරාසීතිධේනුසහස්සානි අහේසුං ධුවසන්දනානි කංසූපධාරණානි, චතුරාසීතිවත්ථකෝටිසහස්සානි අහේසුං ඛෝමසුඛුමානං කප්පාසිකසුඛුමානං කෝසෙය්‍යසුඛුමානං කම්බලසුඛුමානං. රඤ්ඤෝ ආනන්ද මහාසුදස්සනස්ස චතුරාසීතිථාලිපාකසහස්සානි සායං පාතං භත්තාභිහාරෝ අභිහරියිත්ථ.

රනින් තැනූ, රිදියෙන් තැනූ, ඇත් දළින් තැනූ, දැව අරටුවෙන් තැනූ, දිගු ලොම් ඇති පළස් ඇතිරූ, සුදු එළු ලොමින් කළ පළස් ඇතිරූ, මල් වියූ පළස් ඇතිරූ, කදලි මුව සමින් කළ පළස් ඇතිරූ, උඩු වියන් සහිත වූ, දෙපසින් රතු විල්ලුදයෙන් කළ කොට්ට තැබූ කවිච්චි අසූ හාර දහසක් තිබුණේ ය. රන් ආභරණ පැළඳි, රන් කොඩි නැගූ, රන් දැල් පෙරවූ, උපෝසථ ඇත් රජු ප්‍රමුඛ අසූ හාර දහසක් හස්තීහු සිටියාහු ය. රන් ආභරණ පැළඳි, රන් කොඩි නැගූ, රන් දැල් පෙරවූ, වලාහක අශ්වරාජයා ප්‍රමුඛ අසූ හාර දහසක් අශ්වයෝ සිටියාහු ය. සිංහ සම් ඇතිරූ, ව්‍යාඝ්‍ර සම් ඇතිරූ, දිවි සම් ඇතිරූ, පඬු පැහැ ගත් කම්බිලි ඇතිරූ, රනින් කැටයම් කළ, රන් කොඩි නැගූ, රන් දැලින් වැසූ, වෛජයන්ත රථය ප්‍රමුඛ අසූ හාර දහසක් රථයෝ තිබුණාහු ය. මාණික්‍යරත්නය ප්‍රමුඛ කොට අසූ හාර දහසක් මාණික්‍යයෝ තිබුණාහුය. සුභද්‍රා දේවිය ප්‍රමුඛ කොට අසූ හාර දහසක් බිසෝවරු සිටියාහු ය. ගෘහපතිරත්නය ප්‍රමුඛ කොට අසූ හාර දහසක් ගෘහපතීහු සිටියාහු ය. පුත්‍ර රත්නය ප්‍රමුඛ කොට ඒ අනුව යන අසූ හාර දහසක් ක්ෂත්‍රියයෝ සිටියාහු ය. හැමකල්හී කිරි දෙවිය හැකි, රන් වත් පෙරවූ අසූ හාර දහසක් කිරි දෙන්නු සිටියාහු ය. සියුම් කොමු පිළී වස්ත්‍ර, සියුම් කපු වස්ත්‍ර, සියුම් පට වස්ත්‍ර, සියුම් පොරෝනා කෝටි අසූ හාර දහසක් තිබුණේ ය. ආනන්දයෙනි, මහා සුදස්සන රජුට උදේ සවස පිළිගන්වන ආහාර බඳුන් අසූ හාරදහසක් වූවාහු ය.

#### 25. තේන ඛෝ පනානන්ද සමයේන රඤ්ඤෝ මහාසුදස්සනස්ස චතුරාසීතිනාගසහස්සානි සායං පාතං උපට්ඨානං ගච්ඡන්ති. අථ ඛෝ ආනන්ද රඤ්ඤෝ මහාසුදස්සනස්ස ඒතදහෝසි: ඉමානි ඛෝ මේ චතුරාසීතිනාගසහස්සානි සායං පාතං උපට්ඨානං ආගච්ඡන්ති. යන්නූන වස්සසතස්ස වස්සසතස්ස අච්චයේන ද්වේචත්තාරීසං නාගසහස්සානි ද්වේචත්තාරීසං නාගසහස්සානි සකිං සකිං උපට්ඨානං ආගච්ඡෙය්‍යුන්ති. අථ ඛෝ ආනන්ද රාජා මහාසුදස්සනෝ පරිනායකරතනං ආමන්තේසි, ‘ඉමානි ඛෝ මේ සම්ම පරිනායකරතන චතුරාසීතිනාගසහස්සානි සායං පාතං උපට්ඨානං ආගච්ඡන්ති. තේන හි සම්ම පරිනායකරතන වස්සසතස්ස වස්සසතස්ස අච්චයේන ද්වේචත්තාරීසං නාගසහස්සානි ද්වේචත්තාරීසං නාගසහස්සානි සකිං සකිං උපට්ඨානං ආගච්ඡන්තූ’ති. ‘ඒවං දේවා’ති ඛෝ ආනන්ද පරිනායකරතනං රඤ්ඤෝ මහාසුදස්සනස්ස පච්චස්සෝසි. අථ ඛෝ ආනන්ද රඤ්ඤෝ මහාසුදස්සනස්ස අපරේන සමයේන වස්සසතස්ස වස්සසතස්ස අච්චයේන ද්වේචත්තාරීසං නාගසහස්සානි ද්වේචත්තාරීසං නාගසහස්සානි සකිං සකිං උපට්ඨානං ආගමංසු.

25. ආනන්දයෙනි, එසමයෙහි මහා සුදස්සන රජුට උපස්ථානය පිණිස හස්තීහු අසූ හාර දහසක් උදේ සවස යති. එකල්හී ආනන්දයෙනි, මහා සුදස්සන රජුට මේ අදහස ඇතිවූයේ ය. ‘මා හට උපස්ථාන පිණිස මේ ඇත්තු අසූ හාර දහසක් උදේ සවස පැමිණෙති. සියවසක් සියවසක් ඇවෑමෙන් හතළිස් දෙදහසක් බැගින් ඇත්තු එක් වරක් බැගින් මා හට උපස්ථානයට එත්නම් යහපති’ යි. ඉක්බිති ආනන්දයෙනි, මහා සුදස්සන රජු පුත්‍රරත්නය ඇමතුවේය.

“මිත්‍ර පරිනායක රත්නයෙනි, මා හට උපස්ථාන පිණිස මේ ඇත්තු අසූ හාර දහසක් උදේ හවස පැමිණෙති. එහෙයින් මිත්‍ර පරිනායක රත්නයෙනි, සියවසක් සියවසක් ඇවෑමෙන් හතළිස් දෙදහසක්, හතළිස් දෙදහසක් ඇත්තු එක් වරක් බැගින් උපස්ථානයට පැමිණෙත්වා” යි. ආනන්දයෙනි, “එසේ ය, දේවයන් වහන්ස” යැයි පරිනායක රත්නය මහා සුදස්සන රජුට පිළිතුරු දුන්නේ ය. එකල්හී ආනන්දයෙනි, මෑත භාගයෙහි සියවසක් සියවසක් ඇවෑමෙන් හතළිස් දෙදහස ගණනේ ඇත්තු එක් වරක් බැගින් උපස්ථානයට මහා සුදස්සන රජු වෙත ආවාහු ය.

#### [ සුභද්දා යුපසංකමනං ]

#### 26. අථ ඛෝ ආනන්ද සුභද්දාය දේවියා බහුන්නං වස්සානං බහුන්නං වස්සසහස්සානං අච්චයේන ඒතදහෝසි: චිරදිට්ඨෝ ඛෝ මේ රාජා මහාසුදස්සනෝ. යන්නූනාහං රාජානං මහාසුදස්සනං දස්සනාය උපසංකමෙය්‍යන්ති. අථ ඛෝ ආනන්ද සුභද්දා දේවී ඉත්ථාගාරං ආමන්තේසි, “ඒථ තුම්හේ සීසානි නහායථ, පීතානි වත්ථානි පාරුපථ, චිරදිට්ඨෝ නෝ රාජා මහාසුදස්සනෝ. රාජානං මහාසුදස්සනං දස්සනාය උපසංකමිස්සාමා”ති. ‘ඒවං අය්‍යේ’ති ඛෝ ආනන්ද ඉත්ථාගාරං සුභද්දාය දේවියා පටිස්සුත්වා සීසානි නහායිත්වා පීතානි වත්ථානි පාරුපිත්වා යේන සුභද්දා දේවී තේනුපසංකමි. අථ ඛෝ ආනන්ද සුභද්දා දේවී පරිනායකරතනං ආමන්තේසි: “කප්පේහි සම්ම පරිනායකරතන චතුරංගිනිං සේනං, චිරදිට්ඨෝ නෝ රාජා මහාසුදස්සනෝ, රාජානං මහාසුදස්සනං දස්සනාය උපසංකමිස්සාමා”ති. ‘ඒවං දේවී’ති ඛෝ ආනන්ද පරිනායකරතනං සුභද්දාය දේවියා පටිස්සුත්වා චතුරංගිනිං සේනං කප්පාපෙත්වා, සුභද්දාය දේවියා පටිවේදේසි. ‘කප්පිතා ඛෝ දේවී චතුරංගිනී සේනා, යස්ස’දානි කාලං මඤ්ඤසී’ති. අථ ඛෝ ආනන්ද සුභද්දා දේවී චතුරංගිනියා සේනාය සද්ධිං ඉත්ථාගාරේන යේන ධම්මෝ පාසාදෝ තේනුපසංකමි, උපසංකමිත්වා ධම්මං පාසාදං අභිරූහිත්වා යේන මහාවියූහං කූටාගාරං තේනුපසංකමි, උපසංකමිත්වා මහාවියූහස්ස කූටාගාරස්ස ද්වාරබාහං ආලම්බිත්වා අට්ඨාසි.

26. එකල්හී ආනන්දයෙනි, බොහෝ වසර ගණනකින්, බොහෝ වසර දහස් ගණනකින් පසු සුභද්‍රා දේවියට මේ අදහස ඇතිවූයේ ය. ‘මා විසින් මහා සුදස්සන රජු දැක බොහෝ කල් ඇත්තේ ය. මම් මහා සුදස්සන රජු බැහැදැකීම පිණිස එළැඹෙන්නෙම් නම් යහපති’ යි. ඉක්බිති ආනන්දයෙනි, සුභද්‍රා දේවී තොමෝ අන්තඃපුර ස්ත්‍රීන් ඇමතුවා ය.

“ඔබ එව්. හිස් සෝදා ස්නානය කරව්. රන් පැහැ වස්ත්‍ර හඳිව්. අප විසින් මහා සුදස්සන රජු දැක බොහෝ කල් ඇත්තේ ය. මහා සුදස්සන රජු බැහැදැකීමට එළඹෙන්නෙමු” යි.

ආනන්දයෙනි, “එසේ ය, ආර්යාවෙනි” යි අන්තඃපුර ස්ත්‍රීහු සුභද්‍රා දේවියට පිළිවදන් දී හිස් සෝදා ස්නානය කොට, රන් පැහැ වත් හැඳ, සුභද්‍ර දේවිය යම් තැනක සිටියා ද, එතැනට පැමිණියාහු ය. ඉක්බිති ආනන්දයෙනි, සුභද්‍රා දේවිය පරිනායක රත්නය ඇමතුවා ය.

“මිත්‍ර පරිනායක රත්නයෙනි, චතුරංගිනී සේනාව සාදාලව. අප විසින් මහා සුදස්සන රජු දැක බොහෝ කල් ඇත්තේ ය. මහා සුදස්සන රජු බැහැදැකීමට එළඹෙන්නෙමු” යි.

ආනන්දයෙනි, “එසේය, දේවී” යි පරිනායක රත්නය සුභද්‍රා දේවියට පිළිවදන් දී චතුරංගිනී සේනාව සරසවා සුභද්‍රා දේවියට දැනුම් දුන්නේ ය. “දේවී, චතුරංගිනී සේනා තොමෝ සරසන ලද්දී ය. යමකට කාලය යැයි සිතයි ද, එය දැනගත මැනැව” යි.

එකල්හී ආනන්දයෙනි, සුභද්‍රා දේවී චතුරංගිනී සේනාව ත්, අන්තඃපුර ස්ත්‍රීනුත් සමඟ ධර්ම ප්‍රාසාදය යම් තැනක ද, එතැනට එළැඹියා ය. එළැඹ මහා ව්‍යුහ කූටාගාරයෙහි දොර උළුවහු කණුවෙහි එල්බී සිටියා ය.

#### අථ ඛෝ ආනන්ද රාජා මහාසුදස්සනෝ සද්දං සුත්වා කින්නු ඛෝ මහතෝ විය ජනකායස්ස සද්දෝති, මහාවියූහකූටාගාරා නික්ඛමන්තෝ අද්දස සුභද්දං දේවිං ද්වාරබාහං ආලම්බිත්වා ඨිතං, දිස්වාන සුභද්දං දේවිං ඒතදවෝච: ‘එත්ථේව දේවී තිට්ඨ මා පාවිසී’ති. අථ ඛෝ ආනන්ද රාජා මහාසුදස්සනෝ අඤ්ඤතරං පුරිසං ආමන්තේසි: ‘ඒහි ත්වං අම්භෝ පුරිස, මහාවියූහා කූටාගාරා සෝවණ්ණමයං පල්ලංකං නීහරිත්වා සබ්බසෝවණ්ණමයේ තාලවනේ පඤ්ඤපේහී’ති. ‘ඒවං දේවා’ති ඛෝ ආනන්ද සෝ පුරිසෝ රඤ්ඤෝ මහාසුදස්සනස්ස පටිස්සුත්වා මහාවියූහා කූටාගාරා සෝවණ්ණමයං පල්ලංකං නීහරිත්වා සබ්බසෝවණ්ණමයේ තාලවනේ පඤ්ඤපේසි. අථ ඛෝ ආනන්ද රාජා මහාසුදස්සනෝ දක්ඛිණේන පස්සේන සීහසෙය්‍යං කප්පේසි පාදේ පාදං අච්චාධාය සතෝ සම්පජානෝ.

එකල්හී ආනන්දයෙනි, මහා සුදස්සන රජු ඔවුන්ගේ හඬ අසා ‘කිම? මහා ජනකායකගේ බඳු හඬකි!’ යි මහා ව්‍යුහ කූටාගාරයෙන් නික්මෙන්නේ දොර උළුවහු කණුවේ එල්බී සිටින සුභද්‍රා දේවිය දුටුවේ ය. දැක සුභද්‍රා දේවියට මෙය පැවසුවේ ය. “ඔහි ම සිටින්න දේවී! පිවිසෙන්නට එපා!” යි.

ඉක්බිති ආනන්දයෙනි, මහා සුදස්සන රජු එක්තරා පුරුෂයෙකු ඇමතීය.

“එම්බා පුරුෂය, ඔබ එන්න. මහා ව්‍යුහ කූටාගාරයෙන් රන් කවිච්චියක් බැහැරට ගෙන සියල්ල රනින් තැනූ තල් වනයෙහි පණවන්න.”

ආනන්දයෙනි, “එසේ ය, දේවයිනි” යි ඒ පුරුෂයා මහා සුදස්සන රජුට පිළිවදන් දී මහා ව්‍යුහ කූටාගාරයෙන් රන් කවිච්චියක් බැහැරට ගෙන ගොස් සියල්ල රනින් කළ තල් වනයෙහි පැණවූයේ ය.

එකල්හී ආනන්දයෙනි, මහා සුදස්සන රජු එහි ගොස්, දකුණු පයෙන් වම් පාදය මදක් මෑත් කොට, මනා සිහියෙන් හා නුවණින් යුතුව, දකුණු ඇලයට හැරී සිංහ සෙය්‍යාවෙන් සැතැපුණේ ය.

#### අථ ඛෝ ආනන්ද සුභද්දාය දේවියා ඒතදහෝසි: විප්පසන්නානි ඛෝ රඤ්ඤෝ මහාසුදස්සනස්ස ඉන්ද්‍රියානි පරිසුද්ධෝ ඡවිවණ්ණෝ පරියෝදාතෝ, මා හේව ඛෝ රාජා මහාසුදස්සනෝ කාලමකාසීති. රාජානං මහාසුදස්සනං ඒතදවෝච: “ඉමානි ඛෝ තේ දේව චතුරාසීතිනගරසහස්සානි කුසාවතීරාජධානිපමුඛානි. එත්ථ දේව ඡන්දං ජනේහි ජීවිතේ අපෙක්ඛං කරෝහි. ඉමානි තේ දේව චතුරාසීතිපාසාදසහස්සානි ධම්මපාසාදපමුඛානි, එත්ථ දේව ඡන්දං ජනේහි ජීවිතේ අපෙක්ඛං කරෝහි. ඉමානි තේ දේව චතුරාසීතිකූටාගාරසහස්සානි මහාවියූහකූටාගාරපමුඛානි, එත්ථ දේව ඡන්දං ජනේහි ජීවිතේ අපෙක්ඛං කරෝහි. ඉමානි තේ දේව චතුරාසීතිපල්ලංකසහස්සානි සෝවණ්ණමයානි රූපියමයානි දන්තමයානි සාරමයානි ගෝණකත්ථතානි පටිකත්ථතානි පටලිකත්ථතානි කාදලිමිගපවරපච්චත්ථරණානි සඋත්තරච්ඡදානි උභතෝලෝහිතකූපධානානි. එත්ථ දේව ඡන්දං ජනේහි ජීවිතේ අපෙක්ඛං කරෝහි. ඉමානි තේ දේව චතුරාසීතිනාගසහස්සානි සෝවණ්ණාලංකාරානි සෝවණ්ණධජානි හේමජාලපටිච්ඡන්නානි උපෝසථනාගරාජප්පමුඛානි, එත්ථ දේව ඡන්දං ජනේහි ජීවිතේ අපෙක්ඛං කරෝහි. ඉමානි තේ දේව චතුරාසීතිඅස්සසහස්සානි සෝවණ්ණාලංකාරානි සෝවණ්ණධජානි හේමජාලපටිච්ඡන්නානි වලාහකඅස්සරාජපමුඛානි, එත්ථ දේව ඡන්දං ජනේහි ජීවිතේ අපෙක්ඛං කරෝහි. ඉමානි තේ දේව චතුරාසීතිරථසහස්සානි සීහචම්මපරිවාරානි බ්‍යග්ඝචම්මපරිවාරානි දීපිචම්මපරිවාරානි පණ්ඩුකම්බලපරිවාරානි සෝවණ්ණාලංකාරානි සෝවණ්ණධජානි හේමජාලපටිච්ඡන්නානි වේජයන්තරථප්පමුඛානි, එත්ථ දේව ඡන්දං ජනේහි ජීවිතේ අපෙක්ඛං කරෝහි. ඉමානි තේ දේව චතුරාසීතිමණිසහස්සානි මණිරතනප්පමුඛානි, එත්ථ දේව ඡන්දං ජනේහි ජීවිතේ අපෙක්ඛං කරෝහි. ඉමානි තේ දේව චතුරාසීතිඉත්ථිසහස්සානි ඉත්ථිරතනප්පමුඛානි, එත්ථ දේව ඡන්දං ජනේහි ජීවිතේ අපෙක්ඛං කරෝහි. ඉමානි තේ දේව චතුරාසීතිගහපතිසහස්සානි ගහපතිරතනප්පමුඛානි, එත්ථ දේව ඡන්දං ජනේහි ජීවිතේ අපෙක්ඛං කරෝහි. ඉමානි තේ දේව චතුරාසීතිඛත්තියසහස්සානි අනුයන්තානි පරිනායකරතනප්පමුඛානි, එත්ථ දේව ඡන්දං ජනේහි ජීවිතේ අපෙක්ඛං කරෝහි. ඉමානි තේ දේව චතුරාසීතිධේනුසහස්සානි ධුවසන්දනානි කංසූපධාරණානි, එත්ථ දේව ඡන්දං ජනේහි ජීවිතේ අපෙක්ඛං කරෝහි. ඉමානි තේ දේව චතුරාසීතිවත්ථකෝටිසහස්සානි ඛෝමසුඛුමානං කප්පාසිකසුඛුමානං කෝසෙය්‍යසුඛුමානං කම්බලසුඛුමානං, එත්ථ දේව ඡන්දං ජනේහි ජීවිතේ අපෙක්ඛං කරෝහි. ඉමානි තේ දේව චතුරාසීතිථාලිපාකසහස්සානි සායං පාතං භත්තාභිහාරෝ අභිහරියති, එත්ථ දේව ඡන්දං ජනේහි ජීවිතේ අපෙක්ඛං කරෝහී”ති.

එකල්හී ආනන්දයෙනි, සුභද්‍රා දේවියට මේ අදහස ඇතිවූයේ ය. ‘මහා සුදස්සන රජුගේ ඉන්ද්‍රියයෝ ප්‍රසන්න ව තිබෙති. පිරිසිදු ය. සිවි පැහැ බබලයි. මහා සුදස්සන රජු කළුරිය නොකෙරේවා!’ යි මහා සුදස්සන රජුට මෙය පැවසුවේ ය.

“දේවයන් වහන්ස, ඔබට කුසාවතී රාජධානිය ප්‍රමුඛ මේ සුවාසූ දහසක් නගරයෝ තිබෙති. දේවයන් වහන්ස, මෙහි කැමැත්ත උපදවනු මැනැව. ජීවිතයෙහි අපේක්ෂාව ඇති කරගත මැනැව.

දේවයන් වහන්ස, ඔබට ධර්ම ප්‍රාසාදය ප්‍රමුඛ මේ සුවාසූ දහසක් ප්‍රාසාදයෝ තිබෙති. දේවයන් වහන්ස, මෙහි කැමැත්ත උපදවනු මැනැව. ජීවිතයෙහි අපේක්ෂාව ඇති කරගත මැනැව.

දේවයන් වහන්ස, ඔබට මහා ව්‍යුහ කූටාගාරය ප්‍රමුඛ මේ සුවාසූ දහසක් කූටාගාරයෝ තිබෙති. දේවයන් වහන්ස, මෙහි කැමැත්ත උපදවනු මැනැව. ජීවිතයෙහි අපේක්ෂාව ඇති කරගත මැනැව.

දේවයන් වහන්ස, ඔබට රනින් තැනූ, රිදියෙන් තැනූ, ඇත් දළින් තැනූ, දැව අරටුවෙන් තැනූ, දිගු ලොම් ඇති පළස් ඇතිරූ, සුදු එළු ලොමින් කළ පළස් ඇතිරූ, මල් වියූ පළස් ඇතිරූ, කදලි මුව සමින් කළ පළස් ඇතිරූ, උඩු වියන් සහිත වූ, දෙපසින් රතු විල්ලුදයෙන් කළ කොට්ට තැබූ කවිච්චි මේ අසූ හාර දහසක් තිබෙති. දේවයන් වහන්ස, මෙහි කැමැත්ත උපදවනු මැනැව. ජීවිතයෙහි අපේක්ෂාව ඇති කරගත මැනැව.

දේවයන් වහන්ස, ඔබට රන් ආභරණ පැළඳි, රන් කොඩි නැගූ, රන් දැල් පෙරවූ, උපෝසථ ඇත් රජු ප්‍රමුඛ මේ අසූ හාර දහසක් හස්තීහු සිටිති. දේවයන් වහන්ස, මෙහි කැමැත්ත උපදවනු මැනැව. ජීවිතයෙහි අපේක්ෂාව ඇති කරගත මැනැව.

දේවයන් වහන්ස, ඔබට රන් ආභරණ පැළඳි, රන් කොඩි නැගූ, රන් දැල් පෙරවූ, වලාහක අශ්වරාජයා ප්‍රමුඛ මේ අසූ හාර දහසක් අශ්වයෝ සිටිති. දේවයන් වහන්ස, මෙහි කැමැත්ත උපදවනු මැනැව. ජීවිතයෙහි අපේක්ෂාව ඇති කරගත මැනැව.

දේවයන් වහන්ස, ඔබට සිංහ සම් ඇතිරූ, ව්‍යාඝ්‍ර සම් ඇතිරූ, දිවි සම් ඇතිරූ, පඬු පැහැ ගත් කම්බිලි ඇතිරූ, රනින් කැටයම් කළ, රන් කොඩි නැගූ, රන් දැලින් වැසූ, වෛජයන්ත රථය ප්‍රමුඛ මේ අසූ හාර දහසක් රථයෝ තිබෙති. දේවයන් වහන්ස, මෙහි කැමැත්ත උපදවනු මැනැව. ජීවිතයෙහි අපේක්ෂාව ඇති කරගත මැනැව.

දේවයන් වහන්ස, ඔබට මාණික්‍යරත්නය ප්‍රමුඛ කොට මේ අසූ හාර දහසක් මාණික්‍යයෝ තිබෙති. දේවයන් වහන්ස, මෙහි කැමැත්ත උපදවනු මැනැව. ජීවිතයෙහි අපේක්ෂාව ඇති කරගත මැනැව.

දේවයන් වහන්ස, ඔබට ස්ත්‍රී රත්නය ප්‍රමුඛ කොට මේ අසූ හාර දහසක් බිසෝවරු සිටිති. දේවයන් වහන්ස, මෙහි කැමැත්ත උපදවනු මැනැව. ජීවිතයෙහි අපේක්ෂාව ඇති කරගත මැනැව.

දේවයන් වහන්ස, ඔබට ගෘහපතිරත්නය ප්‍රමුඛ කොට මේ අසූ හාර දහසක් ගෘහපතීහු සිටිති. දේවයන් වහන්ස, මෙහි කැමැත්ත උපදවනු මැනැව. ජීවිතයෙහි අපේක්ෂාව ඇති කරගත මැනැව.

දේවයන් වහන්ස, ඔබට පුත්‍ර රත්නය ප්‍රමුඛ කොට ඒ අනුව යන මේ අසූ හාර දහසක් ක්ෂත්‍රියයෝ සිටිති. දේවයන් වහන්ස, මෙහි කැමැත්ත උපදවනු මැනැව. ජීවිතයෙහි අපේක්ෂාව ඇති කරගත මැනැව.

දේවයන් වහන්ස, ඔබට හැමකල්හී කිරි දෙවිය හැකි, රන් වත් පෙරවූ මේ අසූ හාර දහසක් කිරි දෙන්නු සිටිති. දේවයන් වහන්ස, මෙහි කැමැත්ත උපදවනු මැනැව. ජීවිතයෙහි අපේක්ෂාව ඇති කරගත මැනැව.

දේවයන් වහන්ස, ඔබට මේ සියුම් කොමු පිළී වස්ත්‍ර, සියුම් කපු වස්ත්‍ර, සියුම් පට වස්ත්‍ර, සියුම් පොරෝනා කෝටි අසූ හාර දහසක් තිබෙති. දේවයන් වහන්ස, මෙහි කැමැත්ත උපදවනු මැනැව. ජීවිතයෙහි අපේක්ෂාව ඇති කරගත මැනැව.

දේවයන් වහන්ස, ඔබට උදේ සවස පිළිගන්වන මේ ආහාර බඳුන් අසූ හාරදහසක් තිබෙති. දේවයන් වහන්ස, මෙහි කැමැත්ත උපදවනු මැනැව. ජීවිතයෙහි අපේක්ෂාව ඇති කරගත මැනැව.”

#### 27. ඒවං වුත්තේ ආනන්ද රාජා මහාසුදස්සනෝ සුභද්දං දේවිං ඒතදවෝච: දීඝරත්තං ඛෝ මං ත්වං දේවි ඉට්ඨේහි කන්තේහි පියේහි මනාපේහි සමුදාචරිත්ථ, අථ ච පන මං ත්වං පච්ඡිමේ කාලේ අනිට්ඨේහි අකන්තේහි අප්පියේහි අමනාපේහි සමුදාචරසී’ති. “කථඤ්චරහි තං දේව සමුදාචරාමී”ති. “ඒවං ඛෝ මං ත්වං දේවි, සමුදාචර: සබ්බේහේව දේව පියේහි මනාපේහි නානාභාවෝ විනාභාවෝ අඤ්ඤථාභාවෝ. මා ඛෝ ත්වං දේව සාපෙක්ඛෝ කාලමකාසි, දුක්ඛා සාපෙක්ඛස්ස කාලකිරියා, ගරහිතා ච සාපෙක්ඛස්ස කාලකිරියා. ඉමානි තේ දේව චතුරාසීතිනගරසහස්සානි කුසාවතීරාජධානිප්පමුඛානි. එත්ථ දේව ඡන්දං පජහ, ජීවිතේ අපෙක්ඛං මාකාසි, ඉමානි තේ දේව චතුරාසීතිපාසාදසහස්සානි ධම්මපාසාදප්පමුඛානි, එත්ථ දේව ඡන්දං පජහ, ජීවිතේ අපෙක්ඛං මාකාසි. ඉමානි තේ දේව චතුරාසීතිකූටාගාරසහස්සානි මහාවියූහකූටාගාරප්පමුඛානි, එත්ථ දේව ඡන්දං පජහ, ජීවිතේ අපෙක්ඛං මාකාසි, ඉමානි තේ දේව චතුරාසීතිපල්ලංකසහස්සානි සෝවණ්ණමයානි රූපියමයානි දන්තමයානි සාරමයානි ගෝණකත්ථතානි පටිකත්ථතානි පටලිකත්ථතානි කාදලිමිගපවරපච්චත්ථරණානි සඋත්තරච්ඡදානි උභතෝලෝහිතකූපධානානි, එත්ථ දේව ඡන්දං පජහ, ජීවිතේ අපෙක්ඛං මාකාසි, ඉමානි තේ දේව චතුරාසීතිනාගසහස්සානි සෝවණ්ණාලංකාරානි සෝවණ්ණධජානි හේමජාලපටිච්ඡන්නානි උපෝසථනාගරාජප්පමුඛානි, එත්ථ දේව ඡන්දං පජහ, ජීවිතේ අපෙක්ඛං මාකාසි. ඉමානි තේ දේව චතුරාසීතිඅස්සසහස්සානි සෝවණ්ණාලංකාරානි සෝවණ්ණධජානි හේමජාලපටිච්ඡන්නානි වලාහකඅස්සරාජප්පමුඛානි, එත්ථ දේව ඡන්දං පජහ, ජීවිතේ අපෙක්ඛං මාකාසි, ඉමානි තේ දේව චතුරාසීතිරථසහස්සානි සීහචම්මපරිවාරානි බ්‍යග්ඝචම්මපරිවාරානි දීපිචම්මපරිවාරානි පණ්ඩුකම්බලපරිවාරානි සෝවණ්ණාලංකාරානි සෝවණ්ණධජානි හේමජාලපටිච්ඡන්නානි, වේජයන්තරථප්පමුඛානි. එත්ථ දේව ඡන්දං පජහ, ජීවිතේ අපෙක්ඛං මාකාසි, ඉමානි තේ දේව චතුරාසීතිමණිසහස්සානි මණිරතනප්පමුඛානි, එත්ථ දේව ඡන්දං පජහ, ජීවිතේ අපෙක්ඛං මාකාසි, ඉමානි තේ දේව චතුරාසීතිඉත්ථිසහස්සානි සුභද්දාදේවීපමුඛානි, එත්ථ දේව ඡන්දං පජහ, ජීවිතේ අපෙක්ඛං මාකාසි, ඉමානි තේ දේව චතුරාසීතිගහපතිසහස්සානි ගහපතිරතනප්පමුඛානි. එත්ථ දේව ඡන්දං පජහ, ජීවිතේ අපෙක්ඛං මාකාසි, ඉමානි තේ දේව චතුරාසීතිඛත්තියසහස්සානි අනුයන්තානි පරිනායකරතනප්පමුඛානි. එත්ථ දේව ඡන්දං පජහ, ජීවිතේ අපෙක්ඛං මාකාසි, ඉමානි තේ දේව චතුරාසීතිධේනුසහස්සානි ධුවසන්දනානි කංසූපධාරණානි. එත්ථ දේව ඡන්දං පජහ, ජීවිතේ අපෙක්ඛං මාකාසි, ඉමානි තේ දේව චතුරාසීතිවත්ථකෝටිසහස්සානි ඛෝමසුඛුමානං කප්පාසිකසුඛුමානං කෝසෙය්‍යසුඛුමානං කම්බලසුඛුමානං, එත්ථ දේව ඡන්දං පජහ, ජීවිතේ අපෙක්ඛං මාකාසි. ඉමානි තේ දේව චතුරාසීතිථාලිපාකසහස්සානි සායං පාතං භත්තාභිහාරෝ අභිහරියති. එත්ථ දේව ඡන්දං පජහ, ජීවිතේ අපෙක්ඛං මාකාසී”ති.

27. ආනන්දයෙනි, මෙසේ පැවසූ කල්හී මහා සුදස්සන රජු සුභද්‍රා දේවියට මෙය පැවසුවේ ය.

“දේවී, ඔබ ඉතා දීර්ඝ කාලයක් මුළුල්ලේ ඉෂ්ට වූ, කාන්ත වූ, ප්‍රිය වූ, මනාප වූ වචනයෙන් මා ඇමතුවෙහි ය. එහෙත් මාගේ අවසන් කාලයෙහි ඔබ වනාහී අනිෂ්ට වූ, අකාන්ත වූ, අප්‍රිය වූ, අමනාප වචන වලින් මා අමතන්නී ය.”

“දේවයන් වහන්ස, මම කොයි අයුරින් ඔබට කථා කරන්නෙම් ද?”

“දේවී, මේ අයුරින් ඔබ මා හා කථා කරව. ‘දේවයන් වහන්ස, සියළු ප්‍රියමනාප දෙයින් වෙන් වීම, බැහැර වීම, අන්‍ය ස්වභාවයට පත්වීම ඇත්තේ ය. දේවයන් වහන්ස, ඔබ වහන්සේ අපේක්ෂා සහිත ව කළුරිය කරන්නට එපා. අපේක්ෂා සහිත ව කළුරිය කිරීම දුකකි. අපේක්ෂා සහිත ව කළුරිය කිරීම ගැරහුම් ලැබූවකි.

දේවයන් වහන්ස, ඔබට කුසාවතී රාජධානිය ප්‍රමුඛ මේ සුවාසූ දහසක් නගරයෝ තිබෙති. දේවයන් වහන්ස, මෙහි කැමැත්ත අත්හළ මැනැව. ජීවිතයෙහි අපේක්ෂාව නොකළ මැනැව.

දේවයන් වහන්ස, ඔබට ධර්ම ප්‍රාසාදය ප්‍රමුඛ මේ සුවාසූ දහසක් ප්‍රාසාදයෝ තිබෙති. දේවයන් වහන්ස, මෙහි කැමැත්ත අත්හළ මැනැව. ජීවිතයෙහි අපේක්ෂාව නොකළ මැනැව.

දේවයන් වහන්ස, ඔබට මහා ව්‍යුහ කූටාගාරය ප්‍රමුඛ මේ සුවාසූ දහසක් කූටාගාරයෝ තිබෙති. දේවයන් වහන්ස, මෙහි කැමැත්ත අත්හළ මැනැව. ජීවිතයෙහි අපේක්ෂාව නොකළ මැනැව.

දේවයන් වහන්ස, ඔබට රනින් තැනූ, රිදියෙන් තැනූ, ඇත් දළින් තැනූ, දැව අරටුවෙන් තැනූ, දිගු ලොම් ඇති පළස් ඇතිරූ, සුදු එළු ලොමින් කළ පළස් ඇතිරූ, මල් වියූ පළස් ඇතිරූ, කදලි මුව සමින් කළ පළස් ඇතිරූ, උඩු වියන් සහිත වූ, දෙපසින් රතු විල්ලුදයෙන් කළ කොට්ට තැබූ කවිච්චි මේ අසූ හාර දහසක් තිබෙති. දේවයන් වහන්ස, මෙහි කැමැත්ත අත්හළ මැනැව. ජීවිතයෙහි අපේක්ෂාව නොකළ මැනැව.

දේවයන් වහන්ස, ඔබට රන් ආභරණ පැළඳි, රන් කොඩි නැගූ, රන් දැල් පෙරවූ, උපෝසථ ඇත් රජු ප්‍රමුඛ මේ අසූ හාර දහසක් හස්තීහු සිටිති. දේවයන් වහන්ස, මෙහි කැමැත්ත අත්හළ මැනැව. ජීවිතයෙහි අපේක්ෂාව නොකළ මැනැව.

දේවයන් වහන්ස, ඔබට රන් ආභරණ පැළඳි, රන් කොඩි නැගූ, රන් දැල් පෙරවූ, වලාහක අශ්වරාජයා ප්‍රමුඛ මේ අසූ හාර දහසක් අශ්වයෝ සිටිති. දේවයන් වහන්ස, මෙහි කැමැත්ත අත්හළ මැනැව. ජීවිතයෙහි අපේක්ෂාව නොකළ මැනැව.

දේවයන් වහන්ස, ඔබට සිංහ සම් ඇතිරූ, ව්‍යාඝ්‍ර සම් ඇතිරූ, දිවි සම් ඇතිරූ, පඬු පැහැ ගත් කම්බිලි ඇතිරූ, රනින් කැටයම් කළ, රන් කොඩි නැගූ, රන් දැලින් වැසූ, වෛජයන්ත රථය ප්‍රමුඛ මේ අසූ හාර දහසක් රථයෝ තිබෙති. දේවයන් වහන්ස, මෙහි කැමැත්ත අත්හළ මැනැව. ජීවිතයෙහි අපේක්ෂාව නොකළ මැනැව.

දේවයන් වහන්ස, ඔබට මාණික්‍යරත්නය ප්‍රමුඛ කොට මේ අසූ හාර දහසක් මාණික්‍යයෝ තිබෙති. දේවයන් වහන්ස, මෙහි කැමැත්ත අත්හළ මැනැව. ජීවිතයෙහි අපේක්ෂාව නොකළ මැනැව.

දේවයන් වහන්ස, ඔබට සුභද්‍රා දේවිය ප්‍රමුඛ කොට මේ අසූ හාර දහසක් බිසෝවරු සිටිති. දේවයන් වහන්ස, මෙහි කැමැත්ත අත්හළ මැනැව. ජීවිතයෙහි අපේක්ෂාව නොකළ මැනැව.

දේවයන් වහන්ස, ඔබට ගෘහපතිරත්නය ප්‍රමුඛ කොට මේ අසූ හාර දහසක් ගෘහපතීහු සිටිති. දේවයන් වහන්ස, මෙහි කැමැත්ත අත්හළ මැනැව. ජීවිතයෙහි අපේක්ෂාව නොකළ මැනැව.

දේවයන් වහන්ස, ඔබට පුත්‍ර රත්නය ප්‍රමුඛ කොට ඒ අනුව යන මේ අසූ හාර දහසක් ක්ෂත්‍රියයෝ සිටිති. දේවයන් වහන්ස, මෙහි කැමැත්ත අත්හළ මැනැව. ජීවිතයෙහි අපේක්ෂාව නොකළ මැනැව.

දේවයන් වහන්ස, ඔබට හැමකල්හී කිරි දෙවිය හැකි, රන් වත් පෙරවූ මේ අසූ හාර දහසක් කිරි දෙන්නු සිටිති. දේවයන් වහන්ස, මෙහි කැමැත්ත අත්හළ මැනැව. ජීවිතයෙහි අපේක්ෂාව නොකළ මැනැව.

දේවයන් වහන්ස, ඔබට මේ සියුම් කොමු පිළී වස්ත්‍ර, සියුම් කපු වස්ත්‍ර, සියුම් පට වස්ත්‍ර, සියුම් පොරෝනා කෝටි අසූ හාර දහසක් තිබෙති. දේවයන් වහන්ස, මෙහි කැමැත්ත අත්හළ මැනැව. ජීවිතයෙහි අපේක්ෂාව නොකළ මැනැව.

දේවයන් වහන්ස, ඔබට උදේ සවස පිළිගන්වන මේ ආහාර බඳුන් අසූ හාරදහසක් තිබෙති. දේවයන් වහන්ස, මෙහි කැමැත්ත අත්හළ මැනැව. ජීවිතයෙහි අපේක්ෂාව නොකළ මැනැව’ යනුවෙනි.”

#### 28. ඒවං වුත්තේ ආනන්ද සුභද්දා දේවී පරෝදි අස්සූනි පවත්තේසි. අථ ඛෝ ආනන්ද සුභද්දා දේවී අස්සූනි පමජ්ජිත්වා රාජානං මහාසුදස්සනං ඒතදවෝච:

28. ආනන්දයෙනි, මෙසේ පැවසූ කල්හී සුභද්‍රා දේවී තොමෝ හඬා වැටුණා ය. කඳුළු වැගිරුවා ය. ඉක්බිති ආනන්දයෙනි, සුභද්‍රා දේවිය කඳුළු පිසදමා මහා සුදස්සන රජුට මෙය පැවසුවා ය.

#### සබ්බේහේව දේව පියේහි මනාපේහි නානාභාවෝ විනාභාවෝ අඤ්ඤථාභාවෝ, මා ඛෝ ත්වං දේව සාපෙක්ඛෝ කාලමකාසි, දුක්ඛා සාපෙක්ඛස්ස කාලකිරියා, ගරහිතා ච සාපෙක්ඛස්ස කාලකිරියා, ඉමානි තේ දේව චතුරාසීතිනගරසහස්සානි කුසාවතීරාජධානිප්පමුඛානි, එත්ථ දේව ඡන්දං පජහ, ජීවිතේ අපෙක්ඛං මාකාසි. ඉමානි තේ දේව චතුරාසීතිපාසාදසහස්සානි ධම්මපාසාදප්පමුඛානි, එත්ථ දේව ඡන්දං පජහ, ජීවිතේ අපෙක්ඛං මාකාසි, ඉමානි තේ දේව චතුරාසීතිකූටාගාරසහස්සානි මහාවියූහකූටාගාරප්පමුඛානි, එත්ථ දේව ඡන්දං පජහ, ජීවිතේ අපෙක්ඛං මාකාසි. ඉමානි තේ දේව චතුරාසීතිපල්ලංකසහස්සානි සෝවණ්ණමයානි රූපියමයානි දන්තමයානි සාරමයානි ගෝණකත්ථතානි පටිකත්ථතානි පටලිකත්ථතානි කාදලිමිගපවරපච්චත්ථරණානි සඋත්තරච්ඡදානි උභතෝලෝහිතකූපධානානි, එත්ථ දේව ඡන්දං පජහ, ජීවිතේ අපෙක්ඛං මාකාසි. ඉමානි තේ දේව චතුරාසීතිනාගසහස්සානි සෝවණ්ණාලංකාරානි සෝවණ්ණධජානි හේමජාලපටිච්ඡන්නානි උපෝසථනාගරාජප්පමුඛානි. එත්ථ දේව ඡන්දං පජහ, ජීවිතේ අපෙක්ඛං මාකාසි. ඉමානි තේ දේව චතුරාසීතිඅස්සසහස්සානි සෝවණ්ණාලංකාරානි සෝවණ්ණධජානි හේමජාලපටිච්ඡන්නානි වලාහකඅස්සරාජප්පමුඛානි. එත්ථ දේව ඡන්දං පජහ, ජීවිතේ අපෙක්ඛං මාකාසි. ඉමානි තේ දේව චතුරාසීතිරථසහස්සානි සීහචම්මපරිවාරානි බ්‍යග්ඝචම්මපරිවාරානි දීපිචම්මපරිවාරානි පණ්ඩුකම්බලපරිවාරානි සෝවණ්ණාලංකාරානි සෝවණ්ණධජානි හේමජාලපටිච්ඡන්නානි වේජයන්තරථපමුඛානි. එත්ථ දේව ඡන්දං පජහ, ජීවිතේ අපෙක්ඛං මාකාසි. ඉමානි තේ දේව චතුරාසීතිමණිසහස්සානි මණිරතනප්පමුඛානි. එත්ථ දේව ඡන්දං පජහ, ජීවිතේ අපෙක්ඛං මාකාසි. ඉමානි තේ දේව චතුරාසීතිඉත්ථිසහස්සානි ඉත්ථිරතනප්පමුඛානි, එත්ථ දේව ඡන්දං පජහ, ජීවිතේ අපෙක්ඛං මාකාසි. ඉමානි තේ දේව චතුරාසීතිගහපතිසහස්සානි ගහපතිරතනප්පමුඛානි. එත්ථ දේව ඡන්දං පජහ, ජීවිතේ අපෙක්ඛං මාකාසි. ඉමානි තේ දේව චතුරාසීතිඛත්තියසහස්සානි අනුයන්තානි පරිනායකරතනප්පමුඛානි. එත්ථ දේව ඡන්දං පජහ, ජීවිතේ අපෙක්ඛං මාකාසි. ඉමානි තේ දේව චතුරාසීතිධේනුසහස්සානි ධුවසන්දනානි කංසූපධාරණානි. එත්ථ දේව ඡන්දං පජහ, ජීවිතේ අපෙක්ඛං මාකාසි. ඉමානි තේ දේව චතුරාසීතිවත්ථකෝටිසහස්සානි ඛෝමසුඛුමානං කප්පාසිකසුඛුමානං කෝසෙය්‍යසුඛුමානං කම්බලසුඛුමානං. එත්ථ දේව ඡන්දං පජහ, ජීවිතේ අපෙක්ඛං මාකාසි. ඉමානි තේ දේව චතුරාසීතිථාලිපාකසහස්සානි සායං පාතං භත්තාභිහාරෝ අභිහරියති. එත්ථ දේව ඡන්දං පජහ, ජීවිතේ අපෙක්ඛං මාකාසී’ති.

“දේවයන් වහන්ස, සියළු ප්‍රියමනාප දෙයින් වෙන් වීම, බැහැර වීම, අන්‍ය ස්වභාවයට පත්වීම ඇත්තේ ය. දේවයන් වහන්ස, ඔබ වහන්සේ අපේක්ෂා සහිත ව කළුරිය කරන්නට එපා. අපේක්ෂා සහිත ව කළුරිය කිරීම දුකකි. අපේක්ෂා සහිත ව කළුරිය කිරීම ගැරහුම් ලැබූවකි.

දේවයන් වහන්ස, ඔබට කුසාවතී රාජධානිය ප්‍රමුඛ මේ සුවාසූ දහසක් නගරයෝ තිබෙති. දේවයන් වහන්ස, මෙහි කැමැත්ත අත්හළ මැනැව. ජීවිතයෙහි අපේක්ෂාව නොකළ මැනැව.

දේවයන් වහන්ස, ඔබට ධර්ම ප්‍රාසාදය ප්‍රමුඛ මේ සුවාසූ දහසක් ප්‍රාසාදයෝ තිබෙති. දේවයන් වහන්ස, මෙහි කැමැත්ත අත්හළ මැනැව. ජීවිතයෙහි අපේක්ෂාව නොකළ මැනැව.

දේවයන් වහන්ස, ඔබට මහා ව්‍යුහ කූටාගාරය ප්‍රමුඛ මේ සුවාසූ දහසක් කූටාගාරයෝ තිබෙති. දේවයන් වහන්ස, මෙහි කැමැත්ත අත්හළ මැනැව. ජීවිතයෙහි අපේක්ෂාව නොකළ මැනැව.

දේවයන් වහන්ස, ඔබට රනින් තැනූ, රිදියෙන් තැනූ, ඇත් දළින් තැනූ, දැව අරටුවෙන් තැනූ, දිගු ලොම් ඇති පළස් ඇතිරූ, සුදු එළු ලොමින් කළ පළස් ඇතිරූ, මල් වියූ පළස් ඇතිරූ, කදලි මුව සමින් කළ පළස් ඇතිරූ, උඩු වියන් සහිත වූ, දෙපසින් රතු විල්ලුදයෙන් කළ කොට්ට තැබූ කවිච්චි මේ අසූ හාර දහසක් තිබෙති. දේවයන් වහන්ස, මෙහි කැමැත්ත අත්හළ මැනැව. ජීවිතයෙහි අපේක්ෂාව නොකළ මැනැව.

දේවයන් වහන්ස, ඔබට රන් ආභරණ පැළඳි, රන් කොඩි නැගූ, රන් දැල් පෙරවූ, උපෝසථ ඇත් රජු ප්‍රමුඛ මේ අසූ හාර දහසක් හස්තීහු සිටිති. දේවයන් වහන්ස, මෙහි කැමැත්ත අත්හළ මැනැව. ජීවිතයෙහි අපේක්ෂාව නොකළ මැනැව.

දේවයන් වහන්ස, ඔබට රන් ආභරණ පැළඳි, රන් කොඩි නැගූ, රන් දැල් පෙරවූ, වලාහක අශ්වරාජයා ප්‍රමුඛ මේ අසූ හාර දහසක් අශ්වයෝ සිටිති. දේවයන් වහන්ස, මෙහි කැමැත්ත අත්හළ මැනැව. ජීවිතයෙහි අපේක්ෂාව නොකළ මැනැව.

දේවයන් වහන්ස, ඔබට සිංහ සම් ඇතිරූ, ව්‍යාඝ්‍ර සම් ඇතිරූ, දිවි සම් ඇතිරූ, පඬු පැහැ ගත් කම්බිලි ඇතිරූ, රනින් කැටයම් කළ, රන් කොඩි නැගූ, රන් දැලින් වැසූ, වෛජයන්ත රථය ප්‍රමුඛ මේ අසූ හාර දහසක් රථයෝ තිබෙති. දේවයන් වහන්ස, මෙහි කැමැත්ත අත්හළ මැනැව. ජීවිතයෙහි අපේක්ෂාව නොකළ මැනැව.

දේවයන් වහන්ස, ඔබට මාණික්‍යරත්නය ප්‍රමුඛ කොට මේ අසූ හාර දහසක් මාණික්‍යයෝ තිබෙති. දේවයන් වහන්ස, මෙහි කැමැත්ත අත්හළ මැනැව. ජීවිතයෙහි අපේක්ෂාව නොකළ මැනැව.

දේවයන් වහන්ස, ඔබට සුභද්‍රා දේවිය ප්‍රමුඛ කොට මේ අසූ හාර දහසක් බිසෝවරු සිටිති. දේවයන් වහන්ස, මෙහි කැමැත්ත අත්හළ මැනැව. ජීවිතයෙහි අපේක්ෂාව නොකළ මැනැව.

දේවයන් වහන්ස, ඔබට ගෘහපතිරත්නය ප්‍රමුඛ කොට මේ අසූ හාර දහසක් ගෘහපතීහු සිටිති. දේවයන් වහන්ස, මෙහි කැමැත්ත අත්හළ මැනැව. ජීවිතයෙහි අපේක්ෂාව නොකළ මැනැව.

දේවයන් වහන්ස, ඔබට පුත්‍ර රත්නය ප්‍රමුඛ කොට ඒ අනුව යන මේ අසූ හාර දහසක් ක්ෂත්‍රියයෝ සිටිති. දේවයන් වහන්ස, මෙහි කැමැත්ත අත්හළ මැනැව. ජීවිතයෙහි අපේක්ෂාව නොකළ මැනැව.

දේවයන් වහන්ස, ඔබට හැමකල්හී කිරි දෙවිය හැකි, රන් වත් පෙරවූ මේ අසූ හාර දහසක් කිරි දෙන්නු සිටිති. දේවයන් වහන්ස, මෙහි කැමැත්ත අත්හළ මැනැව. ජීවිතයෙහි අපේක්ෂාව නොකළ මැනැව.

දේවයන් වහන්ස, ඔබට මේ සියුම් කොමු පිළී වස්ත්‍ර, සියුම් කපු වස්ත්‍ර, සියුම් පට වස්ත්‍ර, සියුම් පොරෝනා කෝටි අසූ හාර දහසක් තිබෙති. දේවයන් වහන්ස, මෙහි කැමැත්ත අත්හළ මැනැව. ජීවිතයෙහි අපේක්ෂාව නොකළ මැනැව.

දේවයන් වහන්ස, ඔබට උදේ සවස පිළිගන්වන මේ ආහාර බඳුන් අසූ හාරදහසක් තිබෙති. දේවයන් වහන්ස, මෙහි කැමැත්ත අත්හළ මැනැව. ජීවිතයෙහි අපේක්ෂාව නොකළ මැනැව” යි.

#### [ බ්‍රහ්මලෝකූපගමනං ]

#### 29. අථ ඛෝ ආනන්ද රාජා මහාසුදස්සනෝ න චිරස්සේව කාලමකාසි. සෙය්‍යථාපි ආනන්ද ගහපතිස්ස වා ගහපතිපුත්තස්ස වා මනුඤ්ඤං භෝජනං භුත්තාවිස්ස භත්තසම්මදෝ හෝති, ඒවමේව ඛෝ ආනන්ද රඤ්ඤෝ මහාසුදස්සනස්ස මාරණන්තිකා වේදනා අහෝසි. කාලකතෝ චානන්ද රාජා මහාසුදස්සනෝ සුගතිං බ්‍රහ්මලෝකං උපපජ්ජි. රාජා ආනන්ද මහාසුදස්සනෝ චතුරාසීතිවස්සසහස්සානි කුමාරකීළිතං කීළි. චතුරාසීතිවස්සසහස්සානි ඕපරජ්ජං කාරේසි. චතුරාසීතිවස්සසහස්සානි රජ්ජං කාරේසි. චතුරාසීතිවස්සසහස්සානි ගිහීභූතෝ ධම්මේ පාසාදේ බ්‍රහ්මචරියං චරි. සෝ චත්තාරෝ බ්‍රහ්මවිහාරේ භාවෙත්වා කායස්ස භේදා පරම්මරණා බ්‍රහ්මලෝකූපගෝ අහෝසි.

29. ඉක්බිති ආනන්දයෙනි, මහා සුදස්සන රජු වැඩිකල් නොයා ම කළුරිය කළේ ය. ආනන්දයෙනි, ගෘහපතියෙකු හෝ ගෘහපති පුත්‍රයෙකු හෝ මිහිරි බොජුනක් කුසපුරා වැළඳූ පසු ඇතිවන බත් මතය යම් සේ ද, එසෙයින් ම ආනන්දයෙනි, මහා සුදස්සන රජුගේ මාරාන්තික වේදනාව වූයේ ය.

ආනන්දයෙනි, කළුරිය කළ මහා සුදස්සන රජු සුගති බඹලොව උපන්නේ ය. ආනන්දයෙනි, මහා සුදස්සන රජු වසර සුවාසූ දහසක් කුමාර ක්‍රීඩාවෙන් කල් ගෙවී ය. වසර සුවාසූ දහසක් යුවරජකම් කළේ ය. වසර සුවාසූ දහසක් රජකම් කළේ ය. වසර සුවාසූ දහසක් ධර්ම ප්‍රාසාදයෙහි සිට ගිහියෙකු ලෙස බඹසර හැසිරුණේ ය. ඔහු සතර බ්‍රහ්ම විහාර භාවනාව වඩා කය බිඳී මරණින් මතු බඹලොව උපන්නේ ය.

#### 30. සියා ඛෝ පනානන්ද ඒවමස්ස අඤ්ඤෝ නූන තේන සමයේන රාජා මහාසුදස්සනෝ අහෝසීති. න ඛෝ පනේතං ආනන්ද ඒවං දට්ඨබ්බං, අහං තේන සමයේන රාජා මහාසුදස්සනෝ අහෝසිං. මම තානි චතුරාසීතිනගරසහස්සානි කුසාවතීරාජධානිපමුඛානි, මම තානි චතුරාසීතිපාසාදසහස්සානි ධම්මපාසාදප්පමුඛානි, මම තානි චතුරාසීතිකූටාගාරසහස්සානි මහාවියූහකූටාගාරප්පමුඛානි, මම තානි චතුරාසීතිපල්ලංකසහස්සානි සෝවණ්ණමයානි රූපියමයානි දන්තමයානි සාරමයානි ගෝණකත්ථතානි පටිකත්ථතානි පටලිකත්ථතානි කාදලිමිගපවරපච්චත්ථරණානි සඋත්තරච්ඡදානි උභතෝලෝහිතකූපධානානි, මම තානි චතුරාසීතිනාගසහස්සානි සෝවණ්ණාලංකාරානි සෝවණ්ණධජානි හේමජාලපටිච්ඡන්නානි උපෝසථනාගරාජපමුඛානි, මම තානි චතුරාසීතිඅස්සසහස්සානි සෝවණ්ණාලංකාරානි සෝවණ්ණධජානි හේමජාලපටිච්ඡන්නානි වලාහකඅස්සරාජපමුඛානි, මම තානි චතුරාසීතිරථසහස්සානි සීහචම්මපරිවාරානි බ්‍යග්ඝචම්මපරිවාරානි දීපිචම්මපරිවාරානි පණ්ඩුකම්බලපරිවාරානි සෝවණ්ණාලංකාරානි සෝවණ්ණධජානි හේමජාලපටිච්ඡන්නානි වේජයන්තරථපමුඛානි, මම තානි චතුරාසීතිමණිසහස්සානි මණිරතනප්පමුඛානි, මම තානි චතුරාසීතිඉත්ථිසහස්සානි සුභද්දාදේවීපමුඛානි, මම තානි චතුරාසීතිගහපතිසහස්සානි ගහපතිරතනපමුඛානි, මම තානි චතුරාසීතිඛත්තියසහස්සානි අනුයන්තානි පරිනායකරතනපමුඛානි, මම තානි චතුරාසීතිධේනුසහස්සානි ධුවසන්දනානි කංසූපධාරණානි මම තානි චතුරාසීතිවත්ථකෝටිසහස්සානි ඛෝමසුඛුමානං කප්පාසිකසුඛුමානං කෝසෙය්‍යසුඛුමානං කම්බලසුඛුමානං මම තානි චතුරාසීතිථාලිපාකසහස්සානි සායං පාතං භත්තාභිහාරෝ අභිහරියිත්ථ.

30. ආනන්දයෙනි, ඔබට මෙසේ සිතෙන්නට පුළුවනි. ‘එසමයෙහි මහා සුදස්සන රජු වූයේ වෙන කෙනෙක් වත් ද?’ යි. ආනන්දයෙනි, එය එසේ නොදැක්ක යුත්තේ ය. ආනන්දයෙනි, එසමයෙහි මහා සුදස්සන රජු මම වූයෙමි. ඒ කුසාවතී රාජධානිය ප්‍රමුඛ සුවාසූ දහසක් නගරයෝ මාගේ ය.

ඒ ධර්ම ප්‍රාසාදය ප්‍රමුඛ සුවාසූ දහසක් ප්‍රාසාදයෝ මාගේ ය.

ඒ මහා ව්‍යුහ කූටාගාරය ප්‍රමුඛ සුවාසූ දහසක් කූටාගාරයෝ මාගේ ය.

ඒ රනින් තැනූ, රිදියෙන් තැනූ, ඇත් දළින් තැනූ, දැව අරටුවෙන් තැනූ, දිගු ලොම් ඇති පළස් ඇතිරූ, සුදු එළු ලොමින් කළ පළස් ඇතිරූ, මල් වියූ පළස් ඇතිරූ, කදලි මුව සමින් කළ පළස් ඇතිරූ, උඩු වියන් සහිත වූ, දෙපසින් රතු විල්ලුදයෙන් කළ කොට්ට තැබූ කවිච්චි අසූ හාර දහස මාගේ ය.

ඒ රන් ආභරණ පැළඳි, රන් කොඩි නැගූ, රන් දැල් පෙරවූ, උපෝසථ ඇත් රජු ප්‍රමුඛ අසූ හාර දහසක් හස්තීහු මාගේ ය.

ඒ රන් ආභරණ පැළඳි, රන් කොඩි නැගූ, රන් දැල් පෙරවූ, වලාහක අශ්වරාජයා ප්‍රමුඛ අසූ හාර දහසක් අශ්වයෝ මාගේ ය.

ඒ සිංහ සම් ඇතිරූ, ව්‍යාඝ්‍ර සම් ඇතිරූ, දිවි සම් ඇතිරූ, පඬු පැහැ ගත් කම්බිලි ඇතිරූ, රනින් කැටයම් කළ, රන් කොඩි නැගූ, රන් දැලින් වැසූ, වෛජයන්ත රථය ප්‍රමුඛ අසූ හාර දහසක් රථයෝ මාගේ ය.

ඒ මාණික්‍යරත්නය ප්‍රමුඛ කොට අසූ හාර දහසක් මාණික්‍යයෝ මාගේ ය.

ඒ සුභද්‍රා දේවිය ප්‍රමුඛ කොට අසූ හාර දහසක් බිසෝවරු මාගේ ය.

ඒ ගෘහපතිරත්නය ප්‍රමුඛ කොට අසූ හාර දහසක් ගෘහපතීහු මාගේ ය.

ඒ පුත්‍ර රත්නය ප්‍රමුඛ කොට ඒ අනුව යන අසූ හාර දහසක් ක්ෂත්‍රියයෝ මාගේ ය.

ඒ හැමකල්හී කිරි දෙවිය හැකි, රන් වත් පෙරවූ අසූ හාර දහසක් කිරි දෙන්නු මාගේ ය.

ඒ සියුම් කොමු පිළී වස්ත්‍ර, සියුම් කපු වස්ත්‍ර, සියුම් පට වස්ත්‍ර, සියුම් පොරෝනා කෝටි අසූ හාර දහස මාගේ ය.

උදේ සවස පිළිගන්වන ඒ ආහාර බඳුන් අසූ හාරදහස මා උදෙසා ය.

#### 31. තේසං ඛෝ පනානන්ද චතුරාසීතිනගරසහස්සානං ඒකඤ්ඤේව තං නගරං හෝති යං තේන සමයේන අජ්ඣාවසාමි යදිදං කුසාවතී රාජධානී.

31. ආනන්දයෙනි, ඒ සුවාසූ දහසක් නගරයන් අතර එසමයෙහි යම් නගරයක වාසය කළෙම් නම්, ඒ එක ම නගරයක් වෙයි. එනම් මේ කුසාවතී රාජධානිය යි.

#### තේසං ඛෝ පනානන්ද චතුරාසීතිපාසාදසහස්සානං ඒකෝයේව සෝ පාසාදෝ හෝති යන්තේන සමයේන අජ්ඣාවසාමි යදිදං ධම්මෝ පාසාදෝ.

ආනන්දයෙනි, ඒ සුවාසූ දහසක් ප්‍රාසාදයන් අතර එසමයෙහි යම් ප්‍රාසාදයක වාසය කෙළෙම් නම්, ඒ එක ම ප්‍රාසාදයක් වෙයි. එනම් මේ ධර්ම ප්‍රාසාදය යි.

#### තේසං ඛෝ පනානන්ද චතුරාසීතිකූටාගාරසහස්සානං ඒකඤ්ඤේව තං කූටාගාරං හෝති, යන්තේන සමයේන අජ්ඣාවසාමි යදිදං මහාවියූහං කූටාගාරං.

ආනන්දයෙනි, ඒ සුවාසූ දහසක් කූටාගාරයන් අතර එසමයෙහි යම් කූටාගාරයක වාසය කෙළෙම් නම්, ඒ එක ම කූටාගාරයක් වෙයි. එනම් මේ මහා ව්‍යුහ කූටාගාරය යි.

#### තේසං ඛෝ පනානන්ද චතුරාසීතිපල්ලංකසහස්සානං, ඒකෝ යේව සෝ පල්ලංකෝ හෝති යන්තේන සමයේන පරිභුඤ්ජාමි යදිදං සෝවණ්ණමයෝ වා රූපියමයෝ වා දන්තමයෝ වා සාරමයෝ වා.

ආනන්දයෙනි, ඒ සුවාසූ දහසක් කවිච්චි වලින් එසමයෙහි යම් කවිච්චියක් පාවිච්චි කළෙම් ද, ඒ එක ම කවිච්චියක් වෙයි. එනම් මේ රනින් කළ එකක් හෝ රිදියෙන් කළ එකක් හෝ ඇත් දළින් කළ එකක් හෝ දැව අරටුවෙන් කළ එකක් හෝ ය.

#### තේසං ඛෝ පනානන්ද චතුරාසීතිනාගසහස්සානං ඒකෝ යේව සෝ නාගෝ හෝති යන්තේන සමයේන අභිරුහාමි යදිදං උපෝසථෝ නාගරාජා.

ආනන්දයෙනි, ඒ සුවාසූ දහසක් ඇතුන් අතර, එසමයෙහි යම් ඇතෙකුගේ පිට නැංගෙම් ද, ඒ එක ම ඇතෙක් වෙයි. එනම් මේ උපෝසථ ඇත් රජා ය.

#### තේසං ඛෝ පනානන්ද චතුරාසීතිඅස්සසහස්සානං ඒකෝ යේව සෝ අස්සෝ හෝති යන්තේන සමයේන අභිරුහාමි යදිදං වලාහකෝ අස්සරාජා.

ආනන්දයෙනි, ඒ සුවාසූ දහසක් අශ්වයින් අතර, එසමයෙහි යම් අසෙකුගේ පිට නැංගෙම් ද, ඒ එක ම අශ්වයෙක් වෙයි. එනම් මේ වලාහක අශ්වරාජයා ය.

#### තේසං ඛෝ පනානන්ද චතුරාසීතිරථසහස්සානං ඒකෝ යේව සෝ රථෝ හෝති යන්තේන සමයේන අභිරුහාමි යදිදං වේජයන්තරථෝ.

ආනන්දයෙනි, ඒ සුවාසූ දහසක් රථ අතර, එසමයෙහි යම් රථයක නැංගෙම් ද, ඒ එක ම රථය යි. එනම් මේ වෛජයන්ත රථය යි.

#### තේසං ඛෝ පනානන්ද චතුරාසීතිඉත්ථිසහස්සානං ඒකා යේව සා ඉත්ථී හෝති, යා තේන සමයේන පච්චුපට්ඨාහි ඛත්තියිනී වා වෙස්සිනී වා.

ආනන්දයෙනි, ඒ සුවාසූ දහසක් ස්ත්‍රීන් අතර එසමයෙහි යම් ස්ත්‍රියක් මා හට උපස්ථාන කළා ද, ඒ ක්ෂත්‍රීය හෝ වෙළඳ කුලයේ හෝ එක ම ස්ත්‍රියකි.

#### තේසං ඛෝ පනානන්ද චතුරාසීතිවත්ථකෝටිසහස්සානං ඒකං යේව තං දුස්සයුගං හෝති යන්තේන සමයේන පරිදහාමි ඛෝමසුඛුමං වා කප්පාසිකසුඛුමං වා කෝසෙය්‍යසුඛුමං වා කම්බලසුඛුමං වා.

ආනන්දයෙනි, ඒ කෝටි සුවාසූ දහසක් වස්ත්‍ර අතර එසමයෙහි යම් වස්ත්‍රයක් පාවිච්චි කළෙම් ද, ඒ එක ම වස්ත්‍ර යුගලකි. එය සියුම් කොමු පිළි හෝ, සියුම් කපු පිළි හෝ, සියුම් කසී සළු හෝ සියුම් කම්බිලි හෝ ය.

#### තේසං ඛෝ පනානන්ද චතුරාසීතිථාලිපාකසහස්සානං ඒකෝ යේව සෝ ථාලිපාකෝ හෝති යතෝ නාලිකෝදනපරමං භුඤ්ජාමි තදුපියඤ්ච සූපෙය්‍යං.

ආනන්දයෙනි, ඒ සුවාසූ දහසක් ආහාර බඳුන් අතර යමකින් නැළියකට (හුණ්ඩුවකට) නොවැඩි බතකුත්, එපමණට සූප ව්‍යංජන ත් වැළඳුවෙම් ද ඒ එක ම ආහාර බඳුනකි.

#### 32. පස්සානන්ද සබ්බේ තේ සංඛාරා අතීතා නිරුද්ධා විපරිණතා. ඒවං අනිච්චා ඛෝ ආනන්ද සංඛාරා, ඒවං අද්ධුවා ඛෝ ආනන්ද සංඛාරා. ඒවං අනස්සාසිකා ඛෝ ආනන්ද සංඛාරා, යාවඤ්චිදං ආනන්ද අලමේව සබ්බසංඛාරේසු නිබ්බින්දිතුං, අලං විරජ්ජිතුං, අලං විමුච්චිතුං. ඡක්ඛත්තුං ඛෝ පනාහං ආනන්ද අභිජානාමි ඉමස්මිං පදේසේ සරීරං නික්ඛිපිතා, තඤ්ච ඛෝ රාජා’ව සමානෝ චක්කවත්තී ධම්මිකෝ ධම්මරාජා චාතුරන්තෝ විජිතාවී ජනපදත්ථාවරියපත්තෝ සත්තරතනසමන්නාගතෝ. අයං සත්තමෝ සරීරනික්ඛේපෝ. න ඛෝ පනාහං ආනන්ද තං පදේසං සමනුපස්සාමි සදේවකේ ලෝකේ සමාරකේ සබ්‍රහ්මකේ සස්සමණබ්‍රාහ්මණියා පජාය සදේවමනුස්සාය යත්ථ තථාගතෝ අට්ඨමං සරීරං නික්ඛිපෙය්‍යාති.

32. බලව, ආනන්දයෙනි. ඒ සියළු සංස්කාරයෝ අතීතයට ගියාහු ය. නිරුද්ධ වූවාහු ය. වෙනස් ව නොපෙනී ගියාහු ය. මෙසේ ආනන්දයෙනි, සංස්කාරයෝ වනාහී අනිත්‍යයහ. මෙසේ ආනන්දයෙනි, සංස්කාරයෝ වනාහී අස්ථිරයහ. මෙසේ ආනන්දයෙනි, සංස්කාරයෝ වනාහී අස්වැසිලි නැත්තායහ.

ආනන්දයෙනි, මේ සියළු සංස්කාරයන් පිළිබඳ ව අවබෝධයෙන් ම එපා වෙන්නට ඉතා සුදුසු ම ය. එහි නොඇලෙන්නට ඉතා සුදුසු ම ය. එයින් නිදහස් වන්නට ඉතා සුදුසු ම ය.

ආනන්දයෙනි, මේ කුසිනාරා ප්‍රදේශයෙහි මම සය වරක් ම සිරුර අත්හැර දැමූ බව (කළුරිය කළ බව) දනිමි. ඒ ධාර්මික, ධර්ම රාජ ව, සයුර සීමා කොට, සිව් මහා දිවයිනට අධිපති ව, විරුද්ධ රජවරුන් දිනා, ජනපදයන්හි තහවුරු බවට පත් ව, සප්ත රත්නයෙන් යුතුව, සක්විති රජෙකු ලෙස ය. මේ වනාහී සිරුර බහා දැමෙන සත්වෙනි අවස්ථාව යි.

ආනන්දයෙනි, යම් ප්‍රදේශයක තථාගත තෙමේ අටවෙනි වතාවට ත් සිරුර බැහැර දමන්නේ ද, එවන් ප්‍රදේශයක් දෙවියන්, මරුන්, බඹුන් සහිත වූ ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන් සහිත වූ, දෙව් මිනිස් ප්‍රජාවෙන් යුතු ලෝකයෙහි මම නොදකිමි.”

#### ඉදමවෝච භගවා. ඉදං වත්වා සුගතෝ අථාපරං ඒතදවෝච සත්ථා:

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළ සේක. මෙය වදාළ සුගත වූ ශාස්තෘන් වහන්සේ යළි මෙය වදාළ සේක.

#### අනිච්චා වත සංඛාරා – උප්පාදවයධම්මිනෝ,
උප්පජ්ජිත්වා නිරුජ්ඣන්ති – තේසං වූපසමෝ සුඛෝ’ති.

සංස්කාරයෝ ඒකාන්තයෙන් ම අනිත්‍යයහ. හටගෙන නැසෙන ස්වභාවයෙන් යුක්තයහ. ඉපදී නැසී යති. එබඳු වූ සංස්කාරයන්ගේ නැවත නූපදින ලෙස සංසිඳී යාම සැපයකි!”

සාදු! සාදු!! සාදු!!!

#### මහාසුදස්සනසුත්තං නිට්ඨිතං චතුත්ථං.

මහා සුදස්සන සූත්‍රය නිමා විය.

« » ⇡

ධර්මදානය උදෙසා පාලි සහ සිංහල අන්තර්ගතය උපුටා ගැනීම https://mahamevnawa.lk/sutta/dn2_4/ වෙබ් පිටුවෙනි.
Ver.1.40 - Last Updated On 26-SEP-2020 At 03:14 P.M