« »

# මජ්ඣිම නිකාය

# මජ්ඣිම පණ්ණාසකෝ

## 2.5.5. චංකී සුත්තං

### 2.5.5. චංකී බ්‍රාහ්මණයාට වදාළ දෙසුම

#### ඒවං මේ සුතං: ඒකං සමයං භගවා කෝසලේසු චාරිකං චරමානෝ මහතා භික්ඛුසංඝේන සද්ධිං යේන ඕපසාදං නාම කෝසලානං බ්‍රාහ්මණගාමෝ තදවසරි. තත්‍ර සුදං භගවා ඕපසාදේ විහරති උත්තරේන ඕපසාදං දේවවනේ සාලවනේ. තේන ඛෝ පන සමයේන චංකී බ්‍රාහ්මණෝ ඕපසාදං අජ්ඣාවසති සත්තුස්සදං සතිණකට්ඨෝදකං සධඤ්ඤං රාජභොග්ගං රඤ්ඤා පසේනදිනා කෝසලේන දින්නං රාජදායං බ්‍රහ්මදෙය්‍යං.

මා හට අසන්නට ලැබුනේ මේ විදිහට යි. එසමයෙහි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කොසොල් ජනපදයෙහි මහත් භික්ෂුසංඝයා සමඟ චාරිකාවෙහි වඩිමින් සිටිය දී කොසොල් දනව්වැසි බ්‍රාහ්මණයන් ගේ ඕපසාද නම් වූ ගම්මානයට වැඩම කොට එහි වාසය කළා. එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටියේ ඒ ඕපසාද බ්‍රාහ්මණ ගම්මානයට උතුරු දෙස වූ දේවවන නම් සාල වනෝද්‍යානයෙහි. ඒ දිනවල පසේනදී කොසොල් රජු විසින් රාජ පරිත්‍යාගයක් ලෙස බ්‍රහ්ම දායාදයක් ලෙස දෙන ලද බොහෝ ජනයා සහිත තෘණ, දර, ජලය සහිත ධාන්‍ය සහිත ඕපසාද ගමෙහි චංකී නම් බ්‍රාහ්මණයෙක් අධිපතිව වාසය කළා.

#### අස්සෝසුං ඛෝ ඕපසාදකා බ්‍රාහ්මණගහපතිකා: සමණෝ ඛලු‍ භෝ ගෝතමෝ සක්‍යපුත්තෝ සක්‍යකුලා පබ්බජිතෝ කෝසලේසු චාරිකං චරමානෝ මහතා භික්ඛුසංඝේන සද්ධිං ඕපසාදං අනුප්පත්තෝ ඕපසාදේ විහරති උත්තරේන ඕපසාදං දේවවනේ සාලවනේ.

ඕපසාද ගම්වැසි බ්‍රාහ්මණ ගෘහපතියන්ට මෙය අසන්නට ලැබුනා. ‘ශාක්‍ය කුලයෙන් පැවිදි වූ, ශාක්‍ය පුත්‍ර වූ ශ්‍රමණ භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ කොසොල් ජනපදයෙහි මහත් භික්ෂුසංඝයා සමඟ චාරිකාවෙහි වඩිමින් සිටිය දී ඕපසාද ගම්මානයට වැඩම කොට, ඕපසාද ගම්මානයට උතුරු දෙස වූ දේවවන නම් සාල වනෝද්‍යානයෙහි වැඩවාසය කරනවා.

#### තං ඛෝ පන භගවන්තං ගෝතමං ඒවං කල්‍යාණෝ කිත්තිසද්දෝ අබ්භුග්ගතෝ: ‘ඉතිපි සෝ භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධෝ විජ්ජාචරණසම්පන්නෝ සුගතෝ ලෝකවිදූ අනුත්තරෝ පුරිසදම්මසාරථි සත්ථා දේවමනුස්සානං බුද්ධෝ භගවා’ති. සෝ ඉමං ලෝකං සදේවකං සමාරකං සබ්‍රහ්මකං සස්සමණබ්‍රාහ්මණිං පජං සදේවමනුස්සං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා පවේදේති, සෝ ධම්මං දේසේති ආදිකල්‍යාණං මජ්ඣේකල්‍යාණං පරියෝසානකල්‍යාණං සාත්ථං සබ්‍යඤ්ජනං කේවලපරිපුණ්ණං පරිසුද්ධං බ්‍රහ්මචරියං පකාසේති. සාධු ඛෝ පන තථාරූපානං අරහතං දස්සනං හෝතී’ති.

ඒ භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ පිළිබඳව මේ ආකාර වූ ඉතා සුන්දර කීර්ති ඝෝෂාවක් දසත පැන නැගී තිබෙනවා.” ඒ කියන්නේ; ‘ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ මේ කරුණු හේතුවෙන් අරහං වන සේක. සම්මා සම්බුද්ධ වන සේක. විජ්ජාචරණ සම්පන්න වන සේක. සුගත වන සේක. ලෝකවිදූ වන සේක. අනුත්තරෝ පුරිසදම්ම සාරථී වන සේක. සත්ථා දේවමනුස්සානං වන සේක. බුද්ධ වන සේක. භගවා වන සේක’ කියල.

ඒ වගේ ම උන්වහන්සේ මේ දෙවියන් සහිත, මරුන් සහිත, බඹුන් සහිත, ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයින් සහිත, දෙව් මිනිස් ප්‍රජාවෙන් යුතු ලෝකයා හට ස්වකීය වූ විශිෂ්ට ඤාණයෙන් සාක්ෂාත් කරගත් ධර්මයක් දේශනා කරනවා. උන්වහන්සේ ධර්මය දේශනා කරනවා. මුල කල්‍යාණ වූ, මැද කල්‍යාණ වූ, සමාප්තිය වූ කල්‍යාණ වූ, අර්ථ සහිත වූ, පැහැදිලි ප්‍රකාශන මාධ්‍යයකින් හෙබියා වූ මුළුමනින් ම පිරිපුන්, පිරිසිදු නිවන් මඟ ප්‍රකාශ කරනවා. මෙබඳු වූ රහතුන් ගේ දැක්ම කොතරම් අගේ ද” කියා ය.

#### අථ ඛෝ ඕපසාදකා බ්‍රාහ්මණගහපතිකා ඕපසාදා නික්ඛමිත්වා සංඝාසංඝී ගණීභූතා උත්තරේන මුඛා ගච්ඡන්ති යේන දේවවනං සාලවනං. තේන ඛෝ පන සමයේන චංකී බ්‍රාහ්මණෝ උපරිපාසාදේ දිවාසෙය්‍යං උපගතෝ හෝති. අද්දසා ඛෝ චංකී බ්‍රාහ්මණෝ ඕපසාදකේ බ්‍රාහ්මණගහපතිකේ, ඕපසාදා නික්ඛමිත්වා සංඝාසංඝී ගණීභූතේ උත්තරේන මුඛේ ගච්ඡන්තේ යේන දේවවනං සාලවනං, දිස්වා ඛත්තං ආමන්තේසි: කින්නු ඛෝ භෝ ඛත්තේ, ඕපසාදකා බ්‍රාහ්මණගහපතිකා ඕපසාදා නික්ඛමිත්වා සංඝාසංඝී ගණීභූතා උත්තරේන මුඛා ගච්ඡන්ති යේන දේවවනං සාලවනන්ති.

ඉතින් ඕපසාද ගම්වැසි බ්‍රාහ්මණ ගෘහපතිවරුන් ඕපසාදයෙන් නික්ම උතුරු දිශාවට අභිමුඛව පිරිස් වශයෙන්, කණ්ඩායම් වශයෙන් සැදී දේවවන නම් සාල වනෝද්‍යානය දෙසට පිටත් වුනා. එවේලෙහි චංකී බ්‍රාහ්මණයා දවල් කාලයෙහි සැතපීම පිණිස තම නිවසෙහි උඩු මහල් තලයට පැමිණියා. එහිදී චංකී බ්‍රාහ්මණයාට කණ්ඩායම් වශයෙන් සැදුන, පිරිස් වශයෙන් සැදුන ඕපසාද ගම්වැසි බ්‍රාහ්මණ ගෘහපතිවරුන් උතුරු දිශාවට අභිමුඛව දේවවන නම් සාල වනෝද්‍යානයට යන අයුරු දකින්නට ලැබුනා. දැක ඛත්ත නම් අමාත්‍යයාට මෙහෙම කිව්වා. “භවත් ඛත්ත, අර මොකද? ඕපසාදවැසි බ්‍රාහ්මණ ගෘහපතිවරුන් පිරිස් වශයෙන් සැදී, කණ්ඩායම් වශයෙන් සැදී උතුරු දිශාව පැත්තට දේවවන නම් සල්වනය පැත්තට යන්නේ?”

#### අත්ථි භෝ චංකී, සමණෝ ගෝතමෝ සක්‍යපුත්තෝ සක්‍යකුලා පබ්බජිතෝ කෝසලේසු චාරිකං චරමානෝ මහතා භික්ඛුසංඝේන සද්ධිං ඕපසාදං අනුප්පත්තෝ ඕපසාදේ විහරති උත්තරේන ඕපසාදං දේවවනේ සාලවනේ. තං ඛෝ පන භගවන්තං ගෝතමං ඒවං කල්‍යාණෝ කිත්තිසද්දෝ අබ්භුග්ගතෝ: ඉතිපි සෝ භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධෝ විජ්ජාචරණසම්පන්නෝ සුගතෝ ලෝකවිදූ අනුත්තරෝ පුරිසදම්මසාරථි සත්ථා දේවමනුස්සානං බුද්ධෝ භගවා’ති. තමේතේ භවන්තං ගෝතමං දස්සනාය උපසංකමන්තී’ති.

“භවත් චංකී, ශාක්‍ය කුලයෙන් පැවිදි වූ, ශාක්‍ය පුත්‍ර වූ ශ්‍රමණ භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ කොසොල් ජනපදයෙහි මහත් භික්ෂුසංඝයා සමඟ චාරිකාවෙහි වඩිමින් සිටිය දී කොසොල් දනව්වැසි බ්‍රාහ්මණයන් ගේ ඕපසාද නම් වූ ගම්මානයට වැඩම කොට එහි වාසය කරනවා. ඒ භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ පිළිබඳව මේ ආකාර වූ ඉතා සුන්දර කීර්ති ඝෝෂාවක් දසත පැන නැගී තිබෙනවා. ඒ කියන්නේ;

‘ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ මේ කරුණු හේතුවෙන් අරහං වන සේක. සම්මා සම්බුද්ධ වන සේක. විජ්ජාචරණ සම්පන්න වන සේක. සුගත වන සේක. ලෝකවිදූ වන සේක. අනුත්තරෝ පුරිසදම්ම සාරථී වන සේක. සත්ථා දේවමනුස්සානං වන සේක. බුද්ධ වන සේක. භගවා වන සේක’ කියල. අන්න ඒ භවත් ගෞතමයන් වහන්සේව බැහැදකින්නට යි ඔය යන්නේ.”

#### තේන හි භෝ ඛත්තේ, යේන ඕපසාදකා බ්‍රාහ්මණගහපතිකා තේනුපසංකම, උපසංකමිත්වා ඕපසාදකේ බ්‍රාහ්මණගහපතිකේ ඒවං වදේහි: චංකී භෝ බ්‍රාහ්මණෝ ඒවමාහ: ආගමෙන්තු කිර භවන්තෝ, චංකීපි බ්‍රාහ්මණෝ සමණං ගෝතමං දස්සනාය උපසංකමිස්සතී’ති. ඒවං භෝති ඛෝ සෝ ඛත්තෝ චංකිස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස පටිස්සුත්වා යේන ඕපසාදකා බ්‍රාහ්මණගහපතිකා තේනුපසංකමි, උපසංකමිත්වා ඕපසාදකේ බ්‍රාහ්මණගහපතිකේ ඒතදවෝච: චංකී භෝ බ්‍රාහ්මණෝ ඒවමාහ: ආගමෙන්තු කිර භවන්තෝ, චංකීපි බ්‍රාහ්මණෝ සමණං ගෝතමං දස්සනාය උපසංකමිස්සතී’ති.

“එසේ වී නම් භවත් ඛත්ත, ඕපසාදවැසි බ්‍රාහ්මණ ගෘහපතියන් වෙත යන්න. ගිහින් ඕපසාද බ්‍රාහ්මණ ගෘහපතියන්ට මෙසේ කියන්න. ‘භවත්නි, මොහොතක් සිටිත්වා! චංකී බ්‍රාහ්මණයා ත් ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේව දැකීම පිණිස එන්නට කැමතියි’ කියල.” “එසේය භවත” කියා ඒ ඛත්ත අමාත්‍යයා ද චංකී බ්‍රාහ්මණයාට පිළිතුරු දී ඕපසාදවැසි බ්‍රාහ්මණ ගෘහපතියන් වෙත ගියා. ගිහින් ඕපසාද බ්‍රාහ්මණ ගෘහපතියන්ට මෙසේ කිව්වා ‘භවත්නි, මොහොතක් සිටිත්වා! චංකී බ්‍රාහ්මණයා ත් ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේව දැකීම පිණිස එන්නට කැමතියි’ කියල.

#### තේන ඛෝ පන සමයේන නානාවේරජ්ජකානං බ්‍රාහ්මණානං පඤ්චමත්තානි බ්‍රාහ්මණසතානි ඕපසාදේ පටිවසන්ති කේනචිදේව කරණීයේන. අස්සෝසුං ඛෝ තේ බ්‍රාහ්මණා චංකී කිර බ්‍රාහ්මණෝ සමණං ගෝතමං දස්සනාය උපසංකමිස්සතී’ති. අථ ඛෝ තේ බ්‍රාහ්මණා යේන චංකී බ්‍රාහ්මණෝ තේනුපසංකමිංසු, උපසංකමිත්වා චංකිං බ්‍රාහ්මණං ඒතදවෝචුං: සච්චං කිර භවං චංකී සමණං ගෝතමං දස්සනාය උපසංකමිස්සතී’ති.

ඒ දිනවල නා නා ප්‍රදේශවලින් පැමිණි පන්සියයක් පමණ බ්‍රාහ්මණවරුනුත් යම්කිසි කරුණක් පිණිස ඕපසාද ගමෙහි නැවතිලා සිටියා. ඔවුන්ට ‘චංකී බ්‍රාහ්මණයා ශ්‍රමණ භවත් ගෞතමයන් දකින්නට යනවා’ යන කරුණ අසන්නට ලැබුණා. ඉතින් ඒ බ්‍රාහ්මණවරුන් චංකී බ්‍රාහ්මණයා වෙත පැමිණුනා. පැමිණ චංකී බ්‍රාහ්මණයාට මෙය පැවසුවා. “භවත් චංකී, ඔබ ‘ශ්‍රමණ ගෞතමයන් දකින්නට යන්නේ ය’ යන කරුණ සැබෑවක් ද?”

#### ඒවං ඛෝ මේ භෝ හෝති, අහම්පි සමණං ගෝතමං දස්සනාය උපසංකමිස්සාමීති.

“භවත්නි, මට ත් මෙසේ සිතුනා. මාත් ශ්‍රමණ භවත් ගෞතමයන් වහන්සේව දකින්නට යන්නට ඕන කියලා.”

#### මා භවං චංකී සමණං ගෝතමං දස්සනාය උපසංකමි. න අරහති භවං චංකී සමණං ගෝතමං දස්සනාය උපසංකමිතුං, සමණොත්වේව ගෝතමෝ අරහති භවන්තං චංකිං දස්සනාය උපසංකමිතුං. භවං හි චංකී උභතෝ සුජාතෝ මාතිතෝ ච පිතිතෝ ච, සංසුද්ධගහණිකෝ යාව සත්තමා පිතාමහයුගා අක්ඛිත්තෝ අනුපක්කුට්ඨෝ ජාතිවාදේන, යම්පි භවං චංකී උභතෝ සුජාතෝ මාතිතෝ ච පිතිතෝ ච, සංසුද්ධගහණිකෝ යාව සත්තමා පිතාමහයුගා අක්ඛිත්තෝ අනුපක්කුට්ඨෝ ජාතිවාදේන. ඉමිනාපංගේන න අරහති භවං චංකී සමණං ගෝතමං දස්සනාය උපසංකමිතුං, සමණොත්වේව ගෝතමෝ අරහති භවන්තං චංකිං දස්සනාය උපසංකමිතුං. භවං හි චංකී අඩ්ඪෝ මහද්ධනෝ මහාභෝගෝ ….(පෙ)…. භවං හි චංකී තිණ්ණං වේදානං පාරගූ සනිඝණ්ඩුකේටුභානං සාක්ඛරප්පභේදානං ඉතිහාසපඤ්චමානං, පදකෝ වෙය්‍යාකරණෝ ලෝකායතමහාපුරිසලක්ඛණේසු අනවයෝ ….(පෙ)…. භවං හි චංකී අභිරූපෝ දස්සනීයෝ පාසාදිකෝ පරමාය වණ්ණපොක්ඛරතාය සමන්නාගතෝ බ්‍රහ්මවණ්ණී බ්‍රහ්මවච්චසී අක්ඛුද්දාවකාසෝ දස්සනාය ….(පෙ)…. භවං හි චංකී සීලවා වුද්ධසීලී වුද්ධසීලේන සමන්නාගතෝ ….(පෙ)…. භවං හි චංකී කල්‍යාණවාචෝ කල්‍යාණවාක්කරණෝ පෝරියා වාචාය සමන්නාගතෝ විස්සට්ඨාය අනේළගළාය අත්ථස්ස විඤ්ඤාපනියා ….(පෙ)…. භවං හි චංකී බහුන්නං ආචරියපාචරියෝ තීණි මාණවකසතානි මන්තේ වාචේති ….(පෙ)…. භවං හි චංකී රඤ්ඤෝ පසේනදිස්ස කෝසලස්ස සක්කතෝ ගරුකතෝ මානිතෝ පූජිතෝ අපචිතෝ ….(පෙ)…. භවං හි චංකී බ්‍රාහ්මණස්ස පොක්ඛරසාතිස්ස සක්කතෝ ගරුකතෝ මානිතෝ පූජිතෝ අපචිතෝ ….(පෙ)…. භවං හි චංකී ඕපසාදං අජ්ඣාවසති සත්තුස්සදං සතිණකට්ඨෝදකං සධඤ්ඤං රාජභොග්ගං රඤ්ඤා පසේනදිනා කෝසලේන දින්නං රාජදායං බ්‍රහ්මදෙය්‍යං. යම්පි භවං චංකී ඕපසාදං අජ්ඣාවසති සත්තුස්සදං සතිණකට්ඨෝදකං සධඤ්ඤං රාජභොග්ගං රඤ්ඤා පසේනදිනා කෝසලේන දින්නං රාජදායං බ්‍රහ්මදෙය්‍යං ඉමිනාපංගේන න අරහති භවං චංකී සමණං ගෝතමං දස්සනාය උපසංකමිතුං. සමණොත්වේව ගෝතමෝ අරහති භවන්තං චංකිං දස්සනාය උපසංකමිතු’න්ති.

“භවත් චංකී, ශ්‍රමණ ගෞතමයන් දකින්නට යන්නට එපා! භවත් චංකී, ශ්‍රමණ ගෞතමයන් දකින්නට යෑම සුදුසු නෑ. නමුත් ශ්‍රමණ ගෞතමයන් නම්, භවත් චංකීව බැහැදකින්නට පැමිණීම සුදුසුයි. භවත් චංකී වනාහී මව් පිය දෙපාර්ශවයෙන් ම සුජාත උපතක් ලද කෙනෙක් නෙව. සත්වෙනි මුත්තන් ගේ යුගය දක්වා ශුද්ධ වූ ග්‍රහණියක් ඇති කෙනෙක් නෙව. ජාතිවාදයෙන් අක්‍රෝශ නො කරන ලද්දෙක් නෙව. බැහැර නො කරන ලද්දෙක් නෙව. ඉතින් එහෙම එකේ භවත් චංකී ශ්‍රමණ ගෞතමයන්ව දකින්නට යන එක සුදුසු නැහැ.

භවත් චංකී, මහත් ධන ඇති, මහත් භෝග සම්පත් ඇති ආඪ්‍ය කෙනෙක් නෙව. ….(පෙ)…. භවත් චංකී, ත්‍රිවේධ පාරප්‍රාප්ත කෙනෙක් නෙව. නිඝණ්ඩු, ඛේඨූභ, අක්ෂර ප්‍රභේද හා ඉතිහාසය පස්වෙනි කොට ඇති පද ව්‍යාකරණ ආදිය ත්, ලෝකායත මහාපුරුෂ ලක්ෂණ ශාස්ත්‍රය ත් පිළිබඳව හසළ නුවණ තියෙනවා නෙව. ….(පෙ)…. භවත් චංකී, අභිරූපවත් දර්ශනීය වූත්, ප්‍රසාදය ඇතිකරවන්නා වූත්, පරම වර්ණයෙන් යුතු, බ්‍රහ්ම වර්ණයෙන් යුතු, මහබඹුගේ සිරුරේ පැහැය ඇති කෙනෙක් නෙව. දකින්නට අවකාශ ලබාගන්නටත් අසීරුයි නෙව. ….(පෙ)…. භවත් චංකී, සිල්වත් කෙනෙක් නෙව. වැඩුණු සිල් ඇති කෙනෙක් නෙව. වැඩුණු සීලයෙන් සමන්විත කෙනෙක් නෙව. ….(පෙ)…. භවත් චංකී, කල්‍යාණ වචන ඇති, මධුර කතා ඇති, ශිෂ්ට වචන ඇති, නො විසුරුණු වචන ඇති, මනා කොට අරුත් පහදන්නට සමර්ථ, කෙළතොළු නො වූ බස් ඇති කෙනෙක් නෙව. ….(පෙ)…. භවත් චංකී, බොහෝ දෙනා හට ආචාර්ය ප්‍රාචාර්යව තුන්සියයක් මාණවකයන් හට වේද මන්ත්‍ර හදාරවන කෙනෙක් නෙව. ….(පෙ)…. භවත් චංකී, පසේනදී කොසොල් රජු විසිනුත් සත්කාර කරන ලද, ගෞරව කරන ලද, මානන කරන ලද, පුදන ලද, ඇප උපස්ථාන කරන ලද කෙනෙක් නෙව. ….(පෙ)…. භවත් චංකී, පසේනදී කොසොල් රජු විසින් රාජ පරිත්‍යාගයක් ලෙස බ්‍රහ්ම දායාදයක් ලෙස දෙන ලද බොහෝ ජනයා සහිත තෘණ, දර, ජලය සහිත ධාන්‍ය සහිත ඕපසාද ගමෙහි අධිපතිව සිටින කෙනෙක් නෙව. ඉතින් එහෙම එකේ භවත් චංකී ශ්‍රමණ ගෞතමයන්ව දකින්නට යන එක සුදුසු නැහැ. ශ්‍රමණ ගෞතමයන් තමයි චංකී භවතාණන් බැහැදකින්නට පැමිණීමට සුදුසු.”

#### ඒවං වුත්තේ චංකී බ්‍රාහ්මණෝ තේ බ්‍රාහ්මණේ ඒතදවෝච: තේන හි භෝ, මමපි සුණාථ යථා මයමේව අරහාම තං භවන්තං ගෝතමං දස්සනාය උපසංකමිතුං. නත්වේව අරහති සෝ භවං ගෝතමෝ අම්හාකං දස්සනාය උපසංකමිතුං.

මෙසේ පැවසූ විට චංකී බ්‍රාහ්මණයා ඒ බ්‍රාහ්මණයන් හට මෙසේ පැවසුවා. “එසේ වී නම් භවත්නි, ඒ භවත් ගෞතමයන් වහන්සේව බැහැදකින්නට යෑම පිණිස අපි ම සුදුසු වෙනවා නම්, ඒ වගේ ම ඒ භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ අපිව දකින්නට පැමිණීම නුසුදුසු වෙනවා නම්, ඒ කොයි අයුරින් ද කියා මගේ වචනයත් අසන්න.

#### සමණෝ ඛලු‍ භෝ ගෝතමෝ උභතෝ සුජාතෝ මාතිතෝ ච පිතිතෝ ච, සංසුද්ධගහණිකෝ යාව සත්තමා පිතාමහයුගා අක්ඛිත්තෝ අනුපක්කුට්ඨෝ ජාතිවාදේන. යම්පි භෝ සමණෝ ගෝතමෝ උභතෝ සුජාතෝ මාතිතෝ ච පිතිතෝ ච, සංසුද්ධගහණිකෝ යාව සත්තමා පිතාමහයුගා අක්ඛිත්තෝ අනුපක්කුට්ඨෝ ජාතිවාදේන, ඉමිනාපංගේන න අරහති සෝ භවං ගෝතමෝ අම්හාකං දස්සනාය උපසංකමිතුං, අථ ඛෝ මයමේව අරහාම තං භවන්තං ගෝතමං දස්සනාය උපසංකමිතුං.

භවත්නි, ශ්‍රමණ භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ වනාහී මව් පිය දෙපාර්ශවයෙන් ම සුජාත උපතක් ලද කෙනෙක්. සත්වෙනි මුත්තන් ගේ යුගය දක්වා ශුද්ධ වූ ග්‍රහණියක් ඇති කෙනෙක්. ජාතිවාදයෙන් අක්‍රෝශ නො කරන ලද්දෙක්. බැහැර නො කරන ලද කෙනෙක්. මේ අංගයෙනුත් අපව දකින්නට භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ පැමිණීම නුසුදුසු ම යි. නමුත් අපි ඒ භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ බැහැදකින්නට යන එක සුදුසු ම යි.

#### සමණෝ ඛලු‍ භෝ ගෝතමෝ පහූතං හිරඤ්ඤසුවණ්ණං ඕහාය පබ්බජිතෝ භූමිගතඤ්ච වේහාසට්ඨඤ්ච ….(පෙ)….

භවත්නි, ශ්‍රමණ භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ භූමිගත වූ ත්, ආකාශගත වූ ත් හිරණ්‍ය ස්වර්ණ ආදිය, මහා ධන සම්පත් අත්හැරලයි පැවිදි වෙලා තියෙන්නේ. ….(පෙ)….

#### සමණෝ ඛලු‍ භෝ ගෝතමෝ දහරෝ සමානෝ සුසුකාලකේසෝ භද්‍රේන යොබ්බනේන සමන්නාගතෝ පඨමේන වයසා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතෝ ….(පෙ)….

භවත්නි, ශ්‍රමණ භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ ළදරු වයසේ දී ම කලු කෙස් ඇතිව සිටිය දී ම, භද්‍ර යෞවනයෙන් සිටිය දී ම, ප්‍රථම වයසෙහි දී ම යි ගිහි ගෙයින් නික්ම අනගාරික පැවිද්දට පත්වෙලා තියෙන්නේ ….(පෙ)….

#### සමණෝ ඛලු‍ භෝ ගෝතමෝ අකාමකානං මාතාපිතූනං අස්සුමුඛානං රුදන්තානං කේසමස්සුං ඕහාරෙත්වා කාසායානි වත්ථානි අච්ඡාදෙත්වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතෝ ….(පෙ)….

භවත්නි, ශ්‍රමණ භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ, දෙමව්පියන් අකමැත්තෙන් සිටිය දී ම කඳුළු පිරුණු මුහුණින් අඬමින් සිටිය දී ම යි කෙස් රැවුල් බා කසාය වස්ත්‍ර පොරවා ගිහිගෙයින් නික්ම අනගාරිකව පැවිදි වෙලා තියෙන්නෙ. ….(පෙ)….

#### සමණෝ ඛලු‍ භෝ ගෝතමෝ අභිරූපෝ දස්සනීයෝ පාසාදිකෝ පරමාය වණ්ණපොක්ඛරතාය සමන්නාගතෝ බ්‍රහ්මවණ්ණී බ්‍රහ්මවච්චසී අක්ඛුද්දාවකාසෝ දස්සනාය ….(පෙ)….

භවත්නි, ශ්‍රමණ භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ ඉතා රූප සම්පන්න යි. ඉතාමත් දර්ශනීය යි, ප්‍රසාදය ඇතිකරවනවා, පරම වර්ණයෙන් යුක්තයි, බ්‍රහ්ම වර්ණයෙන් යුතු, මහබඹුගේ සිරුරේ පැහැයෙන් යුක්තයි. දකින්නට අවකාශ ලබාගන්නට ත් අසීරුයි. ….(පෙ)….

#### සමණෝ ඛලු‍ භෝ ගෝතමෝ සීලවා අරියසීලී කුසලසීලී කුසලේන සීලේනසමන්නාගතෝ ….(පෙ)….

භවත්නි, ශ්‍රමණ භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ ඉතා සීලවන්තයි. ආර්ය සීලයෙන් යුක්තයි. කුසල සීලයෙන් යුක්තයි. කුසල සීලයෙන් සමන්වාගතයි. ….(පෙ)….

#### සමණෝ ඛලු‍ භෝ ගෝතමෝ කල්‍යාණවාචෝ කල්‍යාණවාක්කරණෝ පෝරියා වාචාය සමන්නාගතෝ විස්සට්ඨාය අනේළගලාය අත්ථස්ස විඤ්ඤාපනියා ….(පෙ)….

භවත්නි, ශ්‍රමණ භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ කල්‍යාණ වචනයෙන් යුක්තයි, මධුර කතාවෙන් යුක්තයි, ශිෂ්ට වචන ඇති, නො විසුරුණු වචන ඇති, කෙළතොළු නොවූ බස් ඇති, මනා කොට අරුත් පහදන්නට සමර්ථයි. ….(පෙ)….

#### සමණෝ ඛලු‍ භෝ ගෝතමෝ බහුන්නං ආචරියපාචරියෝ ….(පෙ)….

භවත්නි, ශ්‍රමණ භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ බොහෝ දෙනා හට ආචාර්ය ප්‍රාචාර්යව සිටිනවා. ….(පෙ)….

#### සමණෝ ඛලු‍ භෝ ගෝතමෝ ඛීණකාමරාගෝ විගතචාපල්ලෝ ….(පෙ)….

භවත්නි, ශ්‍රමණ භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ කාමරාගය ක්ෂය කරල යි ඉන්නෙ. චපලබව පහකරලයි ඉන්නෙ. ….(පෙ)….

#### සමණෝ ඛලු‍ භෝ ගෝතමෝ කම්මවාදී කිරියවාදී අපාපපුරෙක්ඛාරෝ බ්‍රහ්මඤ්ඤාය පජාය ….(පෙ)….

භවත්නි, ශ්‍රමණ භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ කර්මවාදී කෙනෙක්. ක්‍රියාවාදී කෙනෙක්. බ්‍රාහ්මණයන් සහිත වැදගත් සමාජය පෙරටු කොට සිටින කෙනෙක්. ….(පෙ)….

#### සමණෝ ඛලු‍ භෝ ගෝතමෝ උච්චාකුලා පබ්බජිතෝ අසම්භින්නා ඛත්තියකුලා ….(පෙ)….

භවත්නි, ශ්‍රමණ භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ උසස් කුලයෙන් අමිශ්‍ර වූ ක්ෂත්‍රීය කුලයෙන් පැවිදි වූ කෙනෙක්. ….(පෙ)….

#### සමණෝ ඛලු‍ භෝ ගෝතමෝ අඩ්ඪකුලා පබ්බජිතෝ මහද්ධනා මහාභෝගා ….(පෙ)….

භවත්නි, ශ්‍රමණ භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ මහත් ධන ඇති, මහත් භෝග සම්පත් ඇති ආඪ්‍ය කුලයෙන් පැවිදි වූ කෙනෙක්. ….(පෙ)….

#### සමණං ඛලු‍ භෝ ගෝතමං තිරෝරට්ඨා තිරෝජනපදා සම්පුච්ඡිතුං ආගච්ඡන්ති ….(පෙ)….

භවත්නි, ශ්‍රමණ භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ ගෙන් කරුණු අසා ගන්නට පිටරටවලින්, පිටස්තර ජනපදවලින් බොහෝ පණ්ඩිත ජනයා පැමිණෙනවා. ….(පෙ)….

#### සමණං ඛලු‍ භෝ ගෝතමං අනේකානි දේවතාසහස්සානි පාණේහි සරණං ගතානි ….(පෙ)….

භවත්නි, ශ්‍රමණ භවත් ගෞතමයන් වහන්සේව නොයෙක් දහස් ගණන් දෙවිවරුන් පවා දිවි හිමියෙන් සරණ ගිහින් තියෙනවා. ….(පෙ)….

#### සමණං ඛලු‍ භෝ ගෝතමං ඒවං කල්‍යාණෝ කිත්තිසද්දෝ අබ්භුග්ගතෝ: ඉතිපි සෝ භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධෝ විජ්ජාචරණසම්පන්නෝ සුගතෝ ලෝකවිදූ අනුත්තරෝ පුරිසදම්මසාරථි සත්ථා දේවමනුස්සානං බුද්ධෝ භගවාති ….(පෙ)….

භවත්නි, ශ්‍රමණ භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ මෙවැනි වූ කල්‍යාණ කීර්ති රාවයකින් ද යුක්ත යි. ‘ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ මේ කරුණු හේතුවෙන් අරහං වන සේක. සම්මා සම්බුද්ධ වන සේක. විජ්ජාචරණ සම්පන්න වන සේක. සුගත වන සේක. ලෝකවිදූ වන සේක. අනුත්තරෝ පුරිසදම්ම සාරථී වන සේක. සත්ථා දේවමනුස්සානං වන සේක. බුද්ධ වන සේක. භගවා වන සේක’ කියල. ….(පෙ)….

#### සමණෝ ඛලු‍ භෝ ගෝතමෝ ද්වත්තිංසමහාපුරිසලක්ඛණේහි සමන්නාගතෝ ….(පෙ)….

භවත්නි, ශ්‍රමණ භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ මහා පුරුෂ ලක්ෂණ තිස් දෙකකින් යුක්තයි. ….(පෙ)….

#### සමණං ඛලු‍ භෝ ගෝතමං රාජා මාගධෝ සේනියෝ බිම්බිසාරෝ සපුත්තදාරෝ පාණේහි සරණං ගතෝ ….(පෙ)….

භවත්නි, ශ්‍රමණ භවත් ගෞතමයන් වහන්සේව මගධේශ්වර සේනිය බිම්බිසාර රජු පුත්‍රභාර්යාවන් සමඟ සරණ ගිහින් තියෙන්නෙ. ….(පෙ)….

#### සමණං ඛලු‍ භෝ ගෝතමං රාජා පසේනදි කෝසලෝ සපුත්තදාරෝ පාණේහි සරණං ගතෝ ….(පෙ)….

භවත්නි, ශ්‍රමණ භවත් ගෞතමයන් වහන්සේව පසේනදී කොසොල් රජු පුත්‍රභාර්යාවන් සමඟ සරණ ගිහින් තියෙන්නෙ. ….(පෙ)….

#### සමණං ඛලු‍ භෝ ගෝතමං බ්‍රාහ්මණෝ පොක්ඛරසාති සපුත්තදාරෝ පාණේහි සරණං ගතෝ ….(පෙ)….

භවත්නි, ශ්‍රමණ භවත් ගෞතමයන් වහන්සේව පොක්ඛරසාතී බ්‍රාහ්මණා ද, පුත්‍රභාර්යාවන් සමඟ සරණ ගිහින් තියෙන්නෙ. ….(පෙ)….

#### සමණෝ ඛලු‍ භෝ ගෝතමෝ ඕපසාදං අනුප්පත්තෝ ඕපසාදේ විහරති උත්තරේන ඕපසාදං දේවවනේ සාලවනේ. යේ පන ඛෝ කේචි සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා අම්හාකං ගාමක්ඛෙත්තං ආගච්ඡන්ති. අතිථී නෝ තේ හොන්ති. අතිථී ඛෝ පනම්හේහි සක්කාතබ්බා ගරුකාතබ්බා මානේතබ්බා පූජේතබ්බා, යම්පි භෝ සමණෝ ගෝතමෝ ඕපසාදං අනුප්පත්තෝ ඕපසාදේ විහරති උත්තරේන ඕපසාදං දේවවනේ සාලවනේ. අතිථි අස්මාකං සමණෝ ගෝතමෝ. අතිථි ඛෝ පනම්හේහි සක්කාතබ්බෝ ගරුකාතබ්බෝ මානේතබ්බෝ පූජේතබ්බෝ. ඉමිනාපංගේන න අරහති සෝ භවං ගෝතමෝ අම්හාකං දස්සනාය උපසංකමිතුං. අථ ඛෝ මයමේව අරහාම තං භවන්තං ගෝතමං දස්සනාය උපසංකමිතුං. එත්තකං ඛෝ අහං භෝ තස්ස භෝතෝ ගෝතමස්ස වණ්ණං පරියාපුණාමි. න ච සෝ භවං ගෝතමෝ එත්තකවණ්ණෝ, අපරිමාණවණ්ණෝ හි සෝ භවං ගෝතමෝ. ඒකමේකේනපි භෝ, අංගේන සමන්නාගතෝ න අරහති සෝ භවං ගෝතමෝ අම්හාකං දස්සනාය උපසංකමිතුං. අථ ඛෝ මයමේව අරහාම තං භවන්තං ගෝතමං දස්සනාය උපසංකමිතුං. තේන හි භෝ සබ්බේව මයං සමණං ගෝතමං දස්සනාය උපසංකමිස්සාමා’ති.

භවත්නි, ශ්‍රමණ භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ ඕපසාද ගම්මානයට වැඩම කරලා ඕපසාදයට උතුරු දිශාවෙන් වූ දේවවන නම් සල්වනයෙහි වැඩසිටිනවා. යම්කිසි ශ්‍රමණයන් වේවා, බ්‍රාහ්මණයන් වේවා අප ගේ ගම් කෙතට පැමිණිය හොත් ඔවුන් අප ගේ ආගන්තුකයන්. අප විසින් ආගන්තුකයින් හට සත්කාර කළ යුතුයි. ගෞරව කළ යුතුයි. මානන කළ යුතුයි. පිදිය යුතුයි. ඉතින් ශ්‍රමණ භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ ත් ඕපසාදයට වැඩම කොට ඕපසාදයට උතුරින් වූ දේවවන නම් සල්වනයෙහි වැඩඉන්නවා. ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ අපට ආගන්තුකයෙක්. ඉතින් අප විසින් ඒ ආගන්තුකයන් වහන්සේට සත්කාර කළ යුතුයි. ගෞරව කළ යුතුයි. මානන කළ යුතුයි. පිදිය යුතුයි. මේ අංගයෙනුත් අපව දකින්නට භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ පැමිණීම නුසුදුසු ම යි. නමුත් අපි ඒ භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ බැහැදකින්නට යන එක සුදුසු ම යි.

භවත්නි, ඒ භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ ගේ ගුණ ගැන මං ඔපමණයි දන්නෙ. නමුත් භවත්නි, ඒ භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ මෙපමණ ගුණයකින් පමණක් යුක්ත නෑ. ඒ භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ පමණ කළ නො හැකි ගුණ සම්පත්තියෙන් යුක්තයි. භවත්නි, ඒ එක එක ගුණාංගයක් ගත්තත්, අපව දකින්නට භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ පැමිණීම නුසුදුසු ම යි. නමුත් අපි ඒ භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ බැහැදකින්නට යන එක සුදුසු ම යි. භවත්නි, එනිසා අපි හැමෝම එක්වෙලා ශ්‍රමණ භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ බැහැදකින්නට යමු.”

#### අථ ඛෝ චංකී බ්‍රාහ්මණෝ මහතා බ්‍රාහ්මණගණේන සද්ධිං යේන භගවා තේනුපසංකමි. උපසංකමිත්වා භගවතා සද්ධිං සම්මෝදි, සම්මෝදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා ඒකමන්තං නිසීදි. තේන ඛෝ පන සමයේන භගවා වුද්ධේහි වුද්ධේහි බ්‍රාහ්මණේහි සද්ධිං කිඤ්චි කිඤ්චි කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා නිසින්නෝ හෝති.

ඉතින් චංකී බ්‍රාහ්මණයා මහත් බ්‍රාහ්මණ පිරිසක් සමඟ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණුනා. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සමඟ සතුටු වුනා. සතුටු විය යුතු වූ පිළිසඳර කතාව කොට නිමවා එකත්පස්ව වාඩි වුනා. එවේලෙහි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉතා වයෝවෘද්ධ බ්‍රාහ්මණ පිරිසක් සමඟ කිසියම් වැදගත් කතා බහක නියැලී සිටියා.

#### තේන ඛෝ පන සමයේන කාපටිකෝ නාම මාණවෝ දහරෝ වුත්තසිරෝ සෝළසවස්සුද්දේසිකෝ ජාතියා, තිණ්ණං වේදානං පාරගූ සනිඝණ්ඩුකේටුභානං සාක්ඛරප්පභේදානං ඉතිහාසපඤ්චමානං පදකෝ වෙය්‍යාකරණෝ ලෝකායතමහාපුරිසලක්ඛණේසු අනවයෝ, තස්සං පරිසායං නිසින්නෝ හෝති. සෝ වුද්ධානං බ්‍රාහ්මණානං භගවතා සද්ධිං මන්තයමානානං අන්තරන්තරා කථං ඕපාතේති. අථ ඛෝ භගවා කාපටිකං මාණවං අපසාදේසි: මායස්මා භාරද්වාජෝ වුද්ධානං වුද්ධානං බ්‍රාහ්මණානං මන්තයමානානං අන්තරන්තරා කථං ඕපාතේතු, කථාපරියෝසානං ආයස්මා භාරද්වාජෝ ආගමේතූ’ති. ඒවං වුත්තේ චංකී බ්‍රාහ්මණෝ භගවන්තං ඒතදවෝච: මා භවං ගෝතමෝ කාපටිකං මාණවං අපසාදේසි, කුලපුත්තෝ ච කාපටිකෝ මාණවෝ බහුස්සුතෝ ච කාපටිකෝ මාණවෝ කල්‍යාණවාක්කරණෝ ච කාපටිකෝ මාණවෝ පණ්ඩිතෝ ච කාපටිකෝ මාණවෝ, පහෝති ච කාපටිකෝ මාණවෝ භෝතා ගෝතමේන සද්ධිං අස්මිං වචනේ පතිමන්තේතු’න්ති.

එවේලෙහි කාපටික නම් බ්‍රාහ්මණ තරුණයෙක් සිටියා. ඔහු ළදරු යි. ඉවත් කළ කෙස් වලින් යුක්තයි. උපතින් සොළොස් හැවිරිදි යි. ඍග්, යජූර්, ශ්‍යාම් යන ත්‍රිවේද පාරප්‍රාප්ත යි. නිඝණ්ඩු, ඛේඨූභ, අක්ෂර ප්‍රභේද හා ඉතිහාසය පස්වෙනි කොට ඇති පද ව්‍යාකරණ ආදිය ත්, ලෝකායත මහාපුරුෂ ලක්ෂණ ශාස්ත්‍රය ත් පිළිබඳව හසළ නුවණ තියෙනවා. ඔහුත් ඒ පිරිස අතර වාඩි වෙලා සිටියා. ඉතින් ඔහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සමඟ වයෝවෘද්ධ බ්‍රාහ්මණයින් කතා බස් කරද්දී එයට බාධා වන පරිදි මැදින් කතා කරනවා. එතකොට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ “ආයුෂ්මත් භාරද්වාජ, මා සමඟ කතා බස් කරමින් සිටින වයෝවෘද්ධ වූ බ්‍රාහ්මණයින්ට බාධාවන කතාවන් කරන්නට එපා! ආයුෂ්මත් භාරද්වාජ, මේ කතාව අවසාන වන තෙක් ඉන්න” කියා කාපටික මාණවකයාව බැහැරට දැම්මා.

මෙසේ පැවසූ විට චංකී බ්‍රාහ්මණයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙය පැවසුවා. “භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, කාපටික තරුණයාව බැහැර නො කරන සේක්වා! කාපටික මාණවකයා හොඳ කුල පුත්‍රයෙක්. කාපටික මාණවකයා බහුශ්‍රැත යි. කාපටික මාණවකයා මධුර කථාවෙන් යුක්තයි. කාපටික මාණවකයා ඤාණවන්ත යි. කාපටික මාණවකයා භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ සමඟ මේ වචනය පිළිබඳව කරුණු දක්වන්නට සමර්ථ යි.”

#### අථ ඛෝ භගවතෝ ඒතදහෝසි: ‘අද්ධා ඛෝ කාපටිකස්ස මාණවස්ස තේවිජ්ජකේ පාවචනේ කතං භවිස්සති. තථා හි නං බ්‍රාහ්මණා සංපුරෙක්ඛරොන්තී’ති. අථ ඛෝ කාපටිකස්ස මාණවස්ස ඒතදහෝසි: ‘යදා මේ සමණෝ ගෝතමෝ චක්ඛුනා චක්ඛුං උපසංහරිස්සති, අථාහං සමණං ගෝතමං පඤ්හං පුච්ඡිස්සාමී’ති. අථ ඛෝ භගවා කාපටිකස්ස මාණවස්ස චේතසා චේතෝපරිවිතක්කමඤ්ඤාය යේන කාපටිකෝ මාණවෝ තේන චක්ඛූනි උපසංහාසි. අථ ඛෝ කාපටිකස්ස මාණවස්ස ඒතදහෝසි: ‘සමන්නාහරති ඛෝ මං සමණෝ ගෝතමෝ, යන්නූනාහං සමණං ගෝතමං පඤ්හං පුච්ඡෙය්‍ය’න්ති. අථ ඛෝ කාපටිකෝ මාණවෝ භගවන්තං ඒතදවෝච: ‘යමිදං භෝ ගෝතම, බ්‍රාහ්මණානං පෝරාණානං මන්තපදං ඉතිහිතිහ පරම්පරාය පිටකසම්පදාය, තත්ථ ච බ්‍රාහ්මණා ඒකංසේන නිට්ඨං ගච්ඡන්ති. ‘ඉදමේව සච්චං මෝඝමඤ්ඤ’න්ති, ඉධ භවං ගෝතමෝ කිමාහා’ති.

එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මේ අදහස ඇතිවුනා. “සැබැවින් ම කාපටික මාණවකයා ත්‍රිවේධ සංඛ්‍යාත වේද වචනය හදාරා තිබෙනවා වගෙයි. ඒ නිසයි බ්‍රාහ්මණයන් ඔහුව පෙරටුව තබාගෙන හැසිරෙන්නේ.” එවිට කාපටික මාණවකයාට මෙසේ සිතුනා. “ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ යම් වෙලාවක උන්වහන්සේ ගේ ඇසින් මගේ ඇස දෙස බලනවා ද, එතකොට මං ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ ගෙන් ප්‍රශ්නයක් අසනවා.”

එවේලෙහි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ගේ සිතින් කාපටික තරුණයා ගේ අදහස දැනගෙන කාපටික තරුණයා දෙස දෑසින් බැලුවා. එවිට කාපටික මාණවකයාට මෙය සිතුනා. “ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ මා ගැන සිතනවා. මං ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ ගෙන් ප්‍රශ්නයක් අසන එක තමයි හොඳ.” ඉතින් කාපටික මාණවකයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ගෙන් මෙය ඇසුවා.

“භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, යම් මේ පැරණි බ්‍රාහ්මණයන් ගේ පරම්පරාවෙහි පිටක සම්ප්‍රදාය තුළ ‘මෙය මෙසේ වුනා’ යනාදී යම් වේද මන්ත්‍ර ඇද්ද, එහිලා බ්‍රාහ්මණයන් එය ඒ අයුරින් ම දරාගෙන සිටිනවා. ‘මෙය තමයි සත්‍යය. අන් සියල්ල හිස්’ කියා. මේ ගැන භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ කුමක් ද කියන්නේ?”

#### කිං පන භාරද්වාජ, අත්ථි කෝචි බ්‍රාහ්මණානං ඒකබ්‍රාහ්මණෝපි යෝ ඒවමාහ: ‘අහමේතං ජානාමි, අහමේතං පස්සාමි: ‘ඉදමේව සච්චං මෝඝමඤ්ඤ’න්ති.

“පින්වත් භාරද්වාජ, ඒ බ්‍රාහ්මණයන් අතුරින් එක බ්‍රාහ්මණයෙක් හරි ඉන්නවා ද මෙන්න මේ විදිහට කියන. ‘මෙය මම දන්නවා. මෙය මම දකිනවා එනිසා මෙය යි සත්‍යය. අනිත් දේවල් හිස්’ කියල.”

#### නෝ හිදං භෝ ගෝතම.

“භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, එහෙම නෑ.”

#### කිං පන භාරද්වාජ, අත්ථි කෝචි බ්‍රාහ්මණානං ඒකාචරියෝපි ඒකාචරියපාචරියෝපි යාව සත්තමා ආචරියමහයුගාපි, යෝ ඒවමාහ: ‘අහමේතං ජානාමි, අහමේතං පස්සාමි, ඉදමේව සච්චං මෝඝමඤ්ඤ’න්ති.

“පින්වත් භාරද්වාජ, ඒ බ්‍රාහ්මණයන් අතුරින් එක බ්‍රාහ්මණ ආචාර්යවරයෙක් වේවා ප්‍රාචාර්යවරයෙක් වේවා, සත්වෙනි ආචාර්ය පරම්පරාව දක්වා කවුරුවත් ඉන්නවා ද මෙන්න මේ විදිහට කියන. ‘මෙය මම දන්නවා. මෙය මම දකිනවා එනිසා මෙය යි සත්‍යය. අනිත් දේවල් හිස්’ කියල.”

#### නෝ හිදං භෝ ගෝතම.

“භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, එහෙම නෑ.”

#### කිං පන භාරද්වාජ, යේපි තේ බ්‍රාහ්මණානං පුබ්බකා ඉසයෝ මන්තානං කත්තාරෝ මන්තානං පවත්තාරෝ, යේසමිදං ඒතරහි බ්‍රාහ්මණා පෝරාණං මන්තපදං ගීතං පවුත්තං සමිහිතං තදනුගායන්ති තදනුභාසන්ති, භාසිතමනුභාසන්ති, වාචිතමනුවාචෙන්ති. සෙය්‍යථිදං: ‘අට්ටකෝ වාමකෝ වාමදේවෝ වෙස්සාමිත්තෝ යමතග්ගි අංගීරසෝ භාරද්වාජෝ වාසෙට්ඨෝ කස්සපෝ භගු. තේපි ඒවමාහංසු: ‘මයමේතං ජානාම, මයමේතං පස්සාම: ‘ඉදමේව සච්චං මෝඝමඤ්ඤ’න්ති.

“පින්වත් භාරද්වාජ, ඒ බ්‍රාහ්මණයන් අතුරින් පූර්ව කාලයෙහි මන්ත්‍ර හදපු, මන්ත්‍ර එක්රැස් කළ යම් ඍෂිවරු ඉන්නවා නම්, ඔවුන් කියූ දේ අනුව වර්තමාන බමුණන් ඒ මන්ත්‍ර පද ඔවුන් පැවසූ අයුරින් පවසත් ද, ඔවුන් ගැයූ අයුරින් ගයත් ද, ඔවුන් කියූ අයුරින් කියත් ද, ඔවුන් පාඩම් කළ අයුරින් පාඩම් කරත් ද, ඒ ඔවුන් කවුරුන් ද යත්; අට්ටක, වාමක, වාමදේව, වෙස්සාමිත්ත, යමතග්ගී, අංගීරස, භාරද්වාජ, වාසෙට්ඨ, කස්සප, භගූ යන මේ උදවිය යි. ඔවුන් මෙහෙම කිව්වා ද? ‘මෙය මම දන්නවා. මෙය මම දකිනවා එනිසා මෙය යි සත්‍යය. අනිත් දේවල් හිස්’ කියල.”

#### නෝ හිදං භෝ ගෝතම.

“භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, එහෙම නෑ.”

#### ඉති කිර භාරද්වාජ, නත්ථි කෝචි බ්‍රාහ්මණානං ඒකබ්‍රාහ්මණෝපි යෝ ඒවමාහ: ‘අහමේතං ජානාමි, අහමේතං පස්සාමි, ඉදමේව සච්චං මෝඝමඤ්ඤ’න්ති. නත්ථි කෝචි බ්‍රාහ්මණානං ඒකාචරියෝපි ඒකාචරියපාචරියෝපි යාව සත්තමා ආචරියමහයුගා, යෝ ඒවමාහ: ‘අහමේතං ජානාමි, අහමේතං පස්සාමි, ඉදමේව සච්චං මෝඝමඤ්ඤ’න්ති. යේපි තේ බ්‍රාහ්මණානං පුබ්බකා ඉසයෝ මන්තානං කත්තාරෝ මන්තානං පවත්තාරෝ. යේසමිදං ඒතරහි බ්‍රාහ්මණා පෝරාණං මන්තපදං ගීතං පවුත්තං සමිහිතං තදනුගායන්ති, තදනුභාසන්ති, භාසිතමනුභාසන්ති, වාචිතමනුවාචෙන්ති. සෙය්‍යථිදං: ‘අට්ටකෝ වාමකෝ වාමදේවෝ වෙස්සාමිත්තෝ යමතග්ගි අංගීරසෝ භාරද්වාජෝ වාසෙට්ඨෝ කස්සපෝ භගු’ තේපි න ඒවමාහංසු: ‘මයමේතං ජානාම, මයමේතං පස්සාම, ඉදමේව සච්චං මෝඝමඤ්ඤ’න්ති.

“එහෙම නම් භාරද්වාජ, බ්‍රාහ්මණයන් අතර සිටින්නා වූ එක් බ්‍රාහ්මණයෙක් වත් මෙහෙම කියලා නෑ. ‘මෙය මම දන්නවා. මෙය මම දකිනවා එනිසා මෙය යි සත්‍යය. අනිත් දේවල් හිස්’ කියල. ඒ වගේ ම ඒ බ්‍රාහ්මණයන් අතුරින් එක බ්‍රාහ්මණ ආචාර්යවරයෙක් වේවා ප්‍රාචාර්යවරයෙක් වේවා, සත්වෙනි ආචාර්ය පරම්පරාව දක්වා කවුරුවත් මෙහෙම කියලා නෑ. ‘මෙය මම දන්නවා. මෙය මම දකිනවා එනිසා මෙය යි සත්‍යය. අනිත් දේවල් හිස්’ කියල.

ඒ වගේ ම ඒ බ්‍රාහ්මණයන් අතුරින් පූර්ව කාලයෙහි මන්ත්‍ර හදපු, මන්ත්‍ර එක්රැස් කළ යම් ඍෂිවරු ඉන්නවා නම්, ඔවුන් කියූ දේ අනුව වර්තමාන බමුණන් ඒ මන්ත්‍ර පද ඔවුන් පැවසූ අයුරින් පවසත් ද, ඔවුන් ගැයූ අයුරින් ගයත් ද, ඔවුන් කියූ අයුරින් කියත් ද, ඔවුන් පාඩම් කළ අයුරින් පාඩම් කරත් ද, ඒ ඔවුන් කවුරුන් ද යත්; අට්ටක, වාමක, වාමදේව, වෙස්සාමිත්ත, යමතග්ගී, අංගීරස, භාරද්වාජ, වාසෙට්ඨ, කස්සප, භගූ යන මේ උදවිය යි. ඔවුනුත් මෙහෙම කියලා නෑ. ‘මෙය මම දන්නවා. මෙය මම දකිනවා එනිසා මෙය යි සත්‍යය. අනිත් දේවල් හිස්’ කියල.

#### ‘සෙය්‍යථාපි භාරද්වාජ, අන්ධවේණි පරම්පරාසංසත්තා පුරිමෝපි න පස්සති, මජ්ඣිමෝපි න පස්සති, පච්ඡිමෝපි න පස්සති. ඒවමේව ඛෝ භාරද්වාජ, අන්ධවේණූපමං මඤ්ඤේ බ්‍රාහ්මණානං භාසිතං සම්පජ්ජති. පුරිමෝපි න පස්සති, මජ්ක්‍ධිමෝපි න පස්සති, පච්ඡිමෝපි න පස්සති. තං කිං මඤ්ඤසි භාරද්වාජ, නනු ඒවං සන්තේ බ්‍රාහ්මණානං අමූලිකා සද්ධා සම්පජ්ජතී’ති.

එතකොට භාරද්වාජ, මෙය පරම්පරාවට බැඳිලා ගිය හැරමිටි ගත් අන්ධ පිරිසක් වගෙයි නෙව. ඉදිරියේ සිටින කෙනාට පෙනෙන්නෙත් නෑ. මැදින් යන කෙනාට පෙනෙන්නෙත් නෑ. අන්තිමට යන කෙනාට පෙනෙන්නෙත් නෑ. පින්වත් භාරද්වාජ, බ්‍රාහ්මණයන් ගේ ප්‍රකාශය හැරමිටි ගත් අන්ධයන් ගේ උපමාව වගේ කියලයි හිතෙන්නේ. මුලින් යන එක්කෙනා දකින්නෙත් නෑ. මැදින් යන එක්කෙනා දකින්නෙත් නෑ. අන්තිමට යන කෙනා දකින්නෙත් නෑ. පින්වත් භාරද්වාජ, ඒ ගැන කුමක් ද සිතන්නේ? එහෙම නම් මේ බ්‍රාහ්මණයන් ගේ මේ මත ගැනීම තිබෙන්නේ පදනමක් නැති ශ්‍රද්ධාවකින් නො වෙයි ද?”

#### න ඛොත්ථ භෝ ගෝතම, බ්‍රාහ්මණා සද්ධායේව පයිරුපාසන්ති, අනුස්සවාපෙත්ථ බ්‍රාහ්මණා පයිරුපාසන්තී’ති.

“භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, ඔය කාරණාව ගැන බ්‍රාහ්මණයන් ශ්‍රද්ධාවෙන් ම ගන්නවා නො වෙයි. අනුශ්‍රවණයෙනුත් බ්‍රාහ්මණයන් කරුණු පිළිගන්නවා.”

#### පුබ්බේව ඛෝ ත්වං භාරද්වාජ, සද්ධං අගමාසි, අනුස්සවං ඉදානි වදේසි. පඤ්ච ඛෝ ඉමේ භාරද්වාජ, ධම්මා දිට්ඨේව ධම්මේ ද්විධා විපාකා. කතමේ පඤ්ච: සද්ධා රුචි අනුස්සවෝ ආකාරපරිවිතක්කෝ දිට්ඨිනිජ්ඣානක්ඛන්ති. ඉමේ ඛෝ භාරද්වාජ, පඤ්ච ධම්මා දිට්ඨේව ධම්මේ ද්විධා විපාකා. අපි ච භාරද්වාජ, සුසද්දහිතං යේව හෝති, තඤ්ච හෝති රිත්තං තුච්ඡං මුසා, නෝ චේපි සුසද්දහිතං හෝති, භූතං තච්ඡං අනඤ්ඤථා. අපි ච භාරද්වාජ, සුරුචිතං යේව හෝති. ….(පෙ)…. ස්වානුස්සුතං යේව හෝති. ….(පෙ)…. සුපරිවිතක්කිතං යේව හෝති. ….(පෙ)…. සුනිජ්ඣායිතං යේව හෝති. තඤ්ච හෝති රිත්තං තුච්ඡං මුසා, නෝ චේපි සුනිජ්ඣායිතං හෝති, භූතං තච්ඡං අනඤ්ඤථා. සච්චමනුරක්ඛතා භාරද්වාජ, විඤ්ඤුනා පුරිසේන නාලමෙත්ථ ඒකංසේන නිට්ඨං ගන්තුං ‘ඉදමේව සච්චං මෝඝමඤ්ඤ’න්ති.

“පින්වත් භාරද්වාජ, ඔබ කලින් ම ගියේ ශ්‍රද්ධාව කරා යි. දැන් ඔබ අනුශ්‍රවය ගැන කියනවා. පින්වත් භාරද්වාජ මෙහිදීම දෙආකාරයක විපාක ඇති මේ ධර්ම පහක් තිබෙනවා. කවර පහක් ද යත්; ශ්‍රද්ධා, රුචි, අනුශ්‍රව, ආකාර පරිවිතර්ක, දිට්ඨිනිජ්ඣානක්ඛන්ති යන පහයි. මේ ධර්ම පහ මේ ජීවිතයේ දී ම දෙආකාරයකින් ප්‍රතිඵල ලබාදෙනවා.

පින්වත් භාරද්වාජ, යම් දෙයක් කෙරෙහි ඉතා හොඳ ශ්‍රද්ධාවක් තියෙනවා. නමුත් ඒ ශ්‍රද්ධාව තිබෙන්නේ හිස් වූ තුච්ඡ වූ මුසාවක් ගැන වෙන්නට පුළුවනි. ඒ වගේ ම යම් දෙයක් ගැන එහෙම ශ්‍රද්ධාවක් නැහැ. නමුත් ඒ ශ්‍රද්ධාව නො තිබෙන්නේ සැබෑ වූ සත්‍ය වූ නො වෙනස් වන දෙයක් ගැන විය හැකියි.

පින්වත් භාරද්වාජ, යම් දෙයක් කෙරෙහි ඉතා හොඳ රුචිකත්වයක් තියෙනවා. නමුත් ඒ රුචිකත්වය තිබෙන්නේ හිස් වූ තුච්ඡ වූ මුසාවක් ගැන වෙන්නට පුළුවනි. ඒ වගේ ම යම් දෙයක් ගැන එහෙම රුචිකත්වයක් නැහැ. නමුත් ඒ රුචිතක්වය නො තිබෙන්නේ සැබෑ වූ සත්‍ය වූ නො වෙනස් වන දෙයක් ගැන විය හැකියි.

පින්වත් භාරද්වාජ, යම් දෙයක් ඉතා හොඳින් අසා තිබෙන්නට පුළුවනි. නමුත් ඒ අසන ලද දෙය හිස් වූ තුච්ඡ වූ මුසාවක් ගැන වෙන්නට පුළුවනි. ඒ වගේ ම යම් දෙයක් ගැන එහෙම ශ්‍රවණය කොට නැහැ. නමුත් ඒ ශ්‍රවණය නො කළ දෙය සැබෑ වූ සත්‍ය වූ නො වෙනස් වන දෙයක් ගැන විය හැකියි.

පින්වත් භාරද්වාජ, යම් දෙයක් කෙරෙහි ඉතා හොඳින් කල්පනා කොට තිබෙන්නට පුළුවනි. එහෙත් ඒ හොඳින් කල්පනා කොට තිබෙන්නේ හිස් වූ තුච්ඡ වූ මුසාවක් ගැන වෙන්නට පුළුවනි. ඒ වගේ ම යම් දෙයක් ගැන ඒ අයුරින් හොඳින් කල්පනා කොට නැහැ. නමුත් ඒ හොඳින් කල්පනා නො කොට තිබෙන්නේ සැබෑ වූ සත්‍ය වූ නො වෙනස් වන දෙයක් ගැන විය හැකියි.

පින්වත් භාරද්වාජ, යම් දෙයක් කෙරෙහි ඉතා හොඳින් කරුණු ගලපා තේරුම් ගෙන තිබෙන්නට පුළුවනි. එහෙත් ඉතා හොඳින් කරුණු ගලපා තේරුම් ගෙන තිබෙන්නේ හිස් වූ තුච්ඡ වූ මුසාවක් ගැන වෙන්නට පුළුවනි. ඒ වගේ ම යම් දෙයක් ගැන එහෙම හොඳින් කරුණු ගලපා තේරුම් ගැනීමක් කොට නැහැ. නමුත් ඒ හොඳින් කරුණු ගලපා තේරුම් ගෙන නො තිබෙන්නේ සැබෑ වූ සත්‍ය වූ නො වෙනස් වන දෙයක් ගැන විය හැකියි. එනිසා පින්වත් භාරද්වාජය, සත්‍යය ආරක්ෂා කරනු කැමති බුද්ධිමත් මනුෂ්‍යයෙකු විසින් පක්ෂග්‍රාහී ලෙස ‘මෙය ම යි සත්‍යය. අන් සියල්ල හිස්’ කියා නිෂ්ඨාවකට නො පැමිණිය යුතුය.”

#### කිත්තාවතා පන භෝ ගෝතම, සච්චානුරක්ඛණා හෝති, කිත්තාවතා සච්චමනුරක්ඛති? සච්චානුරක්ඛණං මයං භවන්තං ගෝතමං පුච්ඡාමා’ති.

“භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, සත්‍යය ආරක්ෂා කිරීම යනු කුමක් ද? සත්‍ය ආරක්ෂා කරන්නේ කොයි අයුරින් ද? අප භවත් ගෞතමයන් වහන්සේගෙන් විමසා සිටින්නේ සත්‍යය ආරක්ෂා කිරීම පිළිබඳවයි.”

#### සද්ධා චේපි භාරද්වාජ, පුරිසස්ස හෝති, ‘ඒවං මේ සද්ධා’ති ඉති වදං සච්චමනුරක්ඛති, න ත්වේව තාව ඒකංසේන නිට්ඨං ගච්ඡති: ‘ඉදමේව සච්චං මෝඝමඤ්ඤ’න්ති. එත්තාවතා ඛෝ භාරද්වාජ සච්චානුරක්ඛණා හෝති. එත්තාවතා සච්චමනුරක්ඛති. එත්තාවතා ච මයං සච්චානුරක්ඛණං පඤ්ඤාපේම. න ත්වේව තාව සච්චානුබෝධෝ හෝති. රුචි චේපි භාරද්වාජ, පුරිසස්ස හෝති, ….(පෙ)…. අනුස්සවෝ චේපි භාරද්වාජ, පුරිසස්ස හෝති, ….(පෙ)…. ආකාරපරිවිතක්කෝ චේපි භාරද්වාජ, පුරිසස්ස හෝති, ….(පෙ)…. දිට්ඨිනිජ්ඣානක්ඛන්ති චේපි භාරද්වාජ, පුරිසස්ස හෝති, ‘ඒවං මේ දිට්ඨිනිජ්ඣානක්ඛන්තී’ති ඉති වදං සච්චමනුරක්ඛති න ත්වේව තාව ඒකංසේන නිට්ඨං ගච්ඡති: ‘ඉදමේව සච්චං මෝඝමඤ්ඤ’න්ති. එත්තාවතා ඛෝ භාරද්වාජ, සච්චානුරක්ඛණා හෝති, එත්තාවතා සච්චමනුරක්ඛති, එත්තාවතා ච මයං සච්චානුරක්ඛණං පඤ්ඤාපේම. න ත්වේව තාව සච්චානුබෝධෝ හෝතී’ති.

“පින්වත් භාරද්වාජ, යම්කිසි පුද්ගලයෙක් තුළ ශ්‍රද්ධාවක් තිබෙන්නට පුළුවනි. එතකොට ඔහු ‘මාගේ ශ්‍රද්ධාව මේ අයුරින් තිබේ යැ’යි කියයි නම්, ඔහු සත්‍යය රකියි. මෙපමණකින් පක්ෂග්‍රාහීව ‘මෙය ම යි සත්‍යය. අන් සියල්ල හිස්’ කියා නිෂ්ඨාවකට ගියා වෙන්නෙ නෑ. පින්වත් භාරද්වාජ, අපි සත්‍යය ආරක්ෂා කිරීම මෙතකිනුත් පණවනවා. හැබැයි මෙපමණකින් සත්‍යාවබෝධය නම් වන්නේ නැහැ.

පින්වත් භාරද්වාජ, යම්කිසි පුද්ගලයෙක් තුළ යම් දෙයක් කෙරෙහි රුචිකත්වයක් තිබෙන්නට පුළුවනි. ….(පෙ)…. පින්වත් භාරද්වාජ, යම්කිසි පුද්ගලයෙක් යම් දෙයක් පිළිබඳව හොඳින් අසා තිබෙන්නට පුළුවනි. ….(පෙ)…. පින්වත් භාරද්වාජ, යම්කිසි පුද්ගලයෙක් යම් දෙයක් පිළිබඳව හොඳින් මෙනෙහි කොට තිබෙන්නට පුළුවනි. ….(පෙ)…. පින්වත් භාරද්වාජ, යම්කිසි පුද්ගලයෙක් යම් දෙයක් පිළිබඳව කරුණු ගලපා තේරුම් ගෙන තිබෙන්නට පුළුවනි. එතකොට ඔහු ‘මාගේ දිට්ඨිනිජ්ඣානක්ඛන්තිය මේ අයුරින් තිබේ යැ’යි කියයි නම්, ඔහු සත්‍යය රකියි. මෙපමණකින් පක්ෂග්‍රාහීව ‘මෙය ම යි සත්‍යය. අන් සියල්ල හිස්’ කියා නිෂ්ඨාවකට ගියා වෙන්නෙ නෑ. පින්වත් භාරද්වාජ, අපි සත්‍යය ආරක්ෂා කිරීම මෙතකිනුත් පණවනවා. හැබැයි මෙපමණකින් සත්‍යාවබෝධය නම් වන්නේ නැහැ.”

#### එත්තාවතා භෝ ගෝතම, සච්චානුරක්ඛණා හෝති, එත්තාවතා සච්චමනුරක්ඛති, එත්තාවතා ච මයං සච්චානුරක්ඛණං පෙක්ඛාම. කිත්තාවතා පන භෝ ගෝතම. සච්චානුබෝධෝ හෝති, කිත්තාවතා සච්චමනුබුජ්ඣති? සච්චානුබෝධං මයං භවන්තං ගෝතමං පුච්ඡාමා’ති. ‘

“භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, මෙපමණකින් සත්‍යය ආරක්ෂා වීම වෙනවා ම යි. මෙපමණකින් සත්‍ය රකිනවා ම යි. අපි ත් සත්‍යයේ ආරක්ෂා වීම දකින්නේ මෙපමණකින් ම යි. භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, සත්‍යාවබෝධය යනු කුමක් ද? සත්‍යාවබෝධ කරන්නේ කොයි අයුරින් ද? අප භවත් ගෞතමයන් වහන්සේගෙන් විමසා සිටින්නේ සත්‍යාවබෝධ කිරීම පිළිබඳවයි.”

#### ඉධ භාරද්වාජ භික්ඛු අඤ්ඤතරං ගාමං වා නිගමං වා උපනිස්සාය විහරති. තමේනං ගහපති වා ගහපතිපුත්තෝ වා උපසංකමිත්වා තීසු ධම්මේසු සමන්නේසති: ලෝභනීයේසු ධම්මේසු දෝසනීයේසු ධම්මේසු මෝහනීයේසු ධම්මේසු. අත්ථි නු ඛෝ ඉමස්ස ආයස්මතෝ තථාරූපා ලෝභනීයා ධම්මා යථාරූපේහි ලෝභනීයේහි ධම්මේහි පරියාදින්නචිත්තෝ අජානං වා වදෙය්‍ය ජානාමීති, අපස්සං වා වදෙය්‍ය පස්සාමීති, පරං වා තථත්තාය සමාදපෙය්‍ය යං පරේසං අස්ස දීඝරත්තං අහිතාය දුක්ඛායාති. තමේනං සමන්නේසමානෝ ඒවං ජානාති: නත්ථි ඛෝ ඉමස්ස ආයස්මතෝ තථාරූපා ලෝභනීයා ධම්මා යථාරූපේහි ලෝභනීයේහි ධම්මේහි පරියාදින්නචිත්තෝ අජානං වා වදෙය්‍ය ජානාමීති අපස්සං වා වදෙය්‍ය පස්සාමීති, පරං වා තථත්තාය සමාදපෙය්‍ය, යං පරේසං අස්ස දීඝරත්තං අහිතාය දුක්ඛායාති, තථා ඛෝ පනිමස්සායස්මතෝ කායසමාචාරෝ, තථා වචීසමාචාරෝ, යථා තං අලු‍ද්ධස්ස: යං ඛෝ පන අයමායස්මා ධම්මං දේසේති. ගම්භීරෝ සෝ ධම්මෝ දුද්දසෝ දුරනුබෝධෝ සන්තෝ පණීතෝ අතක්කාවචරෝ නිපුණෝ පණ්ඩිතවේදනීයෝ, න සෝ ධම්මෝ සුදේසියෝ ලු‍ද්ධේනාති.

“පින්වත් භාරද්වාජ, මෙහිලා භික්ෂුවක් එක්තරා ගමක් හෝ නියම් ගමක් හෝ ඇසුරු කොට වාසය කරනවා. එහිදී ගෘහපතියෙක් හෝ ගෘහපති පුත්‍රයෙක් පැමිණ කරුණු තුනක් පිළිබඳව විමසනවා. ඒ ලෝභය ඇති කරවන දේවල් පිළිබඳව ත්, ද්වේෂය ඇති කරවන දේවල් පිළිබඳව හා මෝහය ඇතිකරවන දේවල් පිළිබඳවයි. ඒ කියන්නේ ‘යම් ලෝභය ඇති කරවන දේවල් තුළින් පෙරළී ගිය සිතින් යුතුව, නො දන්නා දෙයක් දනිමි’යි කියනවා නම් නො දකින දෙයක් දකිමි’යි කියනවා නම් අනුන්ව ද ඒ කෙරෙහි සමාදන් කරවනවා නම්, ඒ හේතුවෙන් අනික් උදවියට ද බොහෝ කලක් අහිත පිණිස දුක් පිණිස පවතිනවා නම්, එබඳු වූ ලෝභය ඇති වන ධර්මයන් මේ ආයුෂ්මතුන් තුළ තියෙනවා ද?’ කියල.

ඉතින් මේ විදිහට ඔහු විමසද්දී මෙහෙම තේරුම් ගන්නවා. ‘යම් ලෝභය ඇති කරවන දේවල් තුළින් පෙරළී ගිය සිතින් යුතුව, නො දන්නා දෙයක් දනිමි’යි කියනවා නම් නො දකින දෙයක් දකිමි’යි කියනවා නම් අනුන්ව ද ඒ කෙරෙහි සමාදන් කරවනවා නම්, ඒ හේතුවෙන් අනික් උදවියට ද බොහෝ කලක් අහිත පිණිස දුක් පිණිස පවතිනවා නම්, එබඳු වූ ලෝභය ඇති වන ධර්මයන් මේ ආයුෂ්මතුන් තුළ නැහැ’ කියල.

ලෝභ නැති කෙනෙක් තුළ යම් ආකාර කායික හැසිරීම් තියෙනවා නම්, වාචසික හැසිරීම් තියෙනවා නම්, ඒ විදිහට තමයි මේ අයුෂ්මතුන් තුළ තියෙන්නෙ. මේ ආයුෂ්මතුන් යම් ධර්මයක් දේශනා කරනවා ද, ඒ ධර්මය ගාම්භීරයි. දැකීමට දුෂ්කරයි. අවබෝධයට දුෂ්කරයි. ශාන්තයි. ප්‍රණීතයි. තර්ක ගෝචරයෙන් තොරයි. සියුම්. නුවණැත්තන් විසින් අවබෝධ කළ යුතු දෙයක්. ලෝභ සහගත පුද්ගලයෙකුට නම් ඒ ධර්මය පහසුවෙන් කියන්නට බැහැ.

#### යතෝ නං සමන්නේසමානෝ විසුද්ධං ලෝභනීයේහි ධම්මේහි සමනුපස්සති. තතෝ නං උත්තරි සමන්නේසති දෝසනීයේසු ධම්මේසු: අත්ථි නු ඛෝ ඉමස්ස ආයස්මතෝ තථාරූපා දෝසනීයා ධම්මා යථාරූපේහි දෝසනීයේහි ධම්මේහි පරියාදින්නචිත්තෝ අජානං වා වදෙය්‍ය ජානාමීති, අපස්සං වා වදෙය්‍ය පස්සාමීති, පරං වා තථත්තාය සමාදපෙය්‍ය, යං පරේසං අස්ස දීඝරත්තං අහිතාය දුක්ඛායාති. තමේනං සමන්නේසමානෝ ඒවං ජානාති: නත්ථි ඛෝ ඉමස්සායස්මතෝ තථාරූපා දෝසනීයා ධම්මා, යථාරූපේහි දෝසනීයේහි ධම්මේහි පරියාදින්නචිත්තෝ අජානං වා වදෙය්‍ය ජානාමීති, අපස්සං වා වදෙය්‍ය පස්සාමීති, පරං වා තථත්තාය සමාදපෙය්‍ය යං පරේසං අස්ස දීඝරත්තං අහිතාය දුක්ඛායා’ති. තථා ඛෝ පනිමස්සායස්මතෝ කායසමාචාරෝ, තථා වචීසමාචාරෝ, යථා තං අදුට්ඨස්ස. යං ඛෝ පන අයමායස්මා ධම්මං දේසේති. ගම්භීරෝ සෝ ධම්මෝ දුද්දසෝ දුරනුබෝධෝ සන්තෝ පණීතෝ අතක්කාවචරෝ නිපුණෝ පණ්ඩිතවේදනීයෝ, න සෝ ධම්මෝ සුදේසියෝ දුට්ඨේනාති.

තවදුරටත් ඔහු ගැන සොයා බලද්දී ලෝභය ඇති කරවන දේවල් වලින් ඔහු නිදහස්ව පිරිසිදුව සිටින බවට දකින්නට ලැබෙනවා.

ඉතින් ඊට පසු ඒ භික්ෂුව තුළ ද්වේෂය ඇති කරන දේවල් තියෙනවා ද කියල පරීක්ෂා කොට බලනවා. ඒ කියන්නේ ‘යම් ද්වේෂය ඇති කරවන දේවල් තුළින් පෙරළී ගිය සිතින් යුතුව, නො දන්නා දෙයක් දනිමි’යි කියනවා නම් නො දකින දෙයක් දකිමි’යි කියනවා නම් අනුන්ව ද ඒ කෙරෙහි සමාදන් කරවනවා නම්, ඒ හේතුවෙන් අනික් උදවියට ද බොහෝ කලක් අහිත පිණිස දුක් පිණිස පවතිනවා නම්, එබඳු වූ ද්වේෂය ඇති වන ධර්මයන් මේ ආයුෂ්මතුන් තුළ තියෙනවා ද?’ කියල.

ඉතින් මේ විදිහට ඔහු විමසද්දී මෙහෙම තේරුම් ගන්නවා. ‘යම් ද්වේෂය ඇති කරවන දේවල් තුළින් පෙරළී ගිය සිතින් යුතුව, නො දන්නා දෙයක් දනිමි’යි කියනවා නම් නො දකින දෙයක් දකිමි’යි කියනවා නම් අනුන්ව ද ඒ කෙරෙහි සමාදන් කරවනවා නම්, ඒ හේතුවෙන් අනික් උදවියට ද බොහෝ කලක් අහිත පිණිස දුක් පිණිස පවතිනවා නම්, එබඳු වූ ද්වේෂය ඇති වන ධර්මයන් මේ ආයුෂ්මතුන් තුළ නැහැ’ කියල.

ද්වේෂ නැති කෙනෙක් තුළ යම් ආකාර කායික හැසිරීම් තියෙනවා නම්, වාචසික හැසිරීම් තියෙනවා නම්, ඒ විදිහට තමයි මේ අයුෂ්මතුන් තුළ තියෙන්නෙ. මේ ආයුෂ්මතුන් යම් ධර්මයක් දේශනා කරනවා ද, ඒ ධර්මය ගාම්භීරයි. දැකීමට දුෂ්කරයි. අවබෝධයට දුෂ්කරයි. ශාන්තයි. ප්‍රණීතයි. තර්ක ගෝචරයෙන් තොරයි. සියුම්. නුවණැත්තන් විසින් අවබෝධ කළ යුතු දෙයක්. ද්වේෂ සහගත පුද්ගලයෙකුට නම් ඒ ධර්මය පහසුවෙන් කියන්නට බැහැ.

#### යතෝ නං සමන්නේසමානෝ විසුද්ධං දෝසනීයේහි ධම්මේහි සමනුපස්සති. තතෝ නං උත්තරිං සමන්නේසති මෝහනීයේසු ධම්මේසු: අත්ථි නු ඛෝ ඉමස්ස ආයස්මතෝ තථාරූපා මෝහනීයා ධම්මා, යථාරූපේහි මෝහනීයේහි ධම්මේහි පරියාදින්නචිත්තෝ අජානං වා වදෙය්‍ය ජානාමීති, අපස්සං වා වදෙය්‍ය පස්සාමීති. පරං වා තථත්තාය සමාදපෙය්‍ය, යං පරේසං අස්ස දීඝරත්තං අහිතාය දුක්ඛායාති. තමේනං සමන්නේසමානෝ ඒවං ජානාති: නත්ථි ඛෝ ඉමස්සායස්මතෝ තථාරූපා මෝහනීයා ධම්මා, යථාරූපේහි මෝහනීයේහි ධම්මේහි පරියාදින්නචිත්තෝ අජානං වා වදෙය්‍ය ජානාමීති, අපස්සං වා වදෙය්‍ය පස්සාමීති. පරං වා තථත්තාය සමාදපෙය්‍ය යං පරේසං අස්ස දීඝරත්තං අහිතාය දුක්ඛාය. තථා ඛෝ පනිමස්සායස්මතෝ කායසමාචාරෝ, තථා වචීසමාචාරෝ, යථා තං අමූළ්හස්ස. යං ඛෝ පන අයමායස්මා ධම්මං දේසේති. ගම්භීරෝ සෝ ධම්මෝ දුද්දසෝ දුරනුබෝධෝ සන්තෝ පණීතෝ අතක්කාවචරෝ නිපුණෝ පණ්ඩිතවේදනීයෝ, න සෝ ධම්මෝ සුදේසියෝ මූළ්හේනා’ති.

තවදුරටත් ඔහු ගැන සොයා බලද්දී ද්වේෂය ඇති කරවන දේවල් වලින් ඔහු නිදහස්ව පිරිසිදුව සිටින බවට දකින්නට ලැබෙනවා.

ඉතින් ඊට පසු ඒ භික්ෂුව තුළ මෝහය ඇති කරන දේවල් තියෙනවා ද කියල පරීක්ෂා කොට බලනවා. ඒ කියන්නේ ‘යම් මෝහය ඇති කරවන දේවල් තුළින් පෙරළී ගිය සිතින් යුතුව, නො දන්නා දෙයක් දනිමි’යි කියනවා නම් නො දකින දෙයක් දකිමි’යි කියනවා නම් අනුන්ව ද ඒ කෙරෙහි සමාදන් කරවනවා නම්, ඒ හේතුවෙන් අනික් උදවියට ද බොහෝ කලක් අහිත පිණිස දුක් පිණිස පවතිනවා නම්, එබඳු වූ මෝහය ඇති වන ධර්මයන් මේ ආයුෂ්මතුන් තුළ තියෙනවා ද?’ කියල.

ඉතින් මේ විදිහට ඔහු විමසද්දී මෙහෙම තේරුම් ගන්නවා. ‘යම් මෝහය ඇති කරවන දේවල් තුළින් පෙරළී ගිය සිතින් යුතුව, නො දන්නා දෙයක් දනිමි’යි කියනවා නම් නො දකින දෙයක් දකිමි’යි කියනවා නම් අනුන්ව ද ඒ කෙරෙහි සමාදන් කරවනවා නම්, ඒ හේතුවෙන් අනික් උදවියට ද බොහෝ කලක් අහිත පිණිස දුක් පිණිස පවතිනවා නම්, එබඳු වූ මෝහය ඇති වන ධර්මයන් මේ ආයුෂ්මතුන් තුළ නැහැ’ කියල.

මෝහ නැති කෙනෙක් තුළ යම් ආකාර කායික හැසිරීම් තියෙනවා නම්, වාචසික හැසිරීම් තියෙනවා නම්, ඒ විදිහට තමයි මේ අයුෂ්මතුන් තුළ තියෙන්නෙ. මේ ආයුෂ්මතුන් යම් ධර්මයක් දේශනා කරනවා ද, ඒ ධර්මය ගාම්භීරයි. දැකීමට දුෂ්කරයි. අවබෝධයට දුෂ්කරයි. ශාන්තයි. ප්‍රණීතයි. තර්ක ගෝචරයෙන් තොරයි. සියුම්. නුවණැත්තන් විසින් අවබෝධ කළ යුතු දෙයක්. මෝහ සහගත පුද්ගලයෙකුට නම් ඒ ධර්මය පහසුවෙන් කියන්නට බැහැ.

#### යතෝ නං සමන්නේසමානෝ විසුද්ධං මෝහනීයේහි ධම්මේහි සමනුපස්සති. අථ තස්මිං සද්ධං නිවේසේති. සද්ධාජාතෝ උපසංකමති උපසංකමන්තෝ පයිරුපාසති. පයිරුපාසන්තෝ සෝතං ඕදහති. ඕහිතසෝතෝ ධම්මං සුණාති. සුත්වා ධම්මං ධාරේති. ධතානං ධම්මානං අත්ථං උපපරික්ඛති. අත්ථං උපපරික්ඛතෝ ධම්මා නිජ්ඣානං ඛමන්ති. ධම්මනිජ්ඣානක්ඛන්තියා සති ඡන්දෝ ජායති. ඡන්දජාතෝ උස්සහති. උස්සහිත්වා තුලයති. තුලයිත්වා පදහති. පහිතත්තෝ සමානෝ කායේන චේව පරමසච්චං සච්ඡිකරෝති. පඤ්ඤාය ච නං අතිවිජ්ඣ පස්සති. එත්තාවතා ඛෝ භාරද්වාජ, සච්චානුබෝධෝ හෝති. එත්තාවතා සච්චමනුබුජ්ඣති. එත්තාවතා ච මයං සච්චානුබෝධං පඤ්ඤාපේම. න ත්වේව තාව සච්චානුපත්ති හෝතීති.

තවදුරටත් ඔහු ගැන සොයා බලද්දී මෝහය ඇති කරවන දේවල් වලින් ඔහු නිදහස්ව පිරිසිදුව සිටින බවට දකින්නට ලැබෙනවා.

එතකොට ඔහු කෙරෙහි ශ්‍රද්ධාව පිහිටුවා ගන්නවා. ශ්‍රද්ධාව ඉපදීම නිසා ඔහු කරා යනවා. ගිහින් ඔහුව ඇසුරු කරනවා. ඔහුව ඇසුරු කරද්දී හොඳින් ඇහුම්කන් දෙනවා. ඉතා හොඳින් ඇහුම්කන් දී ධර්මය අසනවා. අසන ධර්මය ධාරණය කරගන්නවා. ධාරණය කරගත් ධර්මයෙහි අර්ථ නුවණින් විමසනවා. අර්ථ නුවණින් විමසද්දී එම ධර්මයන් වැටහෙන්නට පටන්ගන්නවා. ධර්මයන් වැටහෙන්නට පටන්ගත් විට ධර්මයෙහි හැසිරෙන්නට ආශාව ඇතිවෙනවා. ධර්මයෙහි හැසිරෙන්නට ආශාව ඇති වීම නිසා උත්සාහ කරනවා. උත්සාහ කොට ගලපා බලනවා. ගලපා බලා බලවත් ලෙස වීරිය කරනවා. කාය ජිවිත දෙකෙහි අපේක්ෂාව අත්හැර ධර්මයේ හැසිරෙද්දී පරම සත්‍යය තමා තුළින් ම සාක්ෂාත් කරගන්නවා. ප්‍රඥාවෙනුත් එය විනිවිද දකිනවා.

පින්වත් භාරද්වාජ, මෙපමණකින් සත්‍යාවබෝධය වෙනවා. මෙපමණකින් ම සත්‍යාවබෝධ කරනවා. හැබැයි මෙපමණකින් සත්‍යයට පත්වුනා වෙන්නෙ නැහැ.

#### එත්තාවතා භෝ ගෝතම, සච්චානුබෝධෝ හෝති, එත්තාවතා සච්චමනුබුජ්ඣති, එත්තාවතා ච මයං සච්චානුබෝධං පෙක්ඛාම. කිත්තාවතා පන භෝ ගෝතම, සච්චානුපත්ති හෝති? කිත්තාවතා සච්චමනුපාපුණාති? සච්චානුපත්තිං මයං භවන්තං ගෝතමං පුච්ඡාමාති.

“භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, මෙපමණකින් සත්‍යාවබෝධ වීම වෙනවා ම යි. මෙපමණකින් සත්‍යාවබෝධ කරනවා ම යි. අපි ත් සත්‍යයේ අවබෝධ වීම දකින්නේ මෙපමණකින් ම යි. භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, සත්‍යයට පත්වුණා යනු කුමක් ද? සත්‍යයට පත්වෙන්නේ කොයි අයුරින් ද? අප භවත් ගෞතමයන් වහන්සේගෙන් විමසා සිටින්නේ සත්‍යයට පත්වීම පිළිබඳවයි.”

#### තේසංයේව ඛෝ භාරද්වාජ, ධම්මානං ආසේවනා භාවනා බහුලීකම්මා සච්චානුපත්ති හෝති, එත්තාවතා ඛෝ භාරද්වාජ, සච්චානුපත්ති හෝති, එත්තාවතා සච්චමනුපාපුණාති, එත්තාවතා ච මයං සච්චානුපත්තිං පඤ්ඤාපේමාති.

“පින්වත් භාරද්වාජ, ඒ ධර්මයන් ගේ ම නිරතුරු සේවනය කිරීමෙන් භාවනා වශයෙන් වැඩීමෙන් හා බහුල කිරීමෙනුයි සත්‍යයට පත්වන්නේ. මෙපමණකින් පින්වත් භාරද්වාජය, සත්‍යයට පත්වුණා වෙනවා. මෙපමණකින් සත්‍යයට පත්වෙනවා. මෙපමණකින් ම සත්‍යයට පත්වීම පණවනවා.”

#### එත්තාවතා භෝ ගෝතම, සච්චානුපත්ති හෝති, එත්තාවතා සච්චමනුපාපුණාති, එත්තාවතා ච මයං සච්චානුපත්තිං පෙක්ඛාම. සච්චානුපත්තියා පන භෝ ගෝතම, කතමෝ ධම්මෝ බහුකාරෝ? සච්චානුපත්තියා බහුකාරං ධම්මං මයං භවන්තං ගෝතමං පුච්ඡාමාති.

“භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, මෙපමණකින් සත්‍යයට පැමිණීම වෙනවා ම යි. මෙපමණකින් සත්‍යයට පැමිණෙනවා ම යි. අපි ත් සත්‍යානුප්‍රාප්තිය දකින්නේ මෙපමණකින් ම යි. භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, සත්‍යානුප්‍රාප්තියට බොහෝ සෙයින් උපකාර වන්නේ කවර ධර්මයක් ද? අපි භවත් ගෞතමයන් වහන්සේගෙන් විමසා සිටින්නේ සත්‍යයට පැමිණීම පිණිස බොහෝ සෙයින් උපකාර වන ධර්මය ගැනයි.”

#### සච්චානුපත්තියා ඛෝ භාරද්වාජ, පධානං බහුකාරං. නෝ චේතං පදහෙය්‍ය, නයිදං සච්චං අනුපාපුණෙය්‍ය. යස්මා ච ඛෝ පදහති, තස්මා සච්චං අනුපාපුණාති. තස්මා සච්චානුපත්තියා පධානං බහුකාරන්ති.

“පින්වත් භාරද්වාජ, සත්‍යයට පත්වීම පිණිස, අතිශයින් ම උපකාර වන්නේ, බලවත් ලෙස වීරිය කිරීම ම යි. ඉදින් කෙනෙක් අධිකතර වීර්යය නො කරන්නේ නම් මේ සත්‍යය කරා පැමිණෙන්නෙ නෑ. යම් හෙයකින් බලවත් ලෙස වීරිය කරනවා නම්, ඒ හේතුවෙන් ම යි සත්‍යානුප්‍රාප්තිය වන්නේ. එම නිසා සත්‍යයට පත්වීම පිණිස අතිශයින් ම උපකාරී වන්නේ බලවත් ලෙස වීරිය කිරීම ම යි.”

#### පධානස්ස පන භෝ ගෝතම, කතමෝ ධම්මෝ බහුකාරෝ? පධානස්ස බහුකාරං ධම්මං මයං භවන්තං ගෝතමං පුච්ඡාමාති.

“භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, බලවත් ලෙස වීර්යය කිරීම පිණිස බොහෝ සෙයින් උපකාර වන්නේ කවර ධර්මයක් ද? අපි භවත් ගෞතමයන් වහන්සේගෙන් විමසා සිටින්නේ බලවත් ලෙස වීර්යය කිරීම පිණිස බොහෝ සෙයින් උපකාර වන ධර්මය ගැනයි.”

#### පධානස්ස ඛෝ භාරද්වාජ, තුලනා බහුකාරා. නෝ චේතං තුලෙය්‍ය, නයිදං පදහෙය්‍ය. යස්මා ච ඛෝ තුලේති, තස්මා පදහති. තස්මා පධානස්ස තුලනා බහුකාරාති.

“පින්වත් භාරද්වාජ, බලවත් ලෙස වීර්යය කිරීම පිණිස, අතිශයින් ම උපකාර වන්නේ, ක්ෂණ සම්පත්තිය අහිමි වෙන්නට පෙර වහ වහා ධර්මය අවබෝධ කර ගැනීමේ වටිනාකමත්, එය කරගන්නට බැරිවුවහොත් නිරය ආදියේ ඉපිද දුක්විඳීමේ අනතුර ගැනත් තුලනය කිරීම යි. ඉදින් කෙනෙක් මේ අයුරින් තුලනය නො කරන්නේ නම් මේ බලවත් වීරිය කිරීම කරා පැමිණෙන්නෙ නෑ. යම් හෙයකින් තුලනය කරනවා නම්, ඒ හේතුවෙන් ම යි අධිකතර වූ වීරිය ඇතිවන්නේ. එම නිසා බලවත් ලෙස වීරිය ඇති කරගැනීම පිණිස අතිශයින් ම උපකාරී වන්නේ තුලනය කිරීම ම යි.”

#### තුලනාය පන භෝ ගෝතම, කතමෝ ධම්මෝ බහුකාරෝ? තුලනාය බහුකාරං ධම්මං මයං භවන්තං ගෝතමං පුච්ඡාමාති.

“භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, අප්‍රමාදීව ධර්මයේ හැසිරීමේ ලාභය ත් ප්‍රමාදයෙහි අනතුර ත් තුලනය කිරීම පිණිස බොහෝ සෙයින් උපකාර වන්නේ කවර ධර්මයක් ද? අපි භවත් ගෞතමයන් වහන්සේගෙන් විමසා සිටින්නේ තුලනය කිරීම පිණිස බොහෝ සෙයින් උපකාර වන ධර්මය ගැනයි.”

#### තුලනාය ඛෝ භාරද්වාජ, උස්සාහෝ බහුකාරෝ. නෝ චේතං උස්සහෙය්‍ය, නයිදං තුලෙය්‍ය. යස්මා ච ඛෝ උස්සහති, තස්මා තුලේති. තස්මා තුලනාය උස්සාහෝ බහුකාරෝති.

“පින්වත් භාරද්වාජ, තුලනය කිරීම පිණිස, අතිශයින් ම උපකාර වන්නේ, ධර්මයෙහි හැසිරීමට උත්සාහ කිරීම යි. ඉදින් කෙනෙක් මේ අයුරින් ධර්මයේ හැසිරීමට උත්සාහ නො කරන්නේ නම් මේ තුලනය කිරීම කරා පැමිණෙන්නෙ නෑ. යම් හෙයකින් ධර්මයෙහි හැසිරීමට උත්සාහ කරනවා නම්, ඒ හේතුවෙන් ම යි තුලනය කිරීම ඇතිවන්නේ. එම නිසා අප්‍රමාදීව ධර්මයේ හැසිරීමේ ලාභය ත් ප්‍රමාදයෙහි අනතුර ත් තුලනය කිරීම පිණිස අතිශයින් ම උපකාරී වන්නේ ධර්මයේ හැසිරීමට උත්සාහ කිරීම ම යි.”

#### උස්සාහස්ස පන භෝ ගෝතම, කතමෝ ධම්මෝ බහුකාරෝ? උස්සාහස්ස බහුකාරං ධම්මං මයං භවන්තං ගෝතමං පුච්ඡාමාති.

“භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, ධර්මයේ හැසිරීමට උත්සාහ කිරීම පිණිස බොහෝ සෙයින් උපකාර වන්නේ කවර ධර්මයක් ද? අපි භවත් ගෞතමයන් වහන්සේගෙන් විමසා සිටින්නේ ධර්මයේ හැසිරීමට උත්සාහ කිරීම පිණිස බොහෝ සෙයින් උපකාර වන ධර්මය ගැනයි.”

#### උස්සාහස්ස ඛෝ භාරද්වාජ, ඡන්දෝ බහුකාරෝ. නෝ චේතං ඡන්දෝ ජායේථ. නයිදං උස්සහෙය්‍ය. යස්මා ච ඛෝ ඡන්දෝ ජායති, තස්මා උස්සහති. තස්මා උස්සාහස්ස ඡන්දෝ බහුකාරෝති.

“පින්වත් භාරද්වාජ, ධර්මයේ හැසිරීමට උත්සාහ කිරීම පිණිස, අතිශයින් ම උපකාර වන්නේ, ධර්මයෙහි හැසිරෙන්නට ඇති කැමැත්තයි. ඉදින් කෙනෙක් මේ අයුරින් ධර්මයේ හැසිරෙන්නට කැමත්තක් නැති නම් මේ ධර්මයේ හැසිරෙන්නට උත්සාහ කිරීම කරා පැමිණෙන්නෙ නෑ. යම් හෙයකින් ධර්මයෙහි හැසිරෙන්නට කැමැත්තක් ඇතිවෙනවා නම්, ඒ හේතුවෙන් ම යි ධර්මයේ හැසිරෙන්නට උත්සාහය ඇතිවන්නේ. එම නිසා ධර්මයේ හැසිරෙන්නට උත්සාහ කිරීම පිණිස අතිශයින් ම උපකාරී වන්නේ ධර්මයේ හැසිරීමට කැමැත්ත ඇතිකරගැනීම ම යි.”

#### ඡන්දස්ස පන භෝ ගෝතම, කතමෝ ධම්මෝ බහුකාරෝ? ඡන්දස්ස බහුකාරං ධම්මං මයං භවන්තං ගෝතමං පුච්ඡාමාති.

“භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, ධර්මයේ හැසිරීමට කැමැත්ත ඇති කර ගැනීම පිණිස බොහෝ සෙයින් උපකාර වන්නේ කවර ධර්මයක් ද? අපි භවත් ගෞතමයන් වහන්සේගෙන් විමසා සිටින්නේ ධර්මයේ හැසිරීමට කැමැත්ත ඇතිකර ගැනීම පිණිස බොහෝ සෙයින් උපකාර වන ධර්මය ගැනයි.”

#### ඡන්දස්ස ඛෝ භාරද්වාජ, ධම්මනිජ්ඣානක්ඛන්ති බහුකාරා. නෝ චේතං ධම්මා නිජ්ඣානං ඛමෙය්‍යුං, නයිදං ඡන්දෝ ජායේථ. යස්මා ච ඛෝ ධම්මා නිජ්ඣානං ඛමන්ති, තස්මා ඡන්දෝ ජායති. තස්මා ඡන්දස්ස ධම්මනිජ්ඣානක්ඛන්ති බහුකාරාති.

“පින්වත් භාරද්වාජ, ධර්මයේ හැසිරීමට කැමැත්ත ඇතිකරගැනීම පිණිස, අතිශයින් ම උපකාර වන්නේ, දහම් කරුණු අවබෝධ කරගැනීමයි. ඉදින් කෙනෙක් මේ අයුරින් දහම් කරුණු අවබෝධ කරගන්නේ නැති නම් මේ ධර්මයේ හැසිරෙන්නට කැමැත්ත ඇතිවන්නේ නෑ. යම් හෙයකින් දහම් කරුණු අවබෝධ වෙනවා නම්, ඒ හේතුවෙන් ම යි ධර්මයේ හැසිරෙන්නට කැමැත්ත ඇතිවන්නේ. එම නිසා ධර්මයේ හැසිරෙන්නට කැමැත්ත ඇතිවීම පිණිස අතිශයින් ම උපකාරී වන්නේ දහම් කරුණු අවබෝධ කරගැනීම ම යි.”

#### ධම්මනිජ්ඣානක්ඛන්තියා පන භෝ ගෝතම, කතමෝ ධම්මෝ බහුකාරෝ? ධම්මනිජ්ඣානක්ඛන්තියා බහුකාරං ධම්මං මයං භවන්තං ගෝතමං පුච්ඡාමාති.

“භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, දහම් කරුණු අවබෝධ කරගැනීම පිණිස බොහෝ සෙයින් උපකාර වන්නේ කවර ධර්මයක් ද? අපි භවත් ගෞතමයන් වහන්සේගෙන් විමසා සිටින්නේ දහම් කරුණු අවබෝධ කරගැනීම පිණිස බොහෝ සෙයින් උපකාර වන ධර්මය ගැනයි.”

#### ධම්මනිජ්ඣානක්ඛන්තියා ඛෝ භාරද්වාජ, අත්ථූපපරික්ඛා බහුකාරා. නෝ චේතං අත්ථං උපපරික්ඛෙය්‍ය, නයිදං ධම්මනිජ්ඣානං ඛමෙය්‍යුං. යස්මා ච ඛෝ අත්ථං උපපරික්ඛති, තස්මා ධම්මනිජ්ඣානං ඛමන්ති. තස්මා ධම්මනිජ්ඣානක්ඛන්තියා අත්ථූපපරික්ඛා බහුකාරාති.

“පින්වත් භාරද්වාජ, දහම් කරුණු අවබෝධ කරගැනීම පිණිස, අතිශයින් ම උපකාර වන්නේ, දහම් කරුණු වල අර්ථ නුවණින් විමසීමයි. ඉදින් කෙනෙක් මේ අයුරින් දහම් කරුණුවල අර්ථ නුවණින් විමසන්නේ නැති නම් මේ දහම් කරුණු අවබෝධ වීම ඇතිවන්නේ නෑ. යම් හෙයකින් ධර්මයෙහි අර්ථ නුවණින් විමසනවා නම්, ඒ හේතුවෙන් ම යි දහම් කරුණු අවබෝධ වන්නේ. එම නිසා දහම් කරුණු අවබෝධ වීම පිණිස අතිශයින් ම උපකාරී වන්නේ ධර්මයෙහි අර්ථ නුවණින් විමසීම ම යි.”

#### අත්ථූපපරික්ඛාය පන භෝ ගෝතම, කතමෝ ධම්මෝ බහුකාරෝ? අත්ථූපපරික්ඛාය බහුකාරං ධම්මං මයං භවන්තං ගෝතමං පුච්ඡාමාති.

“භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, ධර්මයෙහි අර්ථ නුවණින් විමසීම පිණිස බොහෝ සෙයින් උපකාර වන්නේ කවර ධර්මයක් ද? අපි භවත් ගෞතමයන් වහන්සේගෙන් විමසා සිටින්නේ ධර්මයෙහි අර්ථ නුවණින් විමසීම පිණිස බොහෝ සෙයින් උපකාර වන ධර්මය ගැනයි.”

#### අත්ථූපපරික්ඛාය ඛෝ භාරද්වාජ, ධම්මධාරණා බහුකාරා. නෝ චේතං ධම්මං ධාරෙය්‍ය, නයිදං අත්ථං උපපරික්ඛෙය්‍ය. යස්මා ච ඛෝ ධම්මං ධාරේති, තස්මා අත්ථං උපපරික්ඛති. තස්මා අත්ථූපපරික්ඛාය ධම්මධාරණා බහුකාරාති.

“පින්වත් භාරද්වාජ, ධර්මයෙහි අර්ථ නුවණින් විමසීම පිණිස, අතිශයින් ම උපකාර වන්නේ, ධර්මය මතක තබා ගැනීමයි. ඉදින් කෙනෙක් මේ අයුරින් ධර්මය මතක තබාගන්නේ නැති නම් මේ ධර්මයෙහි අර්ථ නුවණින් විමසීම ඇතිවන්නේ නෑ. යම් හෙයකින් ධර්මය මතක තබාගන්නවා නම්, ඒ හේතුවෙන් ම යි ධර්මයෙහි අර්ථ නුවණින් විමසන්නේ. එම නිසා ධර්මයෙහි අර්ථ නුවණින් විමසීම පිණිස අතිශයින් ම උපකාරී වන්නේ ධර්මය මතක තබා ගැනීම ම යි.”

#### ධම්මධාරණාය පන භෝ ගෝතම, කතමෝ ධම්මෝ බහුකාරෝ? ධම්මධාරණාය බහුකාරං ධම්මං මයං භවන්තං ගෝතමං පුච්ඡාමාති.

“භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, ධර්මය මතක තබා ගැනීම පිණිස බොහෝ සෙයින් උපකාර වන්නේ කවර ධර්මයක් ද? අපි භවත් ගෞතමයන් වහන්සේගෙන් විමසා සිටින්නේ ධර්මය මතක තබා ගැනීම පිණිස බොහෝ සෙයින් උපකාර වන ධර්මය ගැනයි.”

#### ධම්මධාරණාය ඛෝ භාරද්වාජ, ධම්මසවනං බහුකාරං නෝ චේතං ධම්මං සුණෙය්‍ය, නයිදං ධම්මං ධාරෙය්‍ය. යස්මා ච ඛෝ ධම්මං සුණාති, තස්මා ධම්මං ධාරේති. තස්මා ධම්මධාරණාය ධම්මසවනං බහුකාරන්ති.

“පින්වත් භාරද්වාජ, ධර්මය මතක තබා ගැනීම පිණිස, අතිශයින් ම උපකාර වන්නේ, ධර්මශ්‍රවණය ම යි. ඉදින් කෙනෙක් මේ අයුරින් ධර්මශ්‍රවණය නො කරන්නේ නම් මේ ධර්මය මතක තබා ගැනීම ඇතිවන්නේ නෑ. යම් හෙයකින් ධර්මශ්‍රවණය කරනවා නම්, ඒ හේතුවෙන් ම යි ධර්මය මතක හිටින්නේ. එම නිසා ධර්මය මතකයෙහි රඳා සිටීම පිණිස අතිශයින් ම උපකාරී වන්නේ ධර්මශ්‍රවණය කිරීම ම යි.”

#### ධම්මසවනස්ස පන භෝ ගෝතම, කතමෝ ධම්මෝ බහුකාරෝ? ධම්මසවනස්ස බහුකාරං ධම්මං මයං භවන්තං ගෝතමං පුච්ඡාමාති.

“භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, ධර්මශ්‍රවණය පිණිස බොහෝ සෙයින් උපකාර වන්නේ කවර ධර්මයක් ද? අපි භවත් ගෞතමයන් වහන්සේගෙන් විමසා සිටින්නේ ධර්මශ්‍රවණය පිණිස බොහෝ සෙයින් උපකාර වන ධර්මය ගැනයි.”

#### ධම්මසවනස්ස ඛෝ භාරද්වාජ, සෝතාවධානං බහුකාරං. නෝ චේතං සෝතං ඕදහෙය්‍ය, න ඉදං ධම්මං සුණෙය්‍ය. යස්මා ච ඛෝ සෝතං ඕදහති, තස්මා ධම්මං සුණාති. තස්මා ධම්මසවනස්ස සෝතාවධානං බහුකාරන්ති.

“පින්වත් භාරද්වාජ, ධර්මශ්‍රවණය පිණිස, අතිශයින් ම උපකාර වන්නේ, ඉතා හොඳින් ඇහුම්කන් දී සිටීම ම යි. ඉදින් කෙනෙක් මේ අයුරින් ඉතා හොඳින් ඇහුම්කන් දීම නො කරන්නේ නම් මේ ධර්මශ්‍රවණය ඇතිවන්නේ නෑ. යම් හෙයකින් ඉතා හොඳින් ඇහුම්කන් දෙනවා නම්, ඒ හේතුවෙන් ම යි ධර්මශ්‍රවණය වන්නේ. එම නිසා ධර්මශ්‍රවණය කිරීම පිණිස අතිශයින් ම උපකාරී වන්නේ ඉතා හොඳින් ඇහුම්කන් දීම ම යි.”

#### සෝතාවධානස්ස පන භෝ ගෝතම, කතමෝ ධම්මෝ බහුකාරෝ? සෝතාවධානස්ස බහුකාරං ධම්මං මයං භවන්තං ගෝතමං පුච්ඡාමාති.

“භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, ඉතා හොඳින් ඇහුම්කන් දීම පිණිස බොහෝ සෙයින් උපකාර වන්නේ කවර ධර්මයක් ද? අපි භවත් ගෞතමයන් වහන්සේගෙන් විමසා සිටින්නේ ඉතා හොඳින් ඇහුම්කන් දීම පිණිස බොහෝ සෙයින් උපකාර වන ධර්මය ගැනයි.”

#### සෝතාවධානස්ස ඛෝ භාරද්වාජ, පයිරුපාසනා බහුකාරා. නෝ චේතං පයිරුපාසෙය්‍ය, නයිදං සෝතං ඕදහෙය්‍ය. යස්මා ච ඛෝ පයිරුපාසති. තස්මා සෝතං ඕදහති. තස්මා සෝතාවධානස්ස පයිරුපාසනා බහුකාරාති.

“පින්වත් භාරද්වාජ, ඉතා හොඳින් ඇහුම්කන් දීම පිණිස, අතිශයින් ම උපකාර වන්නේ, කළණ මිතුරන් ඇසුරු කිරීම ම යි. ඉදින් කෙනෙක් මේ අයුරින් කළණ මිතුරන් ඇසුරු නො කරන්නේ නම් මේ ඉතා හොඳින් සවන් දීම ඇතිවන්නේ නෑ. යම් හෙයකින් කළණ මිතුරන් ඇසුරු කරනවා නම්, ඒ හේතුවෙන් ම යි ඉතා හොඳින් සවන් යොමු කරන්නේ. එම නිසා ඉතා හොඳින් සවන් යොමු කිරීම පිණිස අතිශයින් ම උපකාරී වන්නේ කළණ මිතුරන් සේවනය කිරීම ම යි.”

#### පයිරුපාසනාය පන භෝ ගෝතම, කතමෝ ධම්මෝ බහුකාරෝ? පයිරුපාසනාය බහුකාරං ධම්මං මයං භවන්තං ගෝතමං පුච්ඡාමාති.

“භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, කළණ මිතුරන් සේවනය කිරීම පිණිස බොහෝ සෙයින් උපකාර වන්නේ කවර ධර්මයක් ද? අපි භවත් ගෞතමයන් වහන්සේගෙන් විමසා සිටින්නේ කළණ මිතුරන් සේවනය කිරීම පිණිස බොහෝ සෙයින් උපකාර වන ධර්මය ගැනයි.”

#### පයිරුපාසනාය ඛෝ භාරද්වාජ, උපසංකමනං බහුකාරං. නෝ චේතං උපසංකමෙය්‍ය, නයිදං පයිරුපාසෙය්‍ය. යස්මා ච ඛෝ උපසංකමති, තස්මා පයිරුපාසති. තස්මා පයිරුපාසනාය උපසංකමනං බහුකාරන්ති.

“පින්වත් භාරද්වාජ, කළණ මිතුරන් සේවනය කිරීම පිණිස, අතිශයින් ම උපකාර වන්නේ, කළණ මිතුරන් සොයා යාම ම යි. ඉදින් කෙනෙක් මේ අයුරින් කළණ මිතුරන් සොයා නො යන්නේ නම් මේ කළණ මිතුරන් සේවනය කිරීම ඇතිවන්නේ නෑ. යම් හෙයකින් කළණ මිතුරන් සොයා යනවා නම්, ඒ හේතුවෙන් ම යි කල්‍යාණමිත්‍ර ආශ්‍රය සිදුවන්නේ. එම නිසා කළ්‍යාණමිත්‍ර සේවනය පිණිස අතිශයින් ම උපකාරී වන්නේ කළණ මිතුරන් සොයා ගෙන යාම ම යි.”

#### උපසංකමනස්ස පන භෝ ගෝතම, කතමෝ ධම්මෝ බහුකාරෝ? උපසංකමනස්ස බහුකාරං ධම්මං මයං භවන්තං ගෝතමං පුච්ඡාමාති.

“භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, කල්‍යාණමිත්‍රයන් සොයා ගෙන යාම පිණිස බොහෝ සෙයින් උපකාර වන්නේ කවර ධර්මයක් ද? අපි භවත් ගෞතමයන් වහන්සේගෙන් විමසා සිටින්නේ කල්‍යාණමිත්‍රයන් සොයා ගෙන යාම පිණිස බොහෝ සෙයින් උපකාර වන ධර්මය ගැනයි.”

#### උපසංකමනස්ස ඛෝ භාරද්වාජ, සද්ධා බහුකාරා. නෝ චේතං සද්ධා ජායේථ, නයිදං උපසංකමෙය්‍ය. යස්මා ච ඛෝ සද්ධා ජායති, තස්මා උපසංකමති. තස්මා උපසංකමනස්ස සද්ධා බහුකාරාති.

“පින්වත් භාරද්වාජ, කල්‍යාණමිත්‍රයන් කරා යාම පිණිස, අතිශයින් ම උපකාර වන්නේ, ශ්‍රද්ධාව ඇතිවීම ම යි. ඉදින් කෙනෙකුට මේ අයුරින් ශ්‍රද්ධාව ඇති නො වන්නේ නම් මේ කළණ මිතුරන් කරා යෑමක් ඇතිවන්නේ නෑ. යම් හෙයකින් ශ්‍රද්ධාව ඇතිවෙනවා නම්, ඒ හේතුවෙන් ම යි කළණ මිතුරන් කරා යන්නේ. එම නිසා කළණ මිතුරන් කරා යාම පිණිස අතිශයින් ම උපකාරී වන්නේ ශ්‍රද්ධාව ඇතිවීම ම යි.”

#### සච්චානුරක්ඛනං මයං භවන්තං ගෝතමං අපුච්ඡිම්හ. සච්චානුරක්ඛනං භවං ගෝතමෝ බ්‍යාකාසි. තඤ්ච පනම්හාකං රුච්චති චේව ඛමති ච, තේන චම්හා අත්තමනා. සච්චානුබෝධං මයං භවන්තං ගෝතමං අපුච්ඡිම්හ. සච්චානුබෝධං භවං ගෝතමෝ බ්‍යාකාසි. තඤ්ච පනම්හාකං රුච්චති චේව ඛමති ච, තේන චම්හා අත්තමනා. සච්චානුපත්තිං මයං භවන්තං ගෝතමං අපුච්ඡිම්හ. සච්චානුපත්තිං භවං ගෝතමෝ බ්‍යාකාසි. තඤ්ච පනම්හාකං රුච්චති චේව ඛමති ච, තේන චම්හා අත්තමනා. සච්චානුපත්තියා බහුකාරං ධම්මං මයං භවන්තං ගෝතමං අපුච්ඡිම්හ. සච්චානුපත්තියා බහුකාරං ධම්මං භවං ගෝතමෝ බ්‍යාකාසි. තඤ්ච පනම්හාකං රුච්චති චේව ඛමති ච, තේන චම්හා අත්තමනා. යං යදේව ච පන මයං භවන්තං ගෝතමං අපුච්ඡිම්හ, තං තදේව භවං ගෝතමෝ බ්‍යාකාසි. තඤ්ච පනම්හාකං රුච්චති චේව ඛමති ච, තේන චම්හා අත්තමනා.

“අපිත් භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ ගෙන් සත්‍යය ආරක්ෂා කිරීම ගැන ඇසුවා. එවිට භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ සත්‍යය ආරක්ෂා කිරීම පිළිබඳව පිළිතුරු දී වදාළා. සැබැවින් ම එය අපට රුචියි. කැමතියි. එයින් අපි ඉතාමත් සතුටට පත් වුනා.

ඒ වගේ ම අපිත් භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ ගෙන් සත්‍යාවබෝධය ගැන ඇසුවා. එවිට භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ සත්‍යාවබෝධය පිළිබඳව පිළිතුරු දී වදාළා. සැබැවින් ම එය අපට රුචියි. කැමතියි. එයින් අපි ඉතාමත් සතුටට පත් වුනා.

ඒ වගේ ම අපිත් භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ ගෙන් සත්‍යානුප්‍රාප්තිය ගැන ඇසුවා. එවිට භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ සත්‍යානුප්‍රාප්තිය පිළිබඳව පිළිතුරු දී වදාළා. සැබැවින් ම එය අපට රුචියි. කැමතියි. එයින් අපි ඉතාමත් සතුටට පත් වුනා.

ඉතින් අපි භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ ගෙන් යම් යම් දෙයක් ගැන විමසුවා නම්, ඒ ඒ දේ ගැන භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ පිළිතුරු දී වදාළා. සැබැවින් ම එය අපට රුචියි. කැමතියි. එයින් අපි ඉතාමත් සතුටට පත් වුනා.

#### මයං හි භෝ ගෝතම, පුබ්බේ ඒවං ජානාම: කේ ච මුණ්ඩකා සමණකා ඉබ්භා කණ්හා බන්ධුපාදාපච්චා, කේ ච ධම්මස්ස අඤ්ඤාතාරෝති. අජනේසි වත මේ භවං ගෝතමෝ සමණේසු සමණපේමං, සමණේසු සමණපසාදං, සමණේසු සමණගාරවං. අභික්කන්තං භෝ ගෝතම, අභික්කන්තං භෝ ගෝතම, ….(පෙ)…. උපාසකං මං භවං ගෝතමෝ ධාරේතු අජ්ජතග්ගේ පාණුපේතං සරණං ගතන්ති.

භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, අපි ඉස්සර දැනගෙන සිටියේ මෙහෙමයි. ‘මුන්දැලා හිස මුඩු කරලා ඉන්න, ලාමක වූ, කලු වූ, මහබඹුගේ යටිපතුලෙන් ඉපිද සිටින්නා වූ මේ ශ්‍රමණයන් කියන්නේ කවුද? ධර්මය දන්නා උදවිය කියන්නේ කවුද?’ කියල. නමුත් භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ ඒකාන්තයෙන් ම මා තුළ ශ්‍රමණයන් කෙරෙහි ශ්‍රමණ ප්‍රේමය, ශ්‍රමණයන් කෙරෙහි ශ්‍රමණ ප්‍රසාදය, ශ්‍රමණයන් කෙරෙහි ශ්‍රමණ ගෞරවය ඇතිකොට වදාළා. භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, ඉතාමත් සුන්දරයි! භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, ඉතාමත් සුන්දරයි! ….(පෙ)…. භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ අද පටන් දිවි හිමියෙන් තෙරුවන් සරණ ගිය උපාසකයෙකු වශයෙන් මාව පිළිගන්නා සේක්වා!”

සාදු! සාදු!! සාදු!!!

#### චංකීසුත්තං පඤ්චමං.

චංකී බ්‍රාහ්මණයා නිසා වදාළ දෙසුම නිමා විය.

« » ⇡

ධර්මදානය උදෙසා පාලි සහ සිංහල අන්තර්ගතය උපුටා ගැනීම https://mahamevnawa.lk/sutta/mn2_2-5-5/ වෙබ් පිටුවෙනි.
Ver.1.40 - Last Updated On 26-SEP-2020 At 03:14 P.M